Eriktiler alǵys úshin ǵana eńbek etedi
Kez kelgen saladaǵy siiaqty, volonterlardy da qorǵaýǵa kepildik beretin zańnamalyq retteý sharalary qajet. Sondyqtan 2016 jyly Qazaqstanda «Volonterlik qyzmet týraly» Zań qabyldandy.
Bizdiń elimizde eriktiler qoǵamdastyqtarynyń negizgi baǵyttary ártúrli, olar muqtaj jandarǵa kómek kórsetýden bastap, alǵashqy meditsinalyq kómek kórsetýge deiin jalǵasa beredi.
Bir qyzyǵy, qazirgi kezde kóptegen adamdar ózderi de túsinbei eriktiler qataryna qosylyp júr. Adamdar qandaida bir is-sharalarǵa qatysa qalsa, mysaly, qaiyrymdylyq is-sharalaryn ótkizse, marafondarǵa tasalysyp, qoǵamdyq jumys kúnderine kómektesse, olardy volonterlik is-shara retinde tanytqysy keledi.
Al elimizdiń bas qalasy – Astanada volonterlik qyzmet qalai damyp jatyr jáne «Astana jastary» KMM qandai jobalardy júzege asyrýda? Bul da kópshilikke qyzyq dep oilaimyz. Máselen, biletinder alǵashynda elordada eriktiler qyzmet sonshalyqty bir qalypty ilgeriledi deýge kelmeitinin aitady. Buǵan álgi kommýnaldyq memlekettik mekemeniń eriktiler qozǵalysyn damytý bóliminiń basshysy Elvira Esmuhanovanyń sózi dálel. Ol bastapqy kezderi bul baǵytta jumys isteý óte qiyn bolǵanyn jetkizdi. Óitkeni, qoǵamda volonterlikke degen senimsizdik joǵary bolatyn. Ata-analar balalaryna: «Osyǵan ýaqytyńdy bosqa jumsap júrsiń, odan da jaqsy oqy, bilim al» dep aqyl aitatyn.
«Jeke jáne memlekettik kásiporyndar eriktiler isine tek adam resýrstaryn tegin jáne eshqandai jaǵdaisyz tartý múmkindigi retinde qabyldady. Halyqtyń ózi eriktilerden saqtanyp, kóbisi bul eshnársemen ainalyspaityn adamdar jáne olardan paida joq degen ýáj aitty. Sodan keiin biz mektepterde, kolledjderde, tipti kóptegen otbasylarda eriktilerdiń bet-beinesine ainalatyn volonter koordinatorlary bolady dep sheshtik. Óitkeni, naqty is, paidaly jumys qashanda qoldaý tabady», – deidi «Astana jastary» ókili.
Jaýapty mamannyń aitýynsha, 2014 jyly elordadaǵy alǵashqy volonterlar komandasy erikti jasaqtardyń negizgi is-áreketterin túsindire otyryp, kásiptik baǵdar berý jobasy arqyly jinaqtalǵan. Sodan keiin olar birtindep bolashaq volonterlarmen is-sharalar ótkize bastaǵan.
Búgingi tańda eriktilerdiń kóptegen qyzmet baǵyttary bar, olardyń qatarynda siz de ózińizdi synap kóre alasyz. Mysaly, janýarlarǵa kómektesýge bolady, qarttardy qoldaýǵa da járdemdese alasyz, naýqastardy kútýdiń de joldary bar, balalardyń máselelerin sheshýge qol ushyn soza alasyz, sáýlet eskertkishterin qalpyna keltirý, donorlyq qyzmet syndy kóptegen baǵyttarda kez kelgen janǵa oryn tabylady. Tek ynta men niet bolsa, jetkilikti.
«Astana jastary» keiingi býynnyń volonterlik qyzmetin damytý jáne nasihattaý, jastar arasynda volonterlerdi irikteý jáne oqytý, eriktiler uiymdary men qozǵalystaryna ákimshilik, resýrstyq kómek kórsetýmen ainalysady.
«Astana jastary» volonterlik qozǵalysynda eriktilerdiń ortasha jasy 15-16 shamasyn quraidy. Bul naǵyz ýaqytty mándi de mańyzdy etýge, dostar tabýǵa, jańa áser alýǵa jáne qorshaǵan álemge kómektesýge tyrysatyn kezeń dep bilemiz. Biraq qalalyq shtab jobasy eriktileriniń ortasha jasy 30 jáne odan joǵary jastaǵy azamattardy qamtidy. Bul joba halyqtyń jumyspen qamtylǵan sanatyna negizdelgen», – dedi Elvira Esmuhanova.
Volonterlik mektep – bul ártúrli qalalyq jáne halyqaralyq is-sharalarǵa qatysý úshin eriktilerdi oqytýǵa jáne ázirleýge baǵyttalǵan joba. Onyń basty nazary óskeleń urpaqty tárbieleýge, patriottyqqa baýlýǵa, adamgergishilikke shaqyrýǵa baǵyttalǵan. 2014 jyldan bastap bul joba eki kezeńde qyzmet etip keledi. Sondai-aq bul ártúrli deńgeidegi is-sharalardy ótkizýge eriktilerdi daiyndaýǵa múmkindik beredi.
Aita ketý kerek, baǵdarlamada alǵashqy meditsinalyq kómek kórsetý, konfliktologiiany zertteý, qarym-qatynas deńgeiin kóterý modýlderi bar. 2019 jyldan bastap «Eriktiler mektebi» jobasynda oqytý 3 baǵyt boiynsha júrgizildi: áleýmettik volonterlik, tótenshe jaǵdailar volonterleri jáne halyqaralyq is-sharalar eriktileri.
«Osy jobanyń arqasynda qatysýshylar bos ýaqyttaryn ártaraptandyrýǵa jáne jańa dostar tabýǵa, ýniversitetke túsý úshin sertifikattar alýǵa, túiindemelerin nasihattaýǵa múmkindik aldy», - dep atap ótti «Astana jastary» volonterlik qozǵalysyn damytý bóliminiń basshysy.
Eriktilerdiń eren eńbekteriniń arqasynda ótken jyly astanalyq 19 myńnan astam otbasy (shamamen 104 tonna) azyq-túlik ónimderin, túrli qajetti zattar, turmystyq tehnika túrinde kómekter alǵan. Áli kúnge metsenattar men «Jaqsylyq kózderi» qoǵamdyq qorynyń qatysýymen zaǵip jáne jalǵyzilikti múgedek jandarǵa turaqty negizde tegin túski as uiymdastyrylyp turady. 2021 jyly ǵana muqtaj jandarǵa 9 myń taǵam jetkizilgen eken.
Prezidenttiń bastamasymen qolǵa alynǵan 2020 jylǵy Volonter jyly aiasynda eriktiler uiymdary men qozǵalystaryn biriktirýdi uiymdastyrý, aqparattyq-resýrstyq kómek kórsetý, aimaqtaǵy is-sharalardy esepke alý maqsatynda ashylǵan Eriktilerdiń qalalyq shtaby elordada osy ýaqytqa deiin jumys istep keledi. Bul ujym qalada eriktilerdiń kúsh biriktirýine, táýelsiz qozǵalystar sanyn kóbeiýine yqpal etýde. Memlekettik jastar saiasatyn iske asyrý salasynda 15 volonterlik uiymmen jáne 20 bastamashyl toppen, 8 úkimettik emes uiymmen, qala kásiporyndarymen, sonymen qatar metsenattarymen turaqty negizde yntymaqtastyq jáne birlesken is-sharalar júrgizilý ústinde. Shtab-páterde 500-den astam belsendi eriktiler bar.
Qystyń kózi qyraýda astanalyq eriktiler jalǵyzilikti qariialardyń, turmysy tómen otbasylardyń, ózge de muqtaj azamattardyń aýlalaryndaǵy qardy tazalaýǵa kómektesedi. Máselen, «Qamqorlyq mekenjailary» jobasy aiasynda jalǵyzbasty zeinetkerlerdiń 60 jeke aýlasynda qar tazalaý sharalary qolǵa alyndy.
