[caption id="attachment_16172" align="alignright" width="375"]
جەر-جەردەن كەلگەن بالۋاندار تٷيە بالۋان, بوتا بالۋان نوميناتسييالارى بويىنشا باق سىناسىپ, جٷلدەلٸ ورىندارعا يە بولدى. ناعىز اتتى ازامات «تٷيە بالۋان» اتانسا, اقجول ەسٸمدٸ بوزبالا «بوتا بالۋان» دەگەن اتاققا يە بولىپ, قوماقتى قارجىلاي سىيلىقپەن ماراپاتتالدى. ەرٸ ولار الداعى جارىستارعا نىق سەٸممەن ايرىقشا دايىندالىپ, ەركٸن دەۋٸتحانۇلىنىڭ سەنٸمٸن اقتايتىندارىنا سەرت بەردٸ. قازاق بالۋاندارىنىڭ ەلەمگە, قىتايعا تانىلۋىنا ەرەن ٷلەس قوسقان باپكەرگە شەكٸرتتەرٸ تەمٸر تۇلپار مٸنگٸزٸپ, شاپان جاپتى.سونداي-اق, اتى كٷللٸ قىتايعا مەلٸم سولتىكەن كٶكٸشۇلى مەن ونىڭ زامانداسى, ٶمٸردەن ەرتە وزعان بالۋان, بٸلٸكتٸ باپكەر راحىم مۇتاجىۇلىنىڭ وتباسىن شاقىرىپ, ارنايى ات مٸنگٸزٸپ, دەرٸبٸن اسىردى. سولتىكەن كٶكٸشۇلى ۇيىمداستىرۋشىلارعا راحمەتٸن ايتىپ, مۇنداي شارالاردىڭ ەردٸڭ عانا ەمەس, ەلدٸڭ بەدەلٸن ارتتىراتىنىنا توقتالدى.
الىستان قوناق شاقىرىپ, ەل ابىرويىن اسقاقتاتۋعا جەردەمدەسكەن, جارىستىڭ ٶلكەلٸك دەڭگەيدە ٶتۋٸنە قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتكەن نۇردانەلٸ, تەمٸربەك, نۇرجان, قيياسبەك, جٷرٸسبەك, سارقىت, باقاي, ەبدٸقازەن باستاعان ازاماتتاردىڭ ەڭبەگٸ بٸر تٶبە. بۇل ازاماتتار وسىنداي ەلدٸك ماڭىزى بار شارالارعا ٷنەمٸ جومارتتىق تانىتىپ جٷرەتٸندٸگٸن وسى جارىستى ۇيىمداستىرۋشىلار ٸلتيپاتپەن ايتادى.
[caption id="attachment_16174" align="alignright" width="706"]
كٶرٸكتٸ كٷنەس توپىراعى, قىتايعا عانا ەمەس, ەلەمگە اتى جايىلعان تۋريستٸك ايماق نارات ساحاراسى سول كٷنٸ قىتايداعى ٶڭكەي نار تۇلعالى بالۋاندار باسى قوسىلىپ, ەن-جىرعا كەنەلٸپ, ٶزگەشە بٸر مەيرامدىق كٶڭٸل-كٷيگە بٶلەندٸ. بۇل ٶلكە – ەن مەن كٷي, جىر مەن حالىقتىق ەپوستاردىڭ مەكەنٸ. تاڭجارىقتاي اقىن, ەشٸمدەي كٷيشٸ, ەرمۇراتتاي بەساسپاپ دارىن يەسٸن تۋدىرعان ٶلكەدەن ەر سالا بويىنشا شىققان دارا تالانتتار جەتەرلٸك. دٷنيەجٷزٸ بويىنشا جەر كٶلەمٸ نەگٸزٸمەن قاراعاندا قازاق ەڭ كٶپ ورنالاسقان اۋدان ەكەنٸ ەمبەگە ايان. كٷنەستەن تٷلەپ ۇشقان ساڭلاق سپورتشىلاردىڭ دا قاراسى مول. وعان راحىم مۇتاجىۇلى, سۇرابالدى احمەتۇلى, ەركٸن دەۋٸتحانۇلى باستاعان الدىڭعى تورلقى, ولاردىڭ ٸزباسارلارى – ەلنۇر تٶرگەۇلى, نۇرمەدٸل جۇماعازى, نۇرلان دەۋلەتحان, دەۋٸتنۇر تٶرگەۇلى سەكٸلدٸ بالۋانداردى اتاۋعا بولادى. ولار ايماقتىق, ٶلكەلٸك جەنە قىتاي بويىنشا بٸرٸنشٸلٸكتەرٸندە, سونداي-اق ەلەمدٸك جارىستاردا توپ جارعانىن سول جاقتاعى اعايىندار جاقسى بٸلەدٸ.
