[caption id="attachment_16172" align="alignright" width="375"]

Jer-jerden kelgen balýandar túie balýan, bota balýan nominatsiialary boiynsha baq synasyp, júldeli oryndarǵa ie boldy. Naǵyz atty azamat «túie balýan» atansa, Aqjol esimdi bozbala «bota balýan» degen ataqqa ie bolyp, qomaqty qarjylai syilyqpen marapattaldy. Ári olar aldaǵy jarystarǵa nyq seimmen airyqsha daiyndalyp, Erkin Dáýithanulynyń senimin aqtaityndaryna sert berdi. Qazaq balýandarynyń álemge, Qytaiǵa tanylýyna eren úles qosqan bapkerge shákirtteri temir tulpar mingizip, shapan japty.Sondai-aq, aty kúlli Qytaiǵa málim Soltyken Kókishuly men onyń zamandasy, ómirden erte ozǵan balýan, bilikti bapker Rahym Mutajyulynyń otbasyn shaqyryp, arnaiy at mingizip, dáribin asyrdy. Soltyken Kókishuly uiymdastyrýshylarǵa rahmetin aityp, mundai sharalardyń erdiń ǵana emes, eldiń bedelin arttyratynyna toqtaldy.

Alystan qonaq shaqyryp, el abyroiyn asqaqtatýǵa járdemdesken, jarystyń ólkelik deńgeide ótýine qarjylai qoldaý kórsetken Nurdanáli, Temirbek, Nurjan, Qiiasbek, Júrisbek, Sarqyt, Baqai, Ábdiqazen bastaǵan azamattardyń eńbegi bir tóbe. Bul azamattar osyndai eldik mańyzy bar sharalarǵa únemi jomarttyq tanytyp júretindigin osy jarysty uiymdastyrýshylar iltipatpen aitady.
[caption id="attachment_16174" align="alignright" width="706"]

Kórikti Kúnes topyraǵy, Qytaiǵa ǵana emes, álemge aty jaiylǵan týristik aimaq Narat saharasy sol kúni Qytaidaǵy óńkei nar tulǵaly balýandar basy qosylyp, án-jyrǵa kenelip, ózgeshe bir meiramdyq kóńil-kúige bólendi. Bul ólke – án men kúi, jyr men halyqtyq epostardyń mekeni. Tańjaryqtai aqyn, Áshimdei kúishi, Ermurattai besaspap daryn iesin týdyrǵan ólkeden ár sala boiynsha shyqqan dara talanttar jeterlik. Dúniejúzi boiynsha jer kólemi negizimen qaraǵanda qazaq eń kóp ornalasqan aýdan ekeni ámbege aian. Kúnesten túlep ushqan sańlaq sportshylardyń da qarasy mol. Oǵan Rahym Mutajyuly, Surabaldy Ahmetuly, Erkin Dáýithanuly bastaǵan aldyńǵy torlqy, olardyń izbasarlary – Álnur Tórgeuly, Nurmádil Jumaǵazy, Nurlan Dáýlethan, Dáýitnur Tórgeuly sekildi balýandardy ataýǵa bolady. Olar aimaqtyq, ólkelik jáne Qytai boiynsha birinshilikterinde, sondai-aq álemdik jarystarda top jarǵanyn sol jaqtaǵy aǵaiyndar jaqsy biledi.
[caption id="attachment_16177" align="alignright" width="175"]

Balýannyń mereitoiyna jinalǵan Kúnes jurtshylyǵynda qisap joq. Biri Erkin balýannan balasyna bata surasa, ekinshisi aty ańyzǵa ainalǵan balýandardy kórip, aýylyna shaqyryp, máre-sáre bolysty. Quddy bir Qajymuqan men Balýan Sholaqty alqaǵan baiyrǵy jurt sekildi, «Óńkei dańqty balýandar keledi eken» desip, jarystyń kórkin qyzdyryp, balýandar jarysyna asyqqan eldiń qarasy mol. Olar kásibi kúres mamandarynyń pikirleri men ádil baǵalaryna razy bolysyp, jaýyryny qaqpaqtai azamattardyń shyn aiqasyna kýá boldy.
Bul sharany uiymdastyrýǵa uiytqy bolǵandar – kúresten jattyqtyrýshy, balýannyń dosy, ózi de talai shákirt tárbielegen bilikti ustaz, qazaq kúresiniń damýyna zor úles qosyp júrgen Surabaldy Ahmetuly men Erkin balýannyń tól shákirti, Qytaida birneshe márte «Qazaq kúresin» ótkizip, osy kúres túriniń arǵy bette jalpylasýyna mol eńbek sińirip júrgen belgili balýan, elge syily azamat Nurlan Dáýlethan ekenin bóle-jara ataýǵa tiispiz.
[caption id="attachment_16189" align="alignleft" width="281"]

