Qazaqstan úshin syrtqy aýyr soqqylardyń bastysy álemdik munai naryǵy bolyp tabylady. 2025 jyldyń I-toqsanynda Ulttyq qorǵa túsken túsimder munai baǵasynyń tómendeýine bailanysty shamamen 40%-ǵa qysqardy, bul tólem balansynyń nasharlaýyna ákelip soqty. Bul rette ekonomikanyń qyzyp ketýin kórsetetin óndiristiń oń kórsetkishindegi alshaqtyq áli de beleń alýda. Bul týraly AERC-tiń jańa makroekonomikalyq sholýynda aitylady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Qysqa merzimdi ekonomikalyq indikator (KEI) I-toqsanda 2024 jyldyń I-toqsanymen salystyrǵanda 8,3%-ǵa ósti. Alaida syrtqy koniýktýralar nasharlaǵanda bul jaǵdai ózgerýi múmkin. Sonymen qatar, ekonomikanyń qyzyp ketýi syrtqy faktorlarmen qatar infliatsiia ósimine alyp keledi: naýryz aiynda infliatsiia jyldyq mánde 10%-ǵa deiin údedi, ásirese aqyly qyzmetterdiń qymbattaýy esebinen", - dep atap ótti AERC-tiń Bas direktory Jánibek Aiǵazin.
Jańa sholýynda AERC makroekonomikalyq boljamdarǵa azdap túzetýler engizipti. Oǵan sáikes, Qazaqstannyń naqty JIÓ-si 2025 jyly 4,5% deńgeiinde ósedi dep kútiledi (qańtardaǵy boljamda bul kórsetkish 4,6% dep kórsetilgen). Jiyntyq usynys modeli boiynsha boljanǵan ekonomikalyq ósim, negizinen, kólik jáne qurylys sektoryndaǵy ósim esebinen 4,4%-y (buryn - 4,5%) quraidy. Elimizdegi infliatsiialyq ahýal áli de shielenisti. Tutyný baǵalarynyń boljanǵan ortasha jyldyq ósimi 9,8%-ǵa deiin artty. Tómendetý baǵytynda ony qaita qaraý yqtimaldyǵy az, óitkeni fiskaldyq yntalandyrý keńeiýde. Syrtqy ekonomikalyq táýekelder, eń aldymen saýda jaǵdailarynyń nasharlaýy Ulttyq qorǵa jáne fiskaldyq balansqa kelip túsetin qarajatty shekteýdi jalǵastyrýda.
Memlekettik biýdjet tapshylyǵynyń boljamy JIÓ-niń (- )2,4% deńgeiine deiin (2,3% - buryn) nasharlady. Óz kezeginde, kútilip otyrǵan munai óndirisi kóleminiń artýynyń arqasynda tólem balansynyń aǵymdaǵy shotynyń saldosy shamaly jaqsarady dep boljanady: JIÓ-niń (- ) 7,1%- na deiin (buryn - 8% ).
Sondai-aq, DSU baǵalaýy boiynsha, 2025 jyly álemdik taýar ainalymy 2024 jylmen salystyrǵanda 0,2%-ǵa qysqarady, al bul AQSh tarifterdi kótermei turǵan kezdegi deńgeiden 3 p.p. tómen. Sonymen qatar HVQ sáýir aiyndaǵy sholýda 2025 jylǵa arnalǵan jahandyq ekonomikalyq ósimge qatysty boljam da qaita qaralǵan: jyldyq mánde 3,3% - dan 2,8%-ǵa deiin tómendeý turǵysynda.
"Bir qyzyǵy, birqatar elder AQSh-qa qatysty tarifterde shaǵylystyrý tásilin qoldanbaitynyn jariialady. Alaida, Qytai, kerisinshe, óz múddesine nuqsan keltirýi múmkin kelisimderden bas tartyp, AQSh-ty qoldaityn elder úshin shekteýler de engizi, qatań ustanymdy ustanýda", delingen basylymda.
Osy jaǵynan alǵanda, osal salalardyń biri álemdik avtomobil naryǵy bolýy múmkin. Degenmen, 2025 jylǵy I-toqsanda Qytai ekonomikasynyń JIÓ ósimi 5,4% deńgeiinde qalyptasyp, turaqtylyqty tanytty, bul kútilgen kórsetkishterden joǵary. Bul derekter Qytai úshin qazirdiń ózinde ishki suranystyń beriktigin bildiretin saýda qaqtyǵysynda oń sipatty tanytady. Degenmen, jyljymaityn múlik sektoryndaǵy jalǵasyp jatqan daǵdarys, defliatsiia jáne ótimdilik tuzaǵymen bailanysty táýekelder áli saqtalyp otyr.
Birjalyq taýarlar naryǵy 2025 jyldyń I-toqsanynda baǵaly metaldar men aýyl sharýashylyǵy ónimderinen basqa taýarlardyń barlyq derlik toptary boiynsha baǵanyń tómendeý úrdisin kórsetti. FAO indeksi 2025 jyldyń 1-toqsanynda ósip, tipti ótken jyldyń osy kezeńindegi ortasha deńgeiden joǵary boldy. Munai baǵasyna qatysty 2024 jyldyń ekinshi jartysynda bastalǵan quldyraý jalǵasyn tabýda, bul OPEK+ sheńberindegi talap etilgen shekti kólemdi buzýmen, jahandyq táýekelderdiń artýymen jáne suranystyń tómendeýimen bailanysty.
