قازاقستان ٷشٸن سىرتقى اۋىر سوققىلاردىڭ باستىسى ەلەمدٸك مۇناي نارىعى بولىپ تابىلادى. 2025 جىلدىڭ ٸ-توقسانىندا ۇلتتىق قورعا تٷسكەن تٷسٸمدەر مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى شامامەن 40%-عا قىسقاردى, بۇل تٶلەم بالانسىنىڭ ناشارلاۋىنا ەكەلٸپ سوقتى. بۇل رەتتە ەكونوميكانىڭ قىزىپ كەتۋٸن كٶرسەتەتٸن ٶندٸرٸستٸڭ وڭ كٶرسەتكٸشٸندەگٸ الشاقتىق ەلٸ دە بەلەڭ الۋدا. بۇل تۋرالى AERC-تٸڭ جاڭا ماكروەكونوميكالىق شولۋىندا ايتىلادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"قىسقا مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق ينديكاتور (كەي) I-توقساندا 2024 جىلدىڭ ٸ-توقسانىمەن سالىستىرعاندا 8,3%-عا ٶستٸ. الايدا سىرتقى كونيۋكتۋرالار ناشارلاعاندا بۇل جاعداي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن. سونىمەن قاتار, ەكونوميكانىڭ قىزىپ كەتۋٸ سىرتقى فاكتورلارمەن قاتار ينفلياتسييا ٶسٸمٸنە الىپ كەلەدٸ: ناۋرىز ايىندا ينفلياتسييا جىلدىق مەندە 10%-عا دەيٸن ٷدەدٸ, ەسٸرەسە اقىلى قىزمەتتەردٸڭ قىمباتتاۋى ەسەبٸنەن", - دەپ اتاپ ٶتتٸ AERC-تٸڭ باس ديرەكتورى جەنٸبەك ايعازين.
جاڭا شولۋىندا AERC ماكروەكونوميكالىق بولجامدارعا ازداپ تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸپتٸ. وعان سەيكەس, قازاقستاننىڭ ناقتى جٸٶ-سٸ 2025 جىلى 4,5% دەڭگەيٸندە ٶسەدٸ دەپ كٷتٸلەدٸ (قاڭتارداعى بولجامدا بۇل كٶرسەتكٸش 4,6% دەپ كٶرسەتٸلگەن). جيىنتىق ۇسىنىس مودەلٸ بويىنشا بولجانعان ەكونوميكالىق ٶسٸم, نەگٸزٸنەن, كٶلٸك جەنە قۇرىلىس سەكتورىنداعى ٶسٸم ەسەبٸنەن 4,4%-ى (بۇرىن - 4,5%) قۇرايدى. ەلٸمٸزدەگٸ ينفلياتسييالىق احۋال ەلٸ دە شيەلەنٸستٸ. تۇتىنۋ باعالارىنىڭ بولجانعان ورتاشا جىلدىق ٶسٸمٸ 9,8%-عا دەيٸن ارتتى. تٶمەندەتۋ باعىتىندا ونى قايتا قاراۋ ىقتيمالدىعى از, ٶيتكەنٸ فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ كەڭەيۋدە. سىرتقى ەكونوميكالىق تەۋەكەلدەر, ەڭ الدىمەن ساۋدا جاعدايلارىنىڭ ناشارلاۋى ۇلتتىق قورعا جەنە فيسكالدىق بالانسقا كەلٸپ تٷسەتٸن قاراجاتتى شەكتەۋدٸ جالعاستىرۋدا.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ بولجامى جٸٶ-نٸڭ (- )2,4% دەڭگەيٸنە دەيٸن (2,3% - بۇرىن) ناشارلادى. ٶز كەزەگٸندە, كٷتٸلٸپ وتىرعان مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋىنىڭ ارقاسىندا تٶلەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتىنىڭ سالدوسى شامالى جاقسارادى دەپ بولجانادى: جٸٶ-نٸڭ (- ) 7,1%- نا دەيٸن (بۇرىن - 8% ).
سونداي-اق, دسۇ باعالاۋى بويىنشا, 2025 جىلى ەلەمدٸك تاۋار اينالىمى 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 0,2%-عا قىسقارادى, ال بۇل اقش تاريفتەردٸ كٶتەرمەي تۇرعان كەزدەگٸ دەڭگەيدەن 3 پ.پ. تٶمەن. سونىمەن قاتار حۆق سەۋٸر ايىنداعى شولۋدا 2025 جىلعا ارنالعان جاھاندىق ەكونوميكالىق ٶسٸمگە قاتىستى بولجام دا قايتا قارالعان: جىلدىق مەندە 3,3% - دان 2,8%-عا دەيٸن تٶمەندەۋ تۇرعىسىندا.
"بٸر قىزىعى, بٸرقاتار ەلدەر اقش-قا قاتىستى تاريفتەردە شاعىلىستىرۋ تەسٸلٸن قولدانبايتىنىن جارييالادى. الايدا, قىتاي, كەرٸسٸنشە, ٶز مٷددەسٸنە نۇقسان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن كەلٸسٸمدەردەن باس تارتىپ, اقش-تى قولدايتىن ەلدەر ٷشٸن شەكتەۋلەر دە ەنگٸزٸ, قاتاڭ ۇستانىمدى ۇستانۋدا", دەلٸنگەن باسىلىمدا.
وسى جاعىنان العاندا, وسال سالالاردىڭ بٸرٸ ەلەمدٸك اۆتوموبيل نارىعى بولۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن, 2025 جىلعى ٸ-توقساندا قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ جٸٶ ٶسٸمٸ 5,4% دەڭگەيٸندە قالىپتاسىپ, تۇراقتىلىقتى تانىتتى, بۇل كٷتٸلگەن كٶرسەتكٸشتەردەن جوعارى. بۇل دەرەكتەر قىتاي ٷشٸن قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٸشكٸ سۇرانىستىڭ بەرٸكتٸگٸن بٸلدٸرەتٸن ساۋدا قاقتىعىسىندا وڭ سيپاتتى تانىتادى. دەگەنمەن, جىلجىمايتىن مٷلٸك سەكتورىنداعى جالعاسىپ جاتقان داعدارىس, دەفلياتسييا جەنە ٶتٸمدٸلٸك تۇزاعىمەن بايلانىستى تەۋەكەلدەر ەلٸ ساقتالىپ وتىر.
بيرجالىق تاۋارلار نارىعى 2025 جىلدىڭ ٸ-توقسانىندا باعالى مەتالدار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنەن باسقا تاۋارلاردىڭ بارلىق دەرلٸك توپتارى بويىنشا باعانىڭ تٶمەندەۋ ٷردٸسٸن كٶرسەتتٸ. فاو يندەكسٸ 2025 جىلدىڭ 1-توقسانىندا ٶسٸپ, تٸپتٸ ٶتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭٸندەگٸ ورتاشا دەڭگەيدەن جوعارى بولدى. مۇناي باعاسىنا قاتىستى 2024 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا باستالعان قۇلدىراۋ جالعاسىن تابۋدا, بۇل وپەك+ شەڭبەرٸندەگٸ تالاپ ەتٸلگەن شەكتٸ كٶلەمدٸ بۇزۋمەن, جاھاندىق تەۋەكەلدەردٸڭ ارتۋىمەن جەنە سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸمەن بايلانىستى.
