Freedom Inside '26

Bigeldinovti bilmeitin adam joq

Bigeldinovti bilmeitin adam joq
Aviatsiia general-maiory, eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry, «Barys» ordeniniń iegeri, aty ańyzǵa ainalǵan ushqysh Talǵat Jaqypbekuly Bigeldinov biyl 100 jasqa tolady.

Ol ushýdy 16 jasynan bastady. 1938 jyly Bishkektegi DOSAAF aviamektebine túsip, tamasha tájiribe jinaqtaidy. Talapty jigitti ustazdary 1940 jyly Saratov áskeri aviatsiia mektebine oqýǵa jiberedi. Ushqyshtar mektebinde eki jyl oqyp, serjant shenine ie bolǵanyn bilemiz.

Dańqty batyrymyz kásibi sheberligin Chkalovtaǵy bombalaýshy ushqyshtar mektebinde ushtaǵany belgili.

Ekinshi dúniejúzilik soǵys bastalǵanda Bigeldinov maidanǵa baryp jaýǵa toitarys berýge oqtaldy. Biraq óziniń ushqysh bolam degen armanyn shegine jetkizip, áli biraz tájiribe jinaqtap, daiyndalý qajettigin túsindi.

Qan maidanǵa 1942 jyly Ijevsk kalasynan ushýdy tolyq meńgerip attanǵan edi. 1943 jyldyń 17 aqpanynda alǵashqy jaýyngerlik mindetin oryndap, sol kúni keshqurym eki ret taǵy da kókke kóterildi. Alǵashqy jeńisi Vf.109-dyń istrebitelin ushyryp túsirýmen bastaldy.

Áýe keńistigindegi kezekti bir jaýyngerlik soǵysta Talǵat Bigeldinov óziniń shtýrmovigimen fashist istrebiteliniń kózin joiady. Fashist Belgiia, Frantsiia elderine qaraqshylyq jasaýmen ainalysqan Fiýrerdin adamy eken. «Ildi» ońai olja dep jańylysqan fashist úshin álgi kún soǵystaǵy sońǵy sáti edi. Onyń ushaǵy bizdin territoriiamyzǵa túsedi, fashist ózin jas ushqyshtyn qolǵa túsirgenine sene almaǵan desedi.

Osylaisha, Bigeldinov aýyr shtýrmovikte otyryp jaý istrebiteline qarsy shabýyl jasaý taktikasyn júzege asyrdy. Taktikanyn tiimdiligi sonshalyqty, ony ózge ushqyshtar da qoldana bastady.


Kýrsk shaiqasy kezinde istrebitelder tobynyń komandiri Sergei Lýganskii óz jerlesi Talǵat Bigeldinovti ajaldan qutqarady. S.Lýganskii radiobailanys júiesi arqyly fashist ushqyshynyn Bigeldinov ushaǵyn zeńbirekpen atyp jatqanyn kórip, aitady. Batyr ushaǵyn der kezinde buryp úlgergenshe, Lýganskii «messershmitti» ekinshi ret soqqylai almastai etip tuqyrtady.

Kókte tabyskan ushqyshtar keiin aǵaly-inili jandardai aralas-kuralas boldy. Bigeldinov árqashan dosynyn erligimen maqtanatyn. Sergei Almaty qalasynyn týmasy bolyp shyqty. Osynda 1938 jyly áskeri aviatsiialyq mektepti bitirip, soǵystyń alǵashqy kúnderinen maidanda bolǵan.

Keńes Odaǵynyń eki dúrkin batyry, 390 ret jaýyngerlik mindetin kókte atqarǵan. Bir ózi fashistiń 37 ushkyshynyn kózin joisa, top quramynda júrip 6 ushaqty joiǵan. Jaýyngerler birneshe ret tapsyrmany birge oryndaǵan.

1943 jyldyń shildesinde Bigeldinov 9 ret, tamyzda 23 ret, qyrkýiekte – 22, kazanda 18 ret kókke kóterilgen. Ár ushqan saiyn Talǵat Bigeldinov ólim men ómirdiń arasynda bolatyn. Qaýiptin qai kezde, qashan keletinin bilmeisiń, biraq Bigeldinovtiń árbir kókke kóterilgeni fashisterdiń úreiin ushyratyn.

Talǵat Bigeldinov 1950 jyly Áskeri-Áýe kúshterinin akademiiasyn bitirip, aviatsiia polki komandiriniń orynbasary jáne shtab bastyǵy boldy. 1956 jyly densaýlyǵyna bailanysty otstavkaǵa shyqty.