«Astana jastary» KMK jyl saiyn qaladaǵy volonterlik aimaqtardy keńeitip keledi. Mysaly, 2021 jyly «Qaýipsiz qala» jobasy aiasynda eriktiler turaqty negizde halyq sanaǵy boiynsha túsindirme jumystaryna qatysyp, gazdandyrý barysy týraly, jylytý maýsymy men kóktemgi sý tasqyny kezindegi qaýipsizdik sharalary jaiynda túsindirme jumystaryn júrgizdi. Sýǵa túsý maýsymynda turǵyndarǵa ózin-ózi saqtaý erejelerin tanystyrdy, qalanyń qoǵamdyq oryndarynda koronavirýstyq infektsiianyń taralýyna bailanysty qorǵanys sharalaryn nasihattady, tyiym salynǵan zattardy satý baǵytyndaǵy jarnamalyq sharalarǵa atsalysty. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin satatyn qalalyq jármeńkelerge de eriktiler tartyldy.
«Meiirimdilik marafony» ulttyq jobasynyń jumystary aiasynda 2021 jyldan bastap túrli mekemeler, kásiporyndar, erikti bastamashyl toptar qaiyrymdylyq sharalaryn júzege asyrýǵa qol ushyn sozyp jatyr. Ótken jyldyń ózinde 100-ge jýyq sharýa sheshimin tapty. Bul baǵyttaǵy jumystar áli de jalǵasyn tabýda. Búgingi tańda elordadaǵy ÚEU-ǵa qarasty 15 áleýmettik dúkender qoimasy kúndelikti zattar, jihazdar, qural-jabdyqtardy jinaqtap, az qamtylǵan otbasylarǵa taratyp jatyr.
Áleýmettik jobalardan basqa, volonterlar qalalyq jáne halyqaralyq is-sharalarǵa – forýmdarǵa, kontsertterge, sporttyq oiyndarǵa jáne basqa da kóptegen salalarǵa – gid, aýdarmashy, uiymdastyrýshy, úilestirýshi, top jetekshileri, imidjdik toptar, BAQ-pen jumys, dopingke qarsy baqylaý retinde qatysady. Adam resýrstaryn basqarý aǵyndary, úi iesi, foto jáne beine túsirý, «jasyl dáliz», aqparattyq ústelder, kúzet, animatorlar, eskorttar, belgiler jáne basqa qyzmetterge kómektesedi.
Byltyr elordalyq eriktiler halyqaralyq jáne respýblikalyq deńgeide 30 is-sharany uiymdastyrýǵa qatysty. Astananyń kásiporyndary men eriktiler uiymdary 50 qar tazalaý aktsiiasyn uiymdastyrdy. Sondai-aq 110 mekenjaiǵa 2 myńnan astam eriktiler men kásiporyndardyń qyzmetkerleri tartyldy.
Elordalyq eriktilerdiń qyzmeti memleket nazarynan da tys qalǵan emes. Merekelik, ataýly datalarda, basqa da kúnderi volonterlerǵa alǵys hattar, jeke sipattamalar, usynys hattar jáne sertifikattar úlestiriledi. Osylaisha, «Astana jastary» kommýnaldyq memlekettik kásipornynyń 4 volontery pandemiia kezinde kómek kórsetkeni úshin «Halyq alǵysy» memlekettik medaldarymen, 1 erikti «Qurmet grammasy» memlekettik nagradasymen, 4 volonterlik qozǵalys ókili «Altyn júrekti jandar» nagradalarymen marapattaldy. «Jomart júrek» syilyǵy aiasynda 1 uiym qalalyq jáne respýblikalyq «Jyldyn úzdik úiymy» atandy, 1 uiym Astana qalasy boiynsha «Jyldyn úzdik qamqorshysy» syilyǵyn aldy. 80-nen astam erikti elorda ákiminiń alǵys hattaryna, 30 erikti aýdan ákimderi men basqa da mekeme basshylary qol qoiǵan alǵys hattarǵa ie boldy. 1 uiym halyqaralyq «Jyl volontery» syilyǵynyń «Iz-túzsiz joǵalǵan adamdardy izdeý» nominatsiiasy boiynsha diplomyn enshiledi.
Búgingi kúni «Biz birgemiz», «Qaýipsiz qala», «Qamqorlyq mekenjailary», «Ardagerlerdi ardaqtaiyq», «Taza álem» eriktiler uiymdarymen birlesip 610 aktsiia ótkizildi. Sonymen qatar qaiyrymdylyq sharalary aiasynda 6 700 azyq-túlik sebeti, 30 000 betperde taratyldy, ystyq tamaq berý, kiim-keshek pen jihaz taratý, oqytý, adamdardy izdeý jáne taǵy basqa túrinde de eriktiler jumysy jalǵasyp keledi.
