بٷگٸندە شىعىس قازاقستانداعى مەكتەپتەردٸڭ جارتىسىنان استامى, ياعني, 57 پايىزى شاعىن جيناقتى بٸلٸم ورداسى سانالادى. مۇنداي مەكتەