Ázir elimizde "Áieldi aiala" aktsiiasy ótip jatyr. Osy aktsiiaǵa áielder taqyrybyn tereń zerttep júrgen, áli bul týrasynda birneshe kitaptyń tusaýyn kesken Láilá Sultanqyzy qatysýda.
Sultanqyzynyń aitýynsha, elimizde ár 8-shi áiel zorlyq-zombylyqtyń qurbany bolady eken.
Úi-ishindegi zorlyq-zombylyqtan 400-ge jýyq áiel kóz jumady.
Bul tek jylyna ǵana...
Endeshe áieldi aialap júrmiz be? Aialap júrgenimizdiń túri osy ma?...
Kúni keshe ǵana áielderdiń zeinettik jasyn ulǵaityp, olarǵa degen óz «qurmetimizdi» kórsettik. Parlament pen biliktegi jaily oryndarǵa jaiǵasqan hanymdar men aiymdarǵa uzaq ýaqyt eńbek etken unaityn da shyǵar.
Al ǵumyr boiy bala oqytyp, júikesin jún qylǵan aýyldaǵy muǵalimderimiz úshin «qurmetti demalys» qýyp jetkizbeitin armanǵa ainalyp bara jatqandai. Dárigerlerge de qaratyp osy máseleni aitýǵa bolady.
Qysta azynaǵan, jazda shyjyǵan jabaiy bazarlarda jumys isteitin ana-ápkelerimizdiń jaǵdaiy eske tússe, otyra qalyp eńkildep jylaǵyń keledi.
Basqany qaidam, óz basym biliktiń biik minbesinen aitylatyn genderlik saiasat pen áielge degen qurmetti bazarlardan múlde baiqaǵan emespiz.
Búginde elimizde Qazaqstan isker áielderi qaýymdastyǵy degen ataǵy dúrdei qoǵamdyq uiym bar. Prezidenti Raýshan Sársembaeva.
Sol kisi: «Qazaqstandaǵy árbir ekinshi kásipker – áielder» dep statistikasyn alǵa tartyp áńgime aitqanda, názik jandylardyń bári biznes-ledi bolyp ketti me dep qýanyp qalasyń.
Biraq Sársembaevanyń aýzynan shyqqan osynaý bir jalpaq statistikaǵa kúieýi atyna jazyp qoiǵan iri kásiporyndardy tizgindep júrgen hanymdar men aq qar, kók muzda qytaidyń arzan taýaryn saýdalap kúneltip júrgen saýdager áielderdiń de bar ekenin baiqaisyń. Olardyń bári Qazaqstan isker áielderi qaýymdastyǵy uiymynyń tolyqqandy múshesi bolýǵa laiyq.
Sońǵy jyldary elimizdegi talai bazar otqa oranyp, talai áiel-azamattar jyldar boiy jiǵan-tergen dúniesinen bir kúnde aiyrylyp, qaiǵydan qan jutqanyn kózimiz kórdi.
Sol kezde Raýshan apaidy jergilikti bilik oryndaryna bazynasyn aityp, kóz jasyn tókken analar arasyna baryp, názik jandylardyń soiylyn soqqan Qazaqstan isker áielderi qaýymdastyǵy prezidentin kórgen joqpyz.
Sonda qalai, bazar jaǵalaǵan analarymyz Qazaqstannyń isker áielderi qataryna jatpai ma? Al Raýshan hanym bolsa «Qazaqstandaǵy árbir ekinshi kásipker – áielder» dep jarqyldap sóilegende esten tanamyz. Shamasy Sársembaeva hanym vip-biznes-ledilermen ǵana jumys istegendi jón sanaityn siiaqty.
Bazardyń qojaiyndary, onyń ainalasyndaǵy deldaldar, qadaǵalaýshy organ qyzmetkerleri –bári-bári áielderdiń arqasynda kún kórýde.
Bazardyń shetine kelip bir dorba shekildeýigin, bolmasa kókónisin saýdalaǵan áieldiń sońynda ýchaskelik politsei, órt sóndirýshi, SES qyzmetkeri órip júredi. Bári zań talaptaryn alǵa tartyp, «birdeme» dámetetinin bilemiz. Aityńyzshy, bul qudaishylyqqa jata ma?
Jolymyz túsip osydan birshama ýaqyt buryn Vetnamǵa baryp qaittyq. 9 million halyq turatyn el astanasy Hanoidyń kóshelerin ashanaǵa ainaldyrǵan analardan aiaq alyp júre almaisyń. Bári qazan-oshaǵyn jaiyp, sorpa-sýyn puldap aqsha taýyp otyr. Sońyna túsip, kásibine kedergi keltirgen birde-bir qadaǵalaýshy organnyń qyzmetkerlerin kórmedik. Bizneske jasaǵan jaǵdai dep osyny aitýǵa bolatyn shyǵar?
Al bizde ala dorbasyn arqalǵan ár ananyń sońynda bir-eki saqshy júredi. Budan keiin áiel-anany qurmetteimiz dep qalai áńgime aitýǵa bolady?
Ókinishke orai, mundaida túk baiqamai qalamyz. Áieldi aialaý bazardaǵy saýdagerdiń janaiqaiyna nazar aýdarýdan bastalatyn shyǵar...
Nurlan JUMAHAN
