Bóribai – XVIII ǵasyrdaǵy qazaq halqynyń jońǵar basqynshylyǵyna qarsy kúreste qol bastaǵan batyry. «Aqtaban shubyryndy, alqa kól sulama» jyldarynda ózi basqarǵan eldi azyp-tozýdan aman alyp qalǵan. Bóribai jońǵarlardyń áskeri qazaqqa shabýyl jasaǵanda jaýdy Betpaqdalada adastyryp, Naiman, Jalaiyr, Qońyrattardy Saryarqadaǵy Sarysýǵa bastap baryp, Arǵyn-Qypshaq, Taraqty rýlarymen kúsh biriktirgen eren tulǵa.
Eskertkishtiń resmi ashylýynda sóz alǵan Rýstam Áliuly:
– Tuńǵysh Prezidentimiz Nursultan Nazarbaevtyń "Rýhani jańǵyrý" baǵdarlamasy aiasynda elde kóp shara atqarylýda. Sonyń ishinde Jetisý jeri batyrlaryn ardaqtaýda elge úlgi bolýda. «Er esimi – el esinde» degendei, el úshin janyn qurban etken erleriniń esimi el jadynda máńgi saqtalary sózsiz. Ótken jyly Iliias Jansúgirovtiń 125 jyldyǵy atalyp ótse, biyl Bóribai batyr elimen qaýyshyp, tuǵyryna qondy. Ataǵa týǵan jerden topyraq buiyrsyn degen aǵaiyn Bóribai baba jerlengen jerden topyraq ákelip, eskertkishtiń túbine saldy. Atamyzdyń rýhy endi elin-jerin qorǵap turady. Eskertkishti turǵyzýǵa halqy 60 million teńge jumsasa, jan-jaǵyn abattandyrýǵa 52 million teńge bólindi. Eskertkish el rýhyn kóterip turǵandai. Osy eskertkishti ornatýǵa atsalysqan barlyq azamatqa oblys ákimdigi atynan alǵys bildiremiz, – dedi.
Bóribaidai batyrlarymyzdyń arqasynda búginge jettik. Jońǵarlar men qazaqtar arasyndaǵy eki jaqty batyrlardyń jekpe-jek urysynda Abylai han men bas qolbasy Bógenbai batyr qazaq batyrlaryna aqyldarymen bastutqalyq jasap, ret kezegimen ár eldiń batyrlaryn maidanǵa shyǵaryp, rýhty dem, nusqaýlar berip otyrypty. Jeńgenderdi jigerlendirip, abyroiyn arttyrady. Osyndai bir jekpe-jekte Abylai:
– Matai eli atynan maidanǵa kim shyǵady? - degende, jońǵar qolbasy eserlik minez kórsetip, qoqilanady. Sol kezde Bóribai atyn tebinip, ortaǵa entelei shyǵady. Osy shaiqasta qazaq batyry jeńiske jetedi. Jekpe-jekten Bóribai jońǵar batyrynyń atyn jetektep kelipti.
Abylai han Bóribai batyrdyń erligine rizashylyq tanytyp, «Esimiń Matai eliniń urany bolsyn!» – depti. Sodan bastap báigeden aty ozǵan bala «Bóribailap», jaýǵa shapqan ul «Bóribailap» urandaǵan. Búgin eli babasyna eskertkish ornatty. Atalar erligi umytylmaidy.
Salmaǵy 4,5 tonnany quraityn eskertkishtiń biiktigi - 5 metr. Tuǵyrdan 20 metr qashyqtyqta ainaldyra qazaq batyrlarynyń esimi jazylǵan 5 granit tas qoiylǵan. Músindi Qazybek Dýlatov, Erkin Maqulbaev jasady.
Áli de elimizde azattyǵymyz úshin kúresken qanshama aty atalmai jatqan batyrlar bar?! Olardyń esimi atalýy tiis. Bóribaidai batyrlardy ulyqtaý - bizdiń paryzymyz.
Gúljan TURSYN, Almaty oblysy
