Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev úlken jiyndardyń birinde: «Aýyldyń jaǵdaiyn jaqsarta almasaq, bul – bárimizge syn», degeni esimizde. Bul sóz búgingi aýyl tirshiligi men aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty memlekettik kózqarastyń bet-beinesin aiqyndap berdi. Prezident, sondai-aq aýyldy damytýǵa arnalǵan arnaiy bes jyldyq ulttyq jospar ázirleýdi Úkimetke tapsyrdy. Bul qujattyń qabyldanýy – tek strategiialyq bastama ǵana emes, sonymen qatar eldiń azyq-túlik qaýipsizdigi men óńirlik teńgerimdi damýyna tikelei áser etetin mańyzdy qadam.
Maqsat – naqty, jospar – júieli bolýy tiis
Aýyl sharýashylyǵyn damytý úshin eń aldymen salanyń problemalaryn ashyq aiqyndap, naqty, ǵylymi negizdelgen jospar qabyldaý qajet. Jospar respýblikalyq deńgeiden bastap oblystyq, aýdandyq jáne aýyldyq ákimdikter deńgeiine deiin naqty úilestirilip, júieli iske asyrylýy tiis.
Sala mamandarynyń aitýynsha, búgingi tańda josparlaý men basqarý júiesinde negizgi kemshiliktiń biri – aýyl sharýashylyǵy salasyna mamandanǵan kadrlardyń jetispeýshiligi.
«Qart mamandardyń zeinetke ketýimen qatar, olardy almastyratyn jas býyn daiyndalmai qaldy. Bul jaǵdai kadr tapshylyǵyn kúsheitip otyr», – deidi ekonomika ǵylymdarynyń kandidaty Gúlnár Aitýǵanova.
Ǵylymsyz damý joq
Qazaqstanda aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń áleýeti zor. Almatyda ornalasqan Qazaq mal sharýashylyǵy jáne azyqtyq óndirisi ǵylymi-zertteý institýty, sondai-aq Qazaq eginshilik ǵylymi-zertteý institýty – agrarlyq sektorǵa arnalǵan ǵylymi sheshimderdiń ortalyǵy bola alady.
Alaida, bul mekemeler aimaqtyq erekshelikterdi eskerip, jergilikti ákimdiktermen tikelei jumys isteitindei júiege kóshýi kerek. Ǵalymdarmen birlese otyryp, naqty óńirler boiynsha mal basyn kóbeitý, jem-shóp daiyndaý, egin kólemin ulǵaitý syndy máselelerge arnalǵan keshendi jospar ázirlenýi qajet.
Naqty esep pen dál statistika – sheshim qabyldaýdyń negizi
Aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýde jyldyq eseptiń naqtylyǵy asa mańyzdy. Bul rette:
- Sharýashylyqtardyń azyqtyq qoryn azyqtyq birlikke aýdaryp, naqty mal basynyń kólemin esepteý;
- Jergilikti deńgeide josparlaý jáne taldaý júiesin jetildirý;
- Aýyl ákimdikterinde statistikalyq esepke jaýapty mamandardy qaita daiarlap, shtattaryn qalpyna keltirý kerek.
«Eger aýyldyń esep-qisaby bulyńǵyr bolsa, búkil el boiynsha derekter burmalanady. Demek, sheshim de durys bolmaidy», – deidi sala mamany, Memlekettik syilyqtyń iegeri Nurmaǵambet Aitýǵanov.
Jer – jaýapkershilikpen qaraityn qundylyq
Jerdi tiimdi paidalaný – agrarlyq saiasattyń ózegi. Árbir sharýa qojalyǵy jyl basynda biznes-jospar ázirlep, ony aýyl ákimdigimen kelisip, mindettemelerin bekitýi tiis. Al jyl sońynda nátije bolmasa, jerdi qaitaryp alyp, tiimdi jumys isteitin sharýashylyqtarǵa berý máselesi de qarastyrylýy qajet.
«Jer – ananyń qudireti, ol adamdy asyraidy. Sondyqtan oǵan uqyptylyqpen qaraý – el bolashaǵy aldyndaǵy paryz», – deidi Aitýǵanov.
Aýyl – tek aýyl sharýashylyǵynyń ǵana emes, memlekettiń tiregi
Keiingi jyldary halqy azaiyp bara jatqan aýyldardy jabý týraly bastamalar jii kóterildi. Alaida, bul tásil – túbegeili qate.
«Aýyl sharýashylyǵy aýylmen tyǵyz bailanysty. Adamdardy qalalarǵa kóshirý arqyly másele sheshilmeidi. Kerisinshe, aýylda ómir súrý sapasyn jaqsartý, infraqurylymdy damytý, qarjylai qoldaý kórsetý – naǵyz sheshim», – dep atap ótken bolatyn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.
Aýyl sharýashylyǵynyń ahýaly – eldiń ekonomikalyq, áleýmettik jáne ekologiialyq turaqtylyǵynyń kórsetkishi. Jergilikti ákimdikter tek jol jóndeýmen nemese syrtqy sulýlyqpen ǵana emes, jer resýrstaryn tiimdi paidalanýymen, aýyldyq biznesti qoldaýymen jáne naqty nátije beretin josparlarymen baǵalanýy tiis.
El Prezidenti atap ótkendei, «aýyl sharýashylyǵyn damytý – bul memleketti alǵa jeteleitin qozǵalys».
Olai bolsa, bul qozǵalys ǵylymǵa súiengen, naqty josparmen bekitilgen, jaýapkershilikpen oryndalatyn jáne shynaiy eseppen ólshenetin bolýǵa tiis.