Odan bólek, Qainar Ákimjan, Naqysbek Dáýlethan, Nurmádil Jumaǵazy, Nurkeldi, Erbol, Serikqali, Dáýitnur bastaǵan, basqa da elge esimi tanys balýandar belsendilik tanytyp, ustazdarynyń atyndaǵy jarystyń oidaǵydai ótýine at salysqanyn aitý paryz.
[caption id="attachment_16175" align="alignright" width="717"]

Erkin Dáýithanuly kim? Biz áýeli balýannyń ómirine qysqasha toqtala ketelik.
Erkin Dáýithanuly 1968 jyly Ile Qazaq oblysy Kúnes aýdany Narat qalashyǵyna qarasty Qaraoi qystaǵynda dúniege kelgen. 1987-1991 jyl aralyǵynda Ile aimaqtyq denetárbie mektebinde oqyp, qatarynan 5 jyl boiy Shynjań ólkesi boiynsha erkin kúresten bas júlde iegeri atanǵan. 1991 jyldan beri ózi oqyǵan denetárbie mektebinde bapker. Onyń shákirtteri Shynjań kólemindegi úlken-kishili jarystarda 111 altyn, 72 kúmis jáne 63 mys (qola) medal iegeri atanǵan. Ishinen úzdik shyqqandary Qytai birinshilikterinde top jaryp, Aziia, Álem chempionattarynda júldeli oryndar alǵan jáne olimpiada oiyndaryna qatysyp, joǵary nátije kórsetken. Osy kezge deiin bir ózi 250 shákirt tárbielep, Qytai qazaqtarynyń maqtanyshtaryn baýlyǵan birden bir bapker. Shákirtterinen tek jaqsy nátije ǵana emes, adamdyq qasiet pen adaldyq ustanymyn joǵaltpaýdy talap etetin jaýyryny jer iiskemegen bapkerdi ózi baýlyǵan saiypqyrandar airyqsha qasterleidi.
Ol 2008 jyly Beijińde ótken olimpiada jarysynyń alaýyn ustap, az ulttardyń sporttyq jarystardaǵy nátijeli eńbegin milliardqa pash etken sport sheberiniń biri. Qytai memleketiniń eńbegi sińgen jattyqtyrýshysy.
Zamandastar men shákirtter pikiri
[caption id="attachment_16191" align="alignright" width="194"]

Erkin balýan jaily Surabaldy Ahmetuly balýan-jattyqtyrýshynyń Shynjań qazaqtarynyń ishinde kásibi kúrestiń damýyna qosqan úlesi mol ekenin aityp, búgingi tańda Qytai ulttyq quramasynda qazaq balýandarynyń bedeldi bolýynyń bir sebebi – Erkin sekildi bilikti bapkerlerdiń qajyrly eńbegi ekendigine toqtaldy.
Qytai quramasy sapynan Afiny olimpiadasyna qatysqan tuńǵysh qazaq, jastar arasynda ótken Álem chempionatynyń júldegeri, dańqty balýan, Rahym Mutajyulynyń shákirtteriniń biri Álnur Tórgeuly merei iesin Ilede ǵana emes, Shynjań kóleminde kásibi kúrestiń damýyna qosqan úlesi zor tulǵalardyń biri dep biletindigin jetkizdi.
Erkin balýannyń shákirti, osy jarysty uiymdastyrýshylardyń biri, Aziia chempionatynyń qola júldegeri, Qytai birinshiliginiń jeńimpazy Nurlan Dáýlethan bolsa, óziniń jáne ózge de shákirtteriniń árbir jetistiginde ustazdarynyń eńbegi baryn aitady.
[caption id="attachment_16178" align="alignright" width="438"]

«Erkin Dáýithanuly – bizge ustaz ǵana emes, ómirlik tájiribesi men aqyl-keńesin bergen aiaýly aǵa bola bildi. Bizden tek bri nárseni – eńbekshildikti, shynshyldyqty talap etetin. Rýshyldyq, jershildikpen aýyrmaǵan, qandai nárse bolsa da ádildigin aitatyn, ultyn shyn nietimen súeitin aǵamyz, qamqorshymyz boldy. Ol kisi kóp sóilep, jónsiz keńes bermeitin, ár nárseni isimen dáleldeitin jan. Bizdiń kishkentai jetistigimizge balasha qýanyp, únemi jelpindirip, shabyttandyryp otyratyn daǵdysy bar. Qazir onyń shákirtteri ártúrli salada eńbek etip júr. Biraq eshqaisysy Erkin balýan týraly bóten oi, bógde pikir aitpaidy. Bul bapkerdiń týa bitti mineziniń týrashyldyǵynan bolsa kerek», – deidi Nurlan balýan.
Shara sońynda Kúnestiń qurmetti meimandary men aýyl aqsaqaldary, atqaminer azamattar jas balýandarǵa bata berip, aldaǵy ýaqytta qazaq kúresin úzbei ótkizip turýǵa, sport salasyna úles qosqan azamattar men bapkerlerdiń atyn elge tanystyryp, arnaiy júldeler taǵaiyndaýǵa ýaǵdalasty.
T. ÓSKENBAI.