Grenlandiia men Antarktidada muz jamylǵysynyń azaiýy sońǵy onjyldyqtarda aitarlyqtai kúsheidi. Ǵalymdar muz massasynyń negizgi bóligi teńiz sýynyń jylynýyna bailanysty joǵalyp jatqanyn aitady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Malim.kz basylymynyń málimetinshe, 1979-2023 jyldar aralyǵynda eki muzdyq aimaq jalpy shamamen 12,5 trillion tonna muz joǵaltqan. Bul kólem AQSh-tyń qurlyqtyq aýmaǵyn shamamen 1,5 metr qalyńdyqtaǵy muzben jabýǵa jeter edi.
Zertteýshilerdiń esebinshe, osy ózgerister saldarynan álemdik muhit deńgeii shamamen 3,1 santimetrge kóterilgen.
Ǵalymdar 44 jyldyq spýtniktik baqylaý derekterin taldaǵan. Zertteýge 27 spýtnikten, onyń ishinde NASA apparattarynan alynǵan málimetter negiz bolǵan 45 táýelsiz zertteý engizilgen.
Zertteý nátijesine sáikes, joǵalǵan muz massasynyń shamamen altydan bes bóligi aýa temperatýrasynyń tikelei kóterilýinen emes, jyly teńiz sýynyń áserinen bolǵan.
Muhit sýy muzdyqtarǵa tómennen jáne búiir jaǵynan áser etip, olardyń buzylý protsesin jedeldetedi.
1970-1990 jyldary Grenlandiia men Antarktidadaǵy muz qabaty salystyrmaly túrde turaqty bolǵan. Al 2010 jyldary muz joǵaltý qarqyny aitarlyqtai artqan.
2020-2023 jyldary bul kórsetkish birshama turaqtanǵan. Alaida ǵalymdar muny uzaqmerzimdi úrdistiń ózgerýi emes, qysqamerzimdi klimattyq aýytqýlarmen bailanystyrady.
Sonymen qatar Antarktidanyń kei bóliginde muz massasynyń ýaqytsha ósýi tirkelgen. 2021 jylǵy shilde men 2023 jylǵy sáýir aralyǵynda qurlyq shamamen 695 milliard tonna muz jinaǵan. Buǵan Shyǵys Antarktidadaǵy mol qar sebep bolǵan.
Degenmen Batys Antarktidada muzdyń azaiýy jalǵasyp jatyr. 2003-2024 jyldar aralyǵynda Antarktida jyl saiyn orta eseppen 140,5 milliard tonna muz joǵaltqan.
