[caption id="attachment_18810" align="alignright" width="384"]
«Esterińizde bolsa, shamamen bir ai buryn, komissiianyń Astanadaǵy otyrysynda Aidyn Egeýbaev (Aydyn Egeubaev) degen jigit Úrjar máselesin kóterdi. Sol otyrystan keiin men jáne komissiia shtabynyń basqa da qyzmetkerleri bul máseleni tekseremiz dep Aidynǵa ýáde berdik.
Sonymen, Aidyn aitqan faktlerdi tekserý úshin Shyǵys Qazaqstan oblysyna komissiia shtabynan bir-eki adam arnaiy jiberildi. Olardyń qasynda prokýrorlar da júrdi. Qazir mine, resmi tekserýdiń nátijesin sizderge kórsetip otyrmyn.
Birinshiden, jerdi alǵan firmanyń 45% qytailyq azamat ekeni ras. Ekinshiden, olar jerdi jalǵa alyp, QR biýdjetinen milliondaǵan teńge dotatsiia alyp otyrǵan eken (shamamen 500 mln. tg). Al ózderi jerdi 75-100% kóleminde igermegen. Sonda olar Qazaqstan biýdjetinen alǵan dotatsiiany qaida jumsaǵan?
Qazir bul faktilermen prokýratýra ainalysyp jatyr. Bul – komissiia jumysynyń bir ǵana kórsetkishi».
Esterińizge sala keteiik, Aidynnyń azamattyq aiqaiy aldymen birqatar aqparat quraldarynda jariialanǵan bolatyn Sol kezde Aidyn Egeýbaev mynandai sumdyqtyń betin ashqan:
- 2010 jyly Qytai ókimeti aýyl sharýashylyq salasy investitsiiasyna dep 2 mlrd. 300 mln. AQSh dollary kóleminde qarajat bóledi. 1974 jyly týǵan Biiadilov Nurlan Nýriovich deitin azamatqa Qytaidan «mister Djeims» (búrkenshek aty) deidi, Zhang Weidong degen Qazaqstanǵa kelip, «Nurlan, Qytai aýyl sharýashylyǵyna investitsiia bólip jatyr, bizge Qazaqstannan soia egetin jer kerek» deidi. Nurlan «Bolashaq» baǵdarlamasy boiynsha oqyǵan kezde Zhang Weidong-pen qatar oqyp, sol jaqta tanys-tamyr bolǵan.
Esterińizde bolsa, 2010 jyly Shonjy, Jarkent jaqtan Qytaiǵa jer bergeli jatyr dep shý shyqty. Bul jaqtaǵy halyq narazylyq tanytqan soń, bular Shyǵysqa, Úrjarǵa barady. Úrjar aýdanynyń ákimi Baýyrjan Janaqov olarǵa «Bizde bos jatqan jer joq. Igerilmei jatqan jerlerdiń ielerimen sóilesip kórińder» dep jiberedi. Úrjar aýdanynan Erjan Tilemesov degen azamattyń atyndaǵy «Ǵani» JShS-na tiesili 6080 gektar jerdi kelisim shartpen alady. Sóitip, jumys istep jatady. Bul – 2010 jyldyń qazan aiy. Al, sol jyldyń 2 jeltoqsany kúni Nurlan Baiadilov Tilemesov Erjannyń atyndaǵy «Ǵani» JShS-na tiesili 6080 gektar jerdi «Dáremet» JShS-nyń atyna bildirmei aýdaryp alady. Olar munymen toqtamai, sol mańnan 7250 gektar jerdi «Dáremet» JShS-nyń atyna taǵy aýdaryp alady. Bulardyń «Bátýa» JShS degen firmasy jáne bar. Sonymen, Taskesken jaqtan, Qarabuta aýlynyń mańynan, jalpy aýmaǵy 84 myń gektar jerdi alyp alady. Bul jerlerdiń ar jaǵyndaǵy investor – qytai azamaty. Bizge jetken aqparat boiynsha, bular 2 mlrd.300 mln dollar qytaidan bólingen investitsiiany alyp, onyń 600-800 mln. qarajatyn jerge salady da, qalǵany, shamamen 1,5 mlrd. dollar aqshany joǵarydaǵy qytai azamaty Malaiziiadan schet ashady da, sol jaqqa aýdaryp jiberedi. Al, qytai azamatynan aqsha alǵan Nurlan Biiadilovtyń Igisinov Talǵat Qazybaevich degen klastasy bar. Talǵat tórt jyl boldy Shvetsariiada turady. Álgi aqshany osy Talǵat, Nurlan ekeýi Shvetsariiada, Angliiada igerip jatyr. Osyǵan tekseris júrgizý kerek.
«Osyǵan tekseris júrgizý kerek» dep komissiianyń alǵashqy otyrysynda másele kótergen Aidynnyń ókinishke qarai sol kezde jeke basynyń máselesi tekseriske túsip, áýire-sarsańdy kúnder keship ketip edi. Endi, mine, onyń bosqa sóilep, bopsalap júrmegeni anyqtalýda.
Qysqasynan qaiyrǵanda, Aidynnyń aqiqatynan qandai qortyndy jasaǵan jón?
Birinshiden, qazaq jeriniń taǵdyryna alańdap, túitkildi másele kótergen adamdy (azamatty) bas salyp «bul – búlikshi, el tynshtyǵyn buzaiyn dep júr», «jalǵan aqparat taratýshy, ondai adamdy jazalaý kerek» deitin syńaidaǵy ákimshilik-ámirshildik qoqan-loqqyny qoia turyp, tiisti organdar aldymen el ishiniń sózine jete mán berýi kerek. Óitkeni, Aidyn siiaqty istiń aq qarasyn biletin jigitter az emes, alaida olar «aidalyp ketemiz be?», «basymyzǵa pále tilep alamyz ba?» dep úndemei otyr. Al, bul únsizdik ázirshe biliktiń paidasyna sheshilgenimen túbi jaqsylyqqa aparmaidy.
Ekinshiden, «Bolashaq» baǵdarlamasymen oqyǵan Nurlan men qytai azamatynyń mahinatsiiasy bizge jerdi sheteldikterge jalǵa berýge bolmaityndyǵyn kezekti ret kózge uryp turyp dáleldegen siiaqty. «Jerdi qaitkende shet eldikterge jalǵa berý kerek» dep qyńyraiyp otyrǵan ókimet osy betinen qaitpai, eki jaqty birikken kásiporyn nemese sharýa qojalyqtaryn qurǵan jaǵdaida (árine, de iýre qojaiyn – qazaq, de fakto qojaiyn – sheteldik azamat) da jerdi igerýdiń ádis-tásili aqsha jeý, memleketti aiamai tonaýdyń jalǵasy bolyp shyǵýy múmkin. Munyń sońy qazaq jerinde ala baǵandar tizilip, temir symdar tartylyp, «úi ishinen úi tikkenniń» kerine ainalýy yqtimal.
Túiin: Jer komissiiasynyń jumysyn toqtatý týraly joǵarydan pármen kelip qalmasa, talai Aidynnyń aýzyndaǵy sóz naqty derekterge ainalady dep kútemiz.
Derekkóz: Abai.kz
