قازاقستاندىق جۋرناليست ازامات ەبٸلقايىر ٶز ۆيدەوسىندا تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدى مىسالعا الىپ, ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dala News.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مەملەكەتتەر ەموتسييامەن ەمەس, پراگماتيكالىق مٷددەمەن ەرەكەت ەتۋٸ كەرەك.
تٶمەندە ۆيدەودان الىنعان سٶزدەر ٶزگەرٸسسٸز بەرٸلدٸ:
«جاۋ الىستان كەلگەن جوق. يران ٶزٸ كٶرشٸلەرٸنە تاپ بەردٸ. ەندٸ وسى جەردە توقاەۆتىڭ بٸر ايتاتىن سٶزٸ بار: بٸز, كٶرشٸلەر, ٶزارا تاتۋ بولۋىمىز كەرەك. ورتاازييالىق مەملەكەتتەر, ياعني دامۋشى مەملەكەتتەر, ىنتىماقتا ٶمٸر سٷرٸپ, ساۋدا-ساتتىقتى بەكٸتۋٸ كەرەك».
جۋرناليست ايماقتىق قاقتىعىستاردىڭ سەبەپ-سالدارىن تارقاتا كەلە, ديپلوماتييالىق بٸرلٸكتٸڭ بالاماسىز ەكەنٸن ايتادى:
«ال بٸز ونى كوممەنتارييدە سىنايمىز, مٸنەيمٸز, اۋزىمىزعا كەلگەنٸن ايتامىز.
ەندٸ قاراڭىز, قايتادان يرانعا كەلەيٸك جەنە توقاەۆتىڭ ينسايتىن ايتىپ بەرەيٸن. يران نەمەسە سول ايماقتاعى سيرييا, ليۆييا, بۇرىن تالقىلانعان مەملەكەتتەر – يزرايلگە نالادى, اناۋعا نالادى, مىناۋعا نالادى دەيدٸ. بٸراق ايماقتىق مەملەكەتتەر ٶزارا بٸرٸگٸپ, دوس بولىپ, جۇمىستى جۇمىلا جٷرگٸزٸپ, سول مەملەكەتتەردٸڭ كٷرەسۋٸنٸڭ ورنىنا كەرٸسٸنشە بٸرٸگٸپ, ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناس جاساعاندا, بەلكٸم, مۇنداي جاعداي بولماس پا ەدٸ.
بٸر عانا يوردانييانى الايىق. يوردانييانىڭ ماڭىندا قانشا مەملەكەت تۇر? ليۆييا تۇر, سيرييا تۇر, ەگيپەت تۇر, يزرايل تۇر. بٸراق يوردانييا امان تۇر. يە, بٸرەۋلەر قازٸر ايتادى: «ول يزرايلمەن دوستاستى, بٷيتتٸ, سٷيتتٸ» دەپ. جۇرتتىڭ ايتقانى نە كەرەك? ەڭ باستىسى – يوردانييانىڭ پرەزيدەنتٸ, ياعني كورولٸ, ٶز ەلٸن امان ساقتاپ وتىر.
قالاي دەگەنمەن دە ايتاقتاي بەرمەيٸك. قازٸر تاعى بٸرەۋ شىعىپ: «سەن جاۋ جاقتاپ جاتىرسىڭ, سەن جاقىنداپسىڭ, سەن قورقاقسىڭ» دەۋٸ مٷمكٸن», - دەدٸ جۋرناليست.
سونداي-اق ول ايماقتىق ساياساتتاعى تۇراقتىلىق مەسەلەسٸنە توقتالدى:
«توقاەۆتىڭ ويى – ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ بٸرٸگۋٸمٸز كەرەك, ىنتىماقتاستىقتا ٶمٸر سٷرۋٸمٸز كەرەك. بٸز جۇمىلساق, قاۋٸپ بٸزگە كەلمەيدٸ دەگەن سەكٸلدٸ ٶتە تٷسٸنٸكتٸ نەرسە.
جەنە تاعى بٸر قازٸر شۋلاۋى مٷمكٸن پٸكٸر بار: «جوق, بٸز يزرايلگە قارسى شىعۋىمىز كەرەك, بٸز امەريكاعا قارسى شىعۋىمىز كەرەك», – دەپ سٶيلەسەمٸز. بٸر جاققا كەتۋٸمٸز كەرەك, بٸرەۋمەن دوستاسىپ قالۋىمىز كەرەك, بٸرەۋمەن بٸتۋٸمٸز كەرەك دەگەن سەكٸلدٸ ۇراندار. تاياۋ شىعىستاعى مەسەلەلەر دە وسىنداي ساياساتتان شىقتى.
ياعني, بٸز كەشە پرەزيدەنتٸمٸز اقش-قا بارىپ, ساۋدا جاسادىق, قانداي دا بٸر كٶمەكتەر الدىق دەلٸك. ەندٸ قايتادان قىتايمەن دوستاسساق, سوسىن قايتادان تاياۋ شىعىس مەملەكەتتەرٸمەن «سٸزبەن بٸرگەمٸز» دەسەك – مٸنە, وسىنداي كٶكەيتەستٸ, ەكٸۇشتى ساياساتتان كەيٸن ەلدٸڭ اماندىعى ٷشٸن, تٷبٸمٸزدەن زامىران سٶيلەمەۋ ٷشٸن, وسىلاي ەمٸن-ەركٸن ايتىپ وتىرۋ ٷشٸن ناقتى ۇستانىم كەرەك.
ياعني, بۇل جەردە «قىرعىزستان نە بولسا, ول بولسىن, ٶزبەكستان نە بولسا, ول بولسىن, تەك قازاقستان امان بولسىن» دەگەن بولمايدى. دوستىق – بٸر-بٸرٸمەن بايلانىس ورناتۋ. دوستىقتى كەز كەلگەن ۋاقىتتا باستاۋعا بولادى, بٸراق ونى كەز كەلگەن ۋاقىتتا توقتاتا سالۋعا بولمايدى.
سوندىقتان توقاەۆتىڭ ايتىپ وتىرعان ايماقتىق ىنتىماقتاستىق, بٸرلٸك, ورتاق جوسپارلار, ساۋدا-ساتتىق, حاب ورتالىقتارىن قۇرۋ كەرەك دەگەن دٷنيەلەرٸنٸڭ ٶزٸ نەتيجەلٸ ەرٸ ٶمٸرشەڭ ەكەنٸن تاياۋ شىعىستاعى جاعدايلار كٶرسەتٸپ وتىر», - دەپ قورىتىندىلادى ازامات ەبٸلقايىر.
جۋرناليستٸڭ پايىمىنشا, گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ەڭ باستىسى – ەموتسيياعا ەرمەۋ, كٶرشٸلەرمەن تۇراقتى بايلانىس ورناتۋ جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ مٷددەنٸ بٸرٸنشٸ ورىنعا قويۋ.
