Jaqynda belgili kásipker Ahmetbek Nursila dziýdodan Parij Olimpiadasynyń jeńimpazy atanyp, dúiim jurttyń kózine jas, kóńiline qýanysh syilaǵan Eldos Smetovtiń jeńisine bailanysty áleýmettik jelide jazba jariialady. Bul óz kezeginde kópshiliktiń qyzý talqysyna tústi. Biri ashýǵa minip, kásipkerdi sógip jatsa, endi biri onyń pikirin qoldai ketti. Osy tusta Dalanews.kz taqyrypqa tuzdyq retinde jazbasy úlken rezonans týdyrǵan avtordyń jeke pikirin surap kórdi.
Ahmetbek Nursila ádettegidei sóz basyn Abaidyń óleń joldarynan bastady. Onyń sózinshe, sport salasyndaǵy jetistikter - bos maqtanysh.
“Ósek, ótirik, maqtanshaq, erinshek, beker mal shashpaq” dep Abai atamyzdyń sózine qaita oralǵym keledi. Maqtan degen ne? Bul jaqsy qasiet pe? ”Aidaǵanyń bes eshki, ysqyryǵy jer jarady” deidi.
Mysaly, Qazaqstan ne dep maqtanady? Iá, elge ataǵymyz shyǵyp jatyr. Nemen maqtanasyń? Áskerimizben maqtanamyz ba? Ǵalymdarymyzben maqtanymyz ba? Óndirispen maqtanamyz ba? Halyqtyń áleýmettik jaǵdaiymen maqtanamyz ba? Osyndai ulan-ǵaiyr jerimiz bar, biraq halqymyzdyń 80 %-y kedei dep maqtanymyz ba? Orta jasy eń tómen el dep maqtanamyz ba? Sonda biz nemen maqtanamyz? Qazaqstandy ne dep tanytady? Eldiń bári biledi-mys, alaida soǵan meniń miym jetpeidi. Sol maqtanatyndai qazaqty ne dep tanytty?
Búgin bireý basqalar “Qazaqstan” degen eldiń bar ekenin biledi deidi. Iá, halqy tozaqta turyp jatqan, Aýǵanstan degen el de bar. Afrikanyń halqy da sumdyq kedei turady. Osyndai el de bar. Endi onyń nesi maqtanysh? Soǵan meniń miym jetpeidi. Bálkim, men topas shyǵarmyn. Biraq men munda maqtanatyn esh nárse kórip turǵanym joq. Abaidyń “Bir dáýren kemdi kúnge – bozbalaly” degen óleńiniń myna bir shýmaqtaryna mán berińizdershi.
Bir dáýren kemdi kúnge - bozbalalyq,
Qartaimastai kórmelik, oilanalyq.
Jastyqta kókirek zor, ýaiym joq,
Deimiz be eshnárseden qur qalalyq.
Bar oiy - óleń aityp, án salalyq,
Bireýdi qaljyń qylyp qolǵa alalyq.
Qyzdy aýylǵa qyryndap úiir bolsa -
Kóńiline zor qýanysh bir badalyq.
Demeńder ónbes iske jubanalyq,
Aqyl tapsaq, mal tapsaq, qýanalyq.
Qyzdy súiseń, birdi-aq súi, tańdap taýyp,
Kórse qyzar, kúnde asyq - diýanalyq.
Jastyqta bir kúlgeniń - bir qaralyq,
Kúlki baqqan bir kórer bisharalyq.
Áýeli óner izdelik qoldan kelse,
Eń bolmasa eńbekpen mal tabalyq” , - deidi ol.
Kásipker sózine dáiek retinde Izrail memleketiniń jai-kúiin mysalǵa keltirdi.
“Nege men qarsymyn? Mysaly, qazir Izraildi alyp qaraiyq. Álemniń basym bóligi jabylyp, “qoi” dese de, qoimai jatyr. Ata jaýlarymen soǵysýda. Olardyń áreketin durys dep aitpaimyn. Biraq 10 mln-ǵa jýyq halyq turatyn Izrail qarýlaný jaǵynan, iaǵni “qorǵanysy” boiynsha álemniń alpaýyt elderiniń arasynda 17-shi orynda tur. Al bizde sarbazdarymyz shyǵady, biraq myltyǵy durys atylmaidy.
Osyndai altyn sandyqta jalańbut otyrǵanymyzben maqtanamyz ba? Álemge maqtanatyndai bizdiń jastarymyz shetelge ketip, feisbýkte, gýglda jumys istep jatyr. Sonyń biri týǵan jienim - Nurdáýlet. Ol kelinimmen birge “gýglda” jumys isteidi. Solardyń janyndaǵy dostaryn da kórdim. Deńgeileri óte joǵary.
