ەركەكتٸڭ اسىن جە!
– ەي, وسى قازاقتى تاماقپەن قۇرتۋدىڭ قيتۇرقى ەرەكەتٸ جاسالىپ جاتقانىن بٸلەسٸڭ بە? – دەدٸ ايتەكەڭ (بۇ كٸسٸ جاۋاپ كٷتپەيدٸ). – قازٸرگٸ جۇرت نە جەپ جٷر? ەسٸرەسە, قالا قازاقتارىنىڭ تاماعى كٸلەڭ قورەكسٸز اس بولىپ كەتتٸ. دٷنيە جٷزٸ تاۋىقتىڭ ەتٸنەن, «بۋشتىڭ سيراقتارىنان» قاشىپ جاتسا, قازاقتىڭ ازاماتتارى سونى ٶز حالقىنا ٷيٸپ-تٶگٸپ ەكەپ جاتىر.
تٷنەۋگٷنٸ استانادا تەز تاماقتانۋعا ارنالعان «ماكدونالدس» مەيرامحاناسى اشىلدى دەپ قىرۋار جۇرت قىرىلا جازداپ سوعان اعىلدى. ەكٸم ەدٸلبەكتٸڭ ٶزٸ بارىپ اشىپ بەردٸ. «ماكدونالدستىڭ» قازاقستاندىق فرانشيزاسىنىڭ يەسٸ قايرات بورانباەۆ» دەپ تانىستىردى. اۋ, ٶيتٸپ «فرانشيزاسىنىڭ يەسٸ» دەگەنشە, «بۇل بورانباەۆ «ماكدونالدس» كورپوراتسيياسىنىڭ اسىن قازاقتارعا جەگٸزگەنٸ ٷشٸن ٶز ٷلەسٸن الۋشى پىسىق كەسٸپكەر» دەي سالماي ما? ەلٸ بٸزدٸڭ جاقتا وسىنداي 15 مەيرامحانا اشۋدى جوسپارلاپ قويىپتى. كٶشەدە جەيتٸن تاماققا تىيىم سالا الماي جٷرگەندە «كعس» قاپتاپ اشىلىپ ەدٸ. ەندٸ مٸنە «جىعىلعاننىڭ ٷستٸنە جۇدىرىق» دەگەندەي «ماكدونالدستىڭ» اسحانالارىن سامساتىپ تاستاماقشى. مۇنى يەلەرٸ «مەيرامحانا» دەپ دابىرايتقانىمەن, شىندىعىندا ونىسى ادامدار تاماعىن اپىل-عۇپىل ٸشە سالاتىن كەدٸمگٸ اسحانا عوي. تٷبٸندە ۇلتتىڭ تٷبٸنە جەتەتٸن وسىنداي تاماقتانۋ ورىندارى. وسى جۇرت ٶزٸنٸڭ تاماق قىلىپ جٷرگەن اسىنا بٸر سەت نەگە زەر سالمايدى ەكەن. اتام قازاق «اۋرۋ استان» دەپ تەگٸن ايتىپ كەتتٸ مە? قورەگٸ جوق, قۇنارى جوق تاماق ادامدى اۋرۋ قىلماعاندا قايتەدٸ.
قازٸر عوي, جىل سايىن «مىڭداعان جاستار ەسكەرگە جارامسىز بولدى» دەپ ەلەمگە جار سالاسىڭدار. نەگە تەپسە تەمٸر ٷزەتٸن جاستاعى جٸگٸتتەردٸڭ دەنساۋلىعى وتان قورعاۋعا جاراماي قالدى? وسى كٷنٸ ٶز بەتٸمەن بالا تۋا المايتىن قىز-كەلٸنشەك قاپتاپ كەتتٸ. «بوساندى» دەيدٸ. انىقتاپ سۇراساڭ, ەكٸ قاتىننىڭ بٸرٸ قارنىن جارعىزىپ («كەساروۆ تٸلٸگٸن» ايتادى) بوسانعان بولىپ شىعادى. جاڭا تۋعان سەبيلەردٸڭ اۋرۋىن ساناپ تاۋىسپايسىڭ. وسىنىڭ بەرٸنٸڭ سەبەبٸ نە دەپ نەگە ويلانبايسىڭدار? تاۋىقتىڭ سيراقتارىنان عوي بەرٸ. ەي, وسى مەنٸڭ بٸلگەنٸمدٸ اتاق-داڭقى ەلگە تاراپ كەتكەن ازاماتتار شىنىمەن بٸلمەي مە? ەلدە بٸلسە دە, ٶزٸم پايدا تاپسام بولدى, باسقا قازاقتا شارۋام نە دەي مە ەكەن?