[caption id="attachment_16177" align="alignright" width="175"]
بالۋاننىڭ مەرەيتويىنا جينالعان كٷنەس جۇرتشىلىعىندا قيساپ جوق. بٸرٸ ەركٸن بالۋاننان بالاسىنا باتا سۇراسا, ەكٸنشٸسٸ اتى اڭىزعا اينالعان بالۋانداردى كٶرٸپ, اۋىلىنا شاقىرىپ, مەرە-سەرە بولىستى. قۇددى بٸر قاجىمۇقان مەن بالۋان شولاقتى القاعان بايىرعى جۇرت سەكٸلدٸ, «ٶڭكەي داڭقتى بالۋاندار كەلەدٸ ەكەن» دەسٸپ, جارىستىڭ كٶركٸن قىزدىرىپ, بالۋاندار جارىسىنا اسىققان ەلدٸڭ قاراسى مول. ولار كەسٸبي كٷرەس ماماندارىنىڭ پٸكٸرلەرٸ مەن ەدٸل باعالارىنا رازى بولىسىپ, جاۋىرىنى قاقپاقتاي ازاماتتاردىڭ شىن ايقاسىنا كۋە بولدى.
بۇل شارانى ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقى بولعاندار – كٷرەستەن جاتتىقتىرۋشى, بالۋاننىڭ دوسى, ٶزٸ دە تالاي شەكٸرت تەربيەلەگەن بٸلٸكتٸ ۇستاز, قازاق كٷرەسٸنٸڭ دامۋىنا زور ٷلەس قوسىپ جٷرگەن سۇرابالدى احمەتۇلى مەن ەركٸن بالۋاننىڭ تٶل شەكٸرتٸ, قىتايدا بٸرنەشە مەرتە «قازاق كٷرەسٸن» ٶتكٸزٸپ, وسى كٷرەس تٷرٸنٸڭ ارعى بەتتە جالپىلاسۋىنا مول ەڭبەك سٸڭٸرٸپ جٷرگەن بەلگٸلٸ بالۋان, ەلگە سىيلى ازامات نۇرلان دەۋلەتحان ەكەنٸن بٶلە-جارا اتاۋعا تيٸسپٸز.
[caption id="attachment_16189" align="alignleft" width="281"]
ودان بٶلەك, قاينار ەكٸمجان, ناقىسبەك دەۋلەتحان, نۇرمەدٸل جۇماعازى, نۇركەلدٸ, ەربول, سەرٸكقالي, دەۋٸتنۇر باستاعان, باسقا دا ەلگە ەسٸمٸ تانىس بالۋاندار بەلسەندٸلٸك تانىتىپ, ۇستازدارىنىڭ اتىنداعى جارىستىڭ ويداعىداي ٶتۋٸنە ات سالىسقانىن ايتۋ پارىز.
[caption id="attachment_16175" align="alignright" width="717"]
ەركٸن دەۋٸتحانۇلى كٸم? بٸز ەۋەلٸ بالۋاننىڭ ٶمٸرٸنە قىسقاشا توقتالا كەتەلٸك.
ەركٸن دەۋٸتحانۇلى 1968 جىلى ٸلە قازاق وبلىسى كٷنەس اۋدانى نارات قالاشىعىنا قاراستى قاراوي قىستاعىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1987-1991 جىل ارالىعىندا ٸلە ايماقتىق دەنەتەربيە مەكتەبٸندە وقىپ, قاتارىنان 5 جىل بويى شىنجاڭ ٶلكەسٸ بويىنشا ەركٸن كٷرەستەن باس جٷلدە يەگەرٸ اتانعان. 1991 جىلدان بەرٸ ٶزٸ وقىعان دەنەتەربيە مەكتەبٸندە باپكەر. ونىڭ شەكٸرتتەرٸ شىنجاڭ كٶلەمٸندەگٸ ٷلكەن-كٸشٸلٸ جارىستاردا 111 التىن, 72 كٷمٸس جەنە 63 مىس (قولا) مەدال يەگەرٸ اتانعان. ٸشٸنەن ٷزدٸك شىققاندارى قىتاي بٸرٸنشٸلٸكتەرٸندە توپ جارىپ, ازييا, ەلەم چەمپيوناتتارىندا جٷلدەلٸ ورىندار العان جەنە وليمپيادا ويىندارىنا قاتىسىپ, جوعارى نەتيجە كٶرسەتكەن. وسى كەزگە دەيٸن بٸر ٶزٸ 250 شەكٸرت تەربيەلەپ, قىتاي قازاقتارىنىڭ ماقتانىشتارىن باۋلىعان بٸردەن بٸر باپكەر. شەكٸرتتەرٸنەن تەك جاقسى نەتيجە عانا ەمەس, ادامدىق قاسيەت پەن ادالدىق ۇستانىمىن جوعالتپاۋدى تالاپ ەتەتٸن جاۋىرىنى جەر يٸسكەمەگەن باپكەردٸ ٶزٸ باۋلىعان سايىپقىراندار ايرىقشا قاستەرلەيدٸ.