Taǵy bir mysal keltireiin. Máselen, Muhtar Taijannyń balasy Ilon Masktiń jobalarynyń jeńimpazy atandy. Nege solarmen maqtanbaimyz? Nege ǵalymdarmen maqtanbaimyz? Nege erejesiz jekpe-jek palýandarymen maqtanamyz? Alda-jalda bir jaǵdai bolsa, erteń sol palýandar raketany uryp qulata ma? Táńkilerdi alyp soǵa ma? Sol qazaqqa tamaq bola ma, úi bola ma? Jastardyń basym bóligi bokser nemese ánshi bolamyn deidi. Sebebi olar halyq aldynda júredi. Osylaisha bári japa tarmaǵai ne ánshi, ne bokser bolǵysy keledi. Nege solar bilim-ǵylymmen ainalyspaidy? Solai istese men qýanatyn edim. Ishiń tar, qýana almaisyń deidi. Men bilim-ǵylym jolyna túsken, jańalyqtar ashqan, elimizdi órkendetetin jastardyń jetistikterine qýanamyn. Al endi olimpiadada dziýdodan medal aldy deidi. Bul qazaqqa ne beredi? Maǵan eshteńe kerek emes, meniń jaǵdaiym bar. Mende eshqandai másele joq. Biraq ol qazaq halqyna ne beredi? Sol salynatyn úi bola ma, egin bola ma? Naýqastarǵa em bola ma? Ne dep qýanamyz?”, - dep sózin qorytyndylady kásipker.
Eske salaiyq, buǵan deiin Ahmetbek Nursila Abai atamyzdyń sózin mysalǵa keltirip, jelide jazba jariialaǵan edi.
“Nadan el qýanbas nársege qýanady
Qazir “Ótirik kólgirsimeshi ei, haip úshin jazyp otyrsyń” degen kommentterden kóz asha almaitynymdy bilemin.
Olimpiada degen nárse bolaiyn dep jatqanan osy FB da “Rybakina olimiiadaǵa barmady, qazaqtyń týyn mensinbedi” degen maqaladan sodan keiin “Olimpiada ashylýy nashar boldy” degen taǵy bir maqaladan kózim shalyp qalyp” Halyqtyń aqshasyn shashý festifali bastalaiyn dep jatyr eken ǵoi” dep qoiǵam Búgin dostardyń chatynan “Eldos chempion” degen (dál osylai jumsaq belgimen jazylǵan) jazbany oqyp qaldym. Birden Abai jaryqtyqtyń balýan men báige jaily sózi esime tústi.
“Bizdiń qazaqtyń qosqan aty aldynda kelse,kúreske túsirgen balýany jyqsa, salǵan qusy alsa, qosqan iti ózgeden ozyp baryp ustasa, esi shyǵyp bir qýanady.
Bilmeimin, sodan artyq qýanyshy bar ma eken? Ái, joq ta shyǵar! Osy qýanysh bári de qazaq qaryndastyń ortasynda bir haiýannyń óneriniń artylǵanyna ia bir bóten adamnyń jyqqanyna maqtanarlyq ne orny bar?
Júirik at – keide ol elde, keide bul elde bolatuǵyn nárse, qyran qus ta, júirik it te – keide onyń qolyna, keide munyń qolyna túsetuǵyn nárse.
Kúshti jigit te únemi bir elden shyǵa ma? Keide ana elden, keide myna elden shyǵady. Munyń bárin adam óz ónerimenen jasaǵan joq. Bir ozǵan, bir jyqqan únemi ozyp, únemi jyǵyp júrmeidi.
Sonyń bárin de bile tura, jerge kirgendei bolyp ia bir aramdyǵy, jamandyǵy shyqqandai nesine uialyp, qorlanady eken?
Endi osylardan bilseńiz bolady: nadan el qýanbas nársege qýanady hám jáne qýanǵanda ne aityp, ne qoiǵanyn, ne qylǵanyn ózi bilmei, esi shyǵyp, bir túrli mastyqqa kez bolyp ketedi. Hám uialǵandary uialmas nárseden uialady, uialarlyq nárseden uialmaidy.
Munyń bári – nadandyq, aqymaqtyqtyń áseri.
Bularyn aitsań, keibireýi «ras, ras» dep uiyǵan bolady. Oǵan nanba, erteń ol da álgilerdiń biri bolyp ketedi, – dep jazdy ol.
