ەزٸر ەلٸمٸزدە "ەيەلدٸ ايالا" اكتسيياسى ٶتٸپ جاتىر. وسى اكتسيياعا ەيەلدەر تاقىرىبىن تەرەڭ زەرتتەپ جٷرگەن, ەلٸ بۇل تۋراسىندا بٸرنەشە كٸتاپتىڭ تۇساۋىن كەسكەن لەيلە سۇلتانقىزى قاتىسۋدا.
سۇلتانقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە ەر 8-شٸ ەيەل زورلىق-زومبىلىقتىڭ قۇربانى بولادى ەكەن.
ٷي-ٸشٸندەگٸ زورلىق-زومبىلىقتان 400-گە جۋىق ەيەل كٶز جۇمادى.
بۇل تەك جىلىنا عانا...
ەندەشە ەيەلدٸ ايالاپ جٷرمٸز بە? ايالاپ جٷرگەنٸمٸزدٸڭ تٷرٸ وسى ما?...
كٷنٸ كەشە عانا ەيەلدەردٸڭ زەينەتتٸك جاسىن ۇلعايتىپ, ولارعا دەگەن ٶز «قۇرمەتٸمٸزدٸ» كٶرسەتتٸك. پارلامەنت پەن بيلٸكتەگٸ جايلى ورىندارعا جايعاسقان حانىمدار مەن ايىمدارعا ۇزاق ۋاقىت ەڭبەك ەتكەن ۇنايتىن دا شىعار.
ال عۇمىر بويى بالا وقىتىپ, جٷيكەسٸن جٷن قىلعان اۋىلداعى مۇعالٸمدەرٸمٸز ٷشٸن «قۇرمەتتٸ دەمالىس» قۋىپ جەتكٸزبەيتٸن ارمانعا اينالىپ بارا جاتقانداي. دەرٸگەرلەرگە دە قاراتىپ وسى مەسەلەنٸ ايتۋعا بولادى.
قىستا ازىناعان, جازدا شىجىعان جابايى بازارلاردا جۇمىس ٸستەيتٸن انا-ەپكەلەرٸمٸزدٸڭ جاعدايى ەسكە تٷسسە, وتىرا قالىپ ەڭكٸلدەپ جىلاعىڭ كەلەدٸ.
باسقانى قايدام, ٶز باسىم بيلٸكتٸڭ بيٸك مٸنبەسٸنەن ايتىلاتىن گەندەرلٸك ساياسات پەن ەيەلگە دەگەن قۇرمەتتٸ بازارلاردان مٷلدە بايقاعان ەمەسپٸز.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە قازاقستان iسكەر ەيەلدەرi قاۋىمداستىعى دەگەن اتاعى دٷردەي قوعامدىق ۇيىم بار. پرەزيدەنتi راۋشان سەرسەمباەۆا.
سول كٸسٸ: «قازاقستانداعى ەربiر ەكiنشi كەسiپكەر – ەيەلدەر» دەپ ستاتيستيكاسىن العا تارتىپ ەڭگٸمە ايتقاندا, نەزٸك جاندىلاردىڭ بەرٸ بيزنەس-لەدي بولىپ كەتتٸ مە دەپ قۋانىپ قالاسىڭ.
بٸراق سەرسەمباەۆانىڭ اۋزىنان شىققان وسىناۋ بٸر جالپاق ستاتيستيكاعا كٷيەۋٸ اتىنا جازىپ قويعان ٸرٸ كەسٸپورىنداردى تٸزگٸندەپ جٷرگەن حانىمدار مەن اق قار, كٶك مۇزدا قىتايدىڭ ارزان تاۋارىن ساۋدالاپ كٷنەلتٸپ جٷرگەن ساۋداگەر ەيەلدەردٸڭ دە بار ەكەنٸن بايقايسىڭ. ولاردىڭ بەرٸ قازاقستان iسكەر ەيەلدەرi قاۋىمداستىعى ۇيىمىنىڭ تولىققاندى مٷشەسٸ بولۋعا لايىق.
سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدەگٸ تالاي بازار وتقا ورانىپ, تالاي ەيەل-ازاماتتار جىلدار بويى جيعان-تەرگەن دٷنيەسٸنەن بٸر كٷندە ايىرىلىپ, قايعىدان قان جۇتقانىن كٶزٸمٸز كٶردٸ.
سول كەزدە راۋشان اپايدى جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورىندارىنا بازىناسىن ايتىپ, كٶز جاسىن تٶككەن انالار اراسىنا بارىپ, نەزٸك جاندىلاردىڭ سويىلىن سوققان قازاقستان iسكەر ەيەلدەرi قاۋىمداستىعى پرەزيدەنتٸن كٶرگەن جوقپىز.
سوندا قالاي, بازار جاعالاعان انالارىمىز قازاقستاننىڭ iسكەر ەيەلدەرi قاتارىنا جاتپاي ما? ال راۋشان حانىم بولسا «قازاقستانداعى ەربiر ەكiنشi كەسiپكەر – ەيەلدەر» دەپ جارقىلداپ سٶيلەگەندە ەستەن تانامىز. شاماسى سەرسەمباەۆا حانىم vip-بيزنەس-لەديلەرمەن عانا جۇمىس ٸستەگەندٸ جٶن سانايتىن سيياقتى.
بازاردىڭ قوجايىندارى, ونىڭ اينالاسىنداعى دەلدالدار, قاداعالاۋشى ورگان قىزمەتكەرلەرٸ –بەرٸ-بەرٸ ەيەلدەردٸڭ ارقاسىندا كٷن كٶرۋدە.
بازاردىڭ شەتٸنە كەلٸپ بٸر دوربا شەكٸلدەۋٸگٸن, بولماسا كٶكٶنٸسٸن ساۋدالاعان ەيەلدٸڭ سوڭىندا ۋچاسكەلٸك پوليتسەي, ٶرت سٶندٸرۋشٸ, سەس قىزمەتكەرٸ ٶرٸپ جٷرەدٸ. بەرٸ زاڭ تالاپتارىن العا تارتىپ, «بٸردەمە» دەمەتەتٸنٸن بٸلەمٸز. ايتىڭىزشى, بۇل قۇدايشىلىققا جاتا ما?
جولىمىز تٷسٸپ وسىدان بٸرشاما ۋاقىت بۇرىن ۆەتنامعا بارىپ قايتتىق. 9 ميلليون حالىق تۇراتىن ەل استاناسى حانويدىڭ كٶشەلەرٸن اسحاناعا اينالدىرعان انالاردان اياق الىپ جٷرە المايسىڭ. بەرٸ قازان-وشاعىن جايىپ, سورپا-سۋىن پۇلداپ اقشا تاۋىپ وتىر. سوڭىنا تٷسٸپ, كەسٸبٸنە كەدەرگٸ كەلتٸرگەن بٸردە-بٸر قاداعالاۋشى ورگاننىڭ قىزمەتكەرلەرٸن كٶرمەدٸك. بيزنەسكە جاساعان جاعداي دەپ وسىنى ايتۋعا بولاتىن شىعار?
ال بٸزدە الا دورباسىن ارقالعان ەر انانىڭ سوڭىندا بٸر-ەكٸ ساقشى جٷرەدٸ. بۇدان كەيٸن ەيەل-انانى قۇرمەتتەيمٸز دەپ قالاي ەڭگٸمە ايتۋعا بولادى?
ٶكٸنٸشكە وراي, مۇندايدا تٷك بايقاماي قالامىز. ەيەلدٸ ايالاۋ بازارداعى ساۋداگەردٸڭ جانايقايىنا نازار اۋدارۋدان باستالاتىن شىعار...
نۇرلان جۇماحان
