Freedom Inside '26

بيگەلدينوۆتٸ بٸلمەيتٸن ادام جوق

بيگەلدينوۆتٸ بٸلمەيتٸن ادام جوق
اۆياتسييا گەنەرال-مايورى, ەكٸ مەرتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, «بارىس» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ, اتى اڭىزعا اينالعان ۇشقىش تالعات جاقىپبەكۇلى بيگەلدينوۆ بيىل 100 جاسقا تولادى.

ول ۇشۋدى 16 جاسىنان باستادى. 1938 جىلى بٸشكەكتەگٸ دوسااف اۆيامەكتەبٸنە تٷسٸپ, تاماشا تەجٸريبە جيناقتايدى. تالاپتى جٸگٸتتٸ ۇستازدارى 1940 جىلى ساراتوۆ ەسكەري اۆياتسييا مەكتەبٸنە وقۋعا جٸبەرەدٸ. ۇشقىشتار مەكتەبٸندە ەكٸ جىل وقىپ, سەرجانت شەنٸنە يە بولعانىن بٸلەمٸز.

داڭقتى باتىرىمىز كەسٸبي شەبەرلٸگٸن چكالوۆتاعى بومبالاۋشى ۇشقىشتار مەكتەبٸندە ۇشتاعانى بەلگٸلٸ.

ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس باستالعاندا بيگەلدينوۆ مايدانعا بارىپ جاۋعا تويتارىس بەرۋگە وقتالدى. بٸراق ٶزٸنٸڭ ۇشقىش بولام دەگەن ارمانىن شەگٸنە جەتكٸزٸپ, ەلٸ بٸراز تەجٸريبە جيناقتاپ, دايىندالۋ قاجەتتٸگٸن تٷسٸندٸ.

قان مايدانعا 1942 جىلى يجەۆسك كالاسىنان ۇشۋدى تولىق مەڭگەرٸپ اتتانعان ەدٸ. 1943 جىلدىڭ 17 اقپانىندا العاشقى جاۋىنگەرلٸك مٸندەتٸن ورىنداپ, سول كٷنٸ كەشقۇرىم ەكi رەت تاعى دا كٶككە كٶتەرٸلدٸ. العاشقى جەڭiسi ۆf.109-دىڭ يسترەبيتەلٸن ۇشىرىپ تٷسٸرۋمەن باستالدى.

ەۋە كەڭiستiگiندەگi كەزەكتi بiر جاۋىنگەرلٸك سوعىستا تالعات بيگەلدينوۆ ٶزiنiڭ شتۋرموۆيگiمەن فاشيست يسترەبيتەلiنiڭ كٶزiن جويادى. فاشيست بەلگييا, فرانتسييا ەلدەرiنە قاراقشىلىق جاساۋمەن اينالىسقان فيۋرەردiن ادامى ەكەن. «يلدi» وڭاي ولجا دەپ جاڭىلىسقان فاشيست ٷشiن ەلگi كٷن سوعىستاعى سوڭعى سەتi ەدi. ونىڭ ۇشاعى بiزدiن تەرريتورييامىزعا تٷسەدٸ, فاشيست ٶزٸن جاس ۇشقىشتىن قولعا تٷسiرگەنiنە سەنە الماعان دەسەدٸ.

وسىلايشا, بيگەلدينوۆ اۋىر شتۋرموۆيكتە وتىرىپ جاۋ يسترەبيتەلiنە قارسى شابۋىل جاساۋ تاكتيكاسىن جٷزەگە اسىردى. تاكتيكانىن تيiمدiلiگi سونشالىقتى, ونى ٶزگە ۇشقىشتار دا قولدانا باستادى.


كۋرسك شايقاسى كەزiندە يسترەبيتەلدەر توبىنىڭ كومانديرٸ سەرگەي لۋگانسكيي ٶز جەرلەسٸ تالعات بيگەلدينوۆتٸ اجالدان قۇتقارادى. س.لۋگانسكيي راديوبايلانىس جٷيەسi ارقىلى فاشيست ۇشقىشىنىن بيگەلدينوۆ ۇشاعىن زەڭبiرەكپەن اتىپ جاتقانىن كٶرٸپ, ايتادى. باتىر ۇشاعىن دەر كەزٸندە بۇرىپ ٷلگەرگەنشە, لۋگانسكيي «مەسسەرشميتتٸ» ەكiنشi رەت سوققىلاي الماستاي ەتٸپ تۇقىرتادى.

كٶكتە تابىسكان ۇشقىشتار كەيiن اعالى-iنiلi جاندارداي ارالاس-كۇرالاس بولدى. بيگەلدينوۆ ەرقاشان دوسىنىن ەرلiگiمەن ماقتاناتىن. سەرگەي الماتى قالاسىنىن تۋماسى بولىپ شىقتى. وسىندا 1938 جىلى ەسكەري اۆياتسييالىق مەكتەپتٸ بٸتٸرٸپ, سوعىستىڭ العاشقى كٷندەرٸنەن مايداندا بولعان.

كەڭەس وداعىنىڭ ەكٸ دٷركٸن باتىرى, 390 رەت جاۋىنگەرلiك مiندەتiن كٶكتە اتقارعان. بٸر ٶزٸ فاشيستٸڭ 37 ۇشكىشىنىن كٶزٸن جويسا, توپ قۇرامىندا جٷرٸپ 6 ۇشاقتى جويعان. جاۋىنگەرلەر بiرنەشە رەت تاپسىرمانى بiرگە ورىنداعان.

1943 جىلدىڭ شiلدەسiندە بيگەلدينوۆ 9 رەت, تامىزدا 23 رەت, قىركۋيەكتە – 22, كازاندا 18 رەت كٶككە كٶتەرٸلگەن. ەر ۇشقان سايىن تالعات بيگەلدينوۆ ٶلiم مەن ٶمiردiڭ اراسىندا بولاتىن. قاۋiپتiن قاي كەزدە, قاشان كەلەتiنiن بiلمەيسiڭ, بiراق بيگەلدينوۆتiڭ ەربiر كٶككە كٶتەرiلگەنi فاشيستەردٸڭ ٷرەيٸن ۇشىراتىن.

تالعات بيگەلدينوۆ 1950 جىلى ەسكەري-ەۋە كٷشتەرiنiن اكادەميياسىن بiتiرiپ, اۆياتسييا پولكٸ كومانديرiنiڭ ورىنباسارى جەنە شتاب باستىعى بولدى. 1956 جىلى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى وتستاۆكاعا شىقتى.