Búginde Shyǵys Qazaqstandaǵy mektepterdiń jartysynan astamy, iaǵni, 57 paiyzy shaǵyn jinaqty bilim ordasy sanalady. Mundai mektepter negizinen aýyldyq jerlerde ornalasqanyn eskersek, alys-jaqyndaǵy úlkendi-kishili eldi mekenderdiń ahýaly múshkil ekenin túsinemiz.
Jalpy, aýyl halqynyń ál-aýqatyn qalai arttyrýǵa bolady? Ol úshin eń aldymen árbir aýyldyq okrýgtiń óz áleýmettik-ekonomikalyq damý jospary bolýy kerek. Shyǵys Qazaqstanǵa jumys saparymen kelgen el Premer-ministriniń keńesshisi Eraly Toǵjanov osylai dedi.
Sapary barysynda Úkimet basshysynyń keńesshisi óńirdegi «Aýyl amanaty» jobasy boiynsha atqarylyp jatqan jumystarmen tanysyp, osy jobany júzege asyrý jóninde keńeitilgen májilis ótkizdi.
ShQO ákimi Ermek Kósherbaevtyń qatysýymen ótken alqaly jiyn barysynda baiandama jasaǵan Eraly Toǵjanov aimaq turǵyndarynyń áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdaiy aýyl sharýashylyǵyna tikelei bailanysty ekenin, sondyqtan mal sharýashylyǵymen qatar, ózge de salalardy da nazardan tys qaldyrmaý kerektigin aitty. Sondai-aq, májiliske qatysqan beiindi basqarmalar men aýyldyq okrýg ákimderine jobany talapqa sai iske asyrýdy tapsyrdy.
Májiliske tóraǵalyq etken óńir basshysy «Aýyl amanaty» jobasynyń oblys úshin mańyzy zor ekenin jetkizdi. Sol sebepti, qazirgi ýaqytta bul baǵytta aitarlyqtai jumys júrgizilýde ekenin aitty.
Aita keteiik, 2023 jyly «Ertis» áleýmettik kásipkerlik korporatsiiasy» AQ Shyǵys Qazaqstandaǵy senimdi ókil retinde «Aýyl amanaty» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jalpy somasy 1 milliard 535 million teńgeniń 213 shaǵyn nesiesin bergen. Nátijesinde 12 aýyl sharýashylyq óndiristik kooperativteri jalpy somasy 309,6 million teńgeniń jeńildetilgen nesiesin alǵan. Onyń ishinde jańadan jeti kooperativ qurylsa, burynnan istep turǵan bes kooperativ sharýashylyǵyn keńeitken. Sondai-aq, 201 jeke kásipker men sharýa qojalyqtar qarajat alǵany, olarǵa berilgen nesieniń jalpy somasy 1 mililard 225,5 million teńgege jetkeni belgili boldy.
Aimaqta baǵdarlama aiasynda 235 jumys orny qurylǵan. Bir nesieniń naqty ortasha somasy 7,2 million teńge shamasynda. «Ertis» ÁKK» AQ oblystyq Aýyl sharýashylyǵy basqarmasymen birlesip, qaryzdardyń maqsatty paidalanylýyna monitoring júrgizip, tekserip shyqqan.
Belgili bolǵandai, baǵdarlamany jetildirý maqsatynda «Ertis» ÁKK» AQ tarapynan ótinimderdi qabyldaý úshin elektrondyq portal ázirlengen. Korporatsiiadan habarlaǵandai, elektrondyq portal áleýetti qaryz alýshylardyń jobalaryn qaraý protsesinde ashyqtyq pen qoljetimdilikti qamtamasyz etip, ótinim qabyldaýdy áldeqaida ońtaily ete túspek.
Jalpy, biyl Shyǵys óńirine atalmysh baǵdarlama aiasynda 5 milliardtan astam teńge mólsherinde qarajat bólinedi dep kútilýde.
Oblysta arnaiy skrining ótkizilip, onyń nátijesi boiynsha «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyn 2024 jyly júzege asyrý barysynda aýdandar men aýyldyq okrýgterdiń mamandanýy, azyq-túlik qaýipsizdigin qamatamasyz etý baǵyttaryna basymdylyq berilmek. Skrining kórsetkendei, biyl oblys kólemindegi nesiege degen qajettilik 5 631,2 million teńgeni quraǵan. Jalpy, aǵymdaǵy jyly bir myń jobany júzege asyra otyryp, 1 059 jumys ornyn ashý kózdelip otyr.
– Jergilikti iri kompaniialardyń basshylarymen kezdestik. Kásipkerler júz aýylǵa júz bas iri qara malyn berýge kelisip otyr. Bul – tamasha bastama. Sondai-aq jergilikti basqarma basshylary oblystyń 27 aýylynda ataýly áleýmettik kómek alatyndardyń sany azaiǵanyn aitýda. Buǵan qosa 24 eldi mekende jumyssyzdyq joiylǵany belgili boldy. Munyń bári «Aýyl amanaty» jobasynyń da jemisi dep bilemin.
Árine, jobanyń aýqymdylyǵyn kórý úshin biraz ýaqyt qajet bolatyny anyq. Máseleler de joq emes. Búgin kún tártibine kooperativter máselesin shyǵardyq. Jalpy, aýylymyzdy saqtap qalamyz, qalpyna keltiremiz desek, sol eldi mekenderdiń árqaisysynyń áleýmettik-ekonomikalyq damý josparyn ázirleý máselesine den qoiýymyz qajet.
Bul isti ministrlik ne jaýapty basqarma emes, jergilikti aýyldyq okrýgtiń basshylyǵy qolǵa alýǵa tiis. Osy arqyly birneshe problemany sheshýge bolady. Atap aitsaq, aýyldaǵy jumyssyzdyqty joiýǵa, ataýly áleýmettik kómek alatyndar sanyn barynsha azaitýǵa jáne halyqtyń ál-aýqatyn, bylaisha aitqanda tabysyn arttyrýǵa jaǵdai jasalmaq, – deidi Eraly Toǵjanov.
«Aýyl amanaty» – halyqty turaqty jumyspen qamtamasyz etý, aýyl áleýetin tiimdi paidalaný arqyly aýyl ekonomikasyn jáne halyqtyń ómir súrý deńgeiin kóterýge zor múmkindikter beretin joba. Degenmen, qazirgi ýaqytta halyqty jumyspen qamtý, ishki migratsiialyq máseleler, azyq-túlikpen qamtamasyz etý salalary aqsańdap turǵanyn jetkizgen Premer-ministrdiń keńesshisi Eraly Toǵjanov jaýapty organdarǵa osy turǵydaǵy jumystardy júielendirý kerektigin aitty.
Aita keteiik, Shyǵys Qazaqstanǵa sapary aiasynda Úkimet basshysynyń keńesshisi oblys ortalyǵynyń irgesindegi Glýbokoe men Ulan aýdandaryna da baryp, «Aýyl amanaty» jobasy arqyly nesie alǵan birqatar azamattyń kásibimen tanysyp qaitty.
