Erkektiń asyn je!
– Ái, osy qazaqty tamaqpen qurtýdyń qiturqy áreketi jasalyp jatqanyn bilesiń be? – dedi Aitekeń (bu kisi jaýap kútpeidi). – Qazirgi jurt ne jep júr? Ásirese, qala qazaqtarynyń tamaǵy kileń qoreksiz as bolyp ketti. Dúnie júzi taýyqtyń etinen, «býshtyń siraqtarynan» qashyp jatsa, qazaqtyń azamattary sony óz halqyna úiip-tógip ákep jatyr.
Túneýgúni Astanada tez tamaqtanýǵa arnalǵan «Makdonalds» meiramhanasy ashyldy dep qyrýar jurt qyryla jazdap soǵan aǵyldy. Ákim Ádilbektiń ózi baryp ashyp berdi. «Makdonaldstyń» qazaqstandyq franshizasynyń iesi Qairat Boranbaev» dep tanystyrdy. Aý, óitip «franshizasynyń iesi» degenshe, «bul Boranbaev «Makdonalds» korporatsiiasynyń asyn qazaqtarǵa jegizgeni úshin óz úlesin alýshy pysyq kásipker» dei salmai ma? Áli bizdiń jaqta osyndai 15 meiramhana ashýdy josparlap qoiypty. Kóshede jeitin tamaqqa tyiym sala almai júrgende «KǴS» qaptap ashylyp edi. Endi mine «jyǵylǵannyń ústine judyryq» degendei «Makdonaldstyń» ashanalaryn samsatyp tastamaqshy. Muny ieleri «meiramhana» dep dabyraitqanymen, shyndyǵynda onysy adamdar tamaǵyn apyl-ǵupyl ishe salatyn kádimgi ashana ǵoi. Túbinde ulttyń túbine jetetin osyndai tamaqtaný oryndary. Osy jurt óziniń tamaq qylyp júrgen asyna bir sát nege zer salmaidy eken. Atam qazaq «aýrý astan» dep tegin aityp ketti me? Qoregi joq, qunary joq tamaq adamdy aýrý qylmaǵanda qaitedi.
Qazir ǵoi, jyl saiyn «myńdaǵan jastar áskerge jaramsyz boldy» dep álemge jar salasyńdar. Nege tepse temir úzetin jastaǵy jigitterdiń densaýlyǵy otan qorǵaýǵa jaramai qaldy? Osy kúni óz betimen bala týa almaityn qyz-kelinshek qaptap ketti. «Bosandy» deidi. Anyqtap surasań, eki qatynnyń biri qarnyn jarǵyzyp («kesarov tiligin» aitady) bosanǵan bolyp shyǵady. Jańa týǵan sábilerdiń aýrýyn sanap taýyspaisyń. Osynyń báriniń sebebi ne dep nege oilanbaisyńdar? Taýyqtyń siraqtarynan ǵoi bári. Ái, osy meniń bilgenimdi ataq-dańqy elge tarap ketken azamattar shynymen bilmei me? Álde bilse de, ózim paida tapsam boldy, basqa qazaqta sharýam ne dei me eken?
Keide qatyn-qalashtyń tamaǵyn ólip-óship jep turǵan zińgittei jigitterdi kórip janym ashidy. Alpamsadai tulǵasynyń bolǵany ne kerek, qoregi anaý bolsa? Mundai jigitterdiń qairatynyń qai mólsherde ekeni taǵy belgili.
Sońǵy ýaqytta men mynadai qaýipti oilap qatty qorqyp júrmin. Qarashy óziń, qazaq uldaryn balabaqshada kim tárbieleidi? Árine, áiel! Mektepte kim oqytady? Taǵy da áiel muǵalimder! Endi jeitin tamaqtaryna deiin urǵashy boldy. Áteshtiń, qorazdyń etin emes, uldaryń urǵashy taýyqtyń etin jep ósip jatyr. Tárbiesi urǵashydan, tamaǵy urǵashydan bolǵan jastarymyzdyń qai jerinde erkektik minez-qulyq qalady? Osydan keiin «Qazaqtyń jigitteri arasynda «geiler» qaptap ketti» dep shýlamai qaitesińder. Bul barlyq qaýiptiń basy ǵana. Meniń qatty qorqatynym osy qater.
Ái, jazarman (meni aitady). Sen de ózińshe ulttyń qamyn jegen bolyp júrsiń ǵoi. Shyn janyń ashysa, meniń osy aitqandarymdy jazyp, jurtqa jetkizshi. Eń bolmaǵanda jastarǵa qoregi bar qunarly tamaq jeý keregin jazshy» dedi.
… Aitashy aitaryn aitty da, jónine tartty. Seń soqqan balyqtai sendelip men qaldym. Aitashy siz ben biz emes. Qaýipti jeti qyrdyń astynan elden buryn sezedi. Shynynda da biz tamaǵymyzǵa zer salyp júrmiz be? Aitashy sóziniń jany bar. Sondyqtan: «Urpaǵyńa janyń ashysa, erkektiń tamaǵyn je, aǵaiyn!» degenge biz de qosylamyz…
Tólegen Jákitaiuly
Derekkózi: namys.kz