كەيدە قاتىن-قالاشتىڭ تاماعىن ٶلٸپ-ٶشٸپ جەپ تۇرعان زٸڭگٸتتەي جٸگٸتتەردٸ كٶرٸپ جانىم اشيدى. الپامساداي تۇلعاسىنىڭ بولعانى نە كەرەك, قورەگٸ اناۋ بولسا? مۇنداي جٸگٸتتەردٸڭ قايراتىنىڭ قاي مٶلشەردە ەكەنٸ تاعى بەلگٸلٸ.
سوڭعى ۋاقىتتا مەن مىناداي قاۋٸپتٸ ويلاپ قاتتى قورقىپ جٷرمٸن. قاراشى ٶزٸڭ, قازاق ۇلدارىن بالاباقشادا كٸم تەربيەلەيدٸ? ەرينە, ەيەل! مەكتەپتە كٸم وقىتادى? تاعى دا ەيەل مۇعالٸمدەر! ەندٸ جەيتٸن تاماقتارىنا دەيٸن ۇرعاشى بولدى. ەتەشتٸڭ, قورازدىڭ ەتٸن ەمەس, ۇلدارىڭ ۇرعاشى تاۋىقتىڭ ەتٸن جەپ ٶسٸپ جاتىر. تەربيەسٸ ۇرعاشىدان, تاماعى ۇرعاشىدان بولعان جاستارىمىزدىڭ قاي جەرٸندە ەركەكتٸك مٸنەز-قۇلىق قالادى? وسىدان كەيٸن «قازاقتىڭ جٸگٸتتەرٸ اراسىندا «گەيلەر» قاپتاپ كەتتٸ» دەپ شۋلاماي قايتەسٸڭدەر. بۇل بارلىق قاۋٸپتٸڭ باسى عانا. مەنٸڭ قاتتى قورقاتىنىم وسى قاتەر.
ەي, جازارمان (مەنٸ ايتادى). سەن دە ٶزٸڭشە ۇلتتىڭ قامىن جەگەن بولىپ جٷرسٸڭ عوي. شىن جانىڭ اشىسا, مەنٸڭ وسى ايتقاندارىمدى جازىپ, جۇرتقا جەتكٸزشٸ. ەڭ بولماعاندا جاستارعا قورەگٸ بار قۇنارلى تاماق جەۋ كەرەگٸن جازشى» دەدٸ.
… ايتاشى ايتارىن ايتتى دا, جٶنٸنە تارتتى. سەڭ سوققان بالىقتاي سەندەلٸپ مەن قالدىم. ايتاشى سٸز بەن بٸز ەمەس. قاۋٸپتٸ جەتٸ قىردىڭ استىنان ەلدەن بۇرىن سەزەدٸ. شىنىندا دا بٸز تاماعىمىزعا زەر سالىپ جٷرمٸز بە? ايتاشى سٶزٸنٸڭ جانى بار. سوندىقتان: «ۇرپاعىڭا جانىڭ اشىسا, ەركەكتٸڭ تاماعىن جە, اعايىن!» دەگەنگە بٸز دە قوسىلامىز…
تٶلەگەن جەكٸتايۇلى
دەرەككٶزٸ: namys.kz