ول 2008 جىلى بەيجٸڭدە ٶتكەن وليمپيادا جارىسىنىڭ الاۋىن ۇستاپ, از ۇلتتاردىڭ سپورتتىق جارىستارداعى نەتيجەلٸ ەڭبەگٸن ميللياردقا پاش ەتكەن سپورت شەبەرٸنٸڭ بٸرٸ. قىتاي مەملەكەتٸنٸڭ ەڭبەگٸ سٸڭگەن جاتتىقتىرۋشىسى.
زامانداستار مەن شەكٸرتتەر پٸكٸرٸ
[caption id="attachment_16191" align="alignright" width="194"]
ەركٸن بالۋان جايلى سۇرابالدى احمەتۇلى بالۋان-جاتتىقتىرۋشىنىڭ شىنجاڭ قازاقتارىنىڭ ٸشٸندە كەسٸبي كٷرەستٸڭ دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸ مول ەكەنٸن ايتىپ, بٷگٸنگٸ تاڭدا قىتاي ۇلتتىق قۇراماسىندا قازاق بالۋاندارىنىڭ بەدەلدٸ بولۋىنىڭ بٸر سەبەبٸ – ەركٸن سەكٸلدٸ بٸلٸكتٸ باپكەرلەردٸڭ قاجىرلى ەڭبەگٸ ەكەندٸگٸنە توقتالدى.
قىتاي قۇراماسى ساپىنان افينى وليمپياداسىنا قاتىسقان تۇڭعىش قازاق, جاستار اراسىندا ٶتكەن ەلەم چەمپيوناتىنىڭ جٷلدەگەرٸ, داڭقتى بالۋان, راحىم مۇتاجىۇلىنىڭ شەكٸرتتەرٸنٸڭ بٸرٸ ەلنۇر تٶرگەۇلى مەرەي يەسٸن ٸلەدە عانا ەمەس, شىنجاڭ كٶلەمٸندە كەسٸبي كٷرەستٸڭ دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸ زور تۇلعالاردىڭ بٸرٸ دەپ بٸلەتٸندٸگٸن جەتكٸزدٸ.
ەركٸن بالۋاننىڭ شەكٸرتٸ, وسى جارىستى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ بٸرٸ, ازييا چەمپيوناتىنىڭ قولا جٷلدەگەرٸ, قىتاي بٸرٸنشٸلٸگٸنٸڭ جەڭٸمپازى نۇرلان دەۋلەتحان بولسا, ٶزٸنٸڭ جەنە ٶزگە دە شەكٸرتتەرٸنٸڭ ەربٸر جەتٸستٸگٸندە ۇستازدارىنىڭ ەڭبەگٸ بارىن ايتادى.
[caption id="attachment_16178" align="alignright" width="438"]
«ەركٸن دەۋٸتحانۇلى – بٸزگە ۇستاز عانا ەمەس, ٶمٸرلٸك تەجٸريبەسٸ مەن اقىل-كەڭەسٸن بەرگەن اياۋلى اعا بولا بٸلدٸ. بٸزدەن تەك برٸ نەرسەنٸ – ەڭبەكشٸلدٸكتٸ, شىنشىلدىقتى تالاپ ەتەتٸن. رۋشىلدىق, جەرشٸلدٸكپەن اۋىرماعان, قانداي نەرسە بولسا دا ەدٸلدٸگٸن ايتاتىن, ۇلتىن شىن نيەتٸمەن سٷەيتٸن اعامىز, قامقورشىمىز بولدى. ول كٸسٸ كٶپ سٶيلەپ, جٶنسٸز كەڭەس بەرمەيتٸن, ەر نەرسەنٸ ٸسٸمەن دەلەلدەيتٸن جان. بٸزدٸڭ كٸشكەنتاي جەتٸستٸگٸمٸزگە بالاشا قۋانىپ, ٷنەمٸ جەلپٸندٸرٸپ, شابىتتاندىرىپ وتىراتىن داعدىسى بار. قازٸر ونىڭ شەكٸرتتەرٸ ەرتٷرلٸ سالادا ەڭبەك ەتٸپ جٷر. بٸراق ەشقايسىسى ەركٸن بالۋان تۋرالى بٶتەن وي, بٶگدە پٸكٸر ايتپايدى. بۇل باپكەردٸڭ تۋا بٸتتٸ مٸنەزٸنٸڭ تۋراشىلدىعىنان بولسا كەرەك», – دەيدٸ نۇرلان بالۋان.
شارا سوڭىندا كٷنەستٸڭ قۇرمەتتٸ مەيماندارى مەن اۋىل اقساقالدارى, اتقامٸنەر ازاماتتار جاس بالۋاندارعا باتا بەرٸپ, الداعى ۋاقىتتا قازاق كٷرەسٸن ٷزبەي ٶتكٸزٸپ تۇرۋعا, سپورت سالاسىنا ٷلەس قوسقان ازاماتتار مەن باپكەرلەردٸڭ اتىن ەلگە تانىستىرىپ, ارنايى جٷلدەلەر تاعايىنداۋعا ۋاعدالاستى.
ت. ٶسكەنباي.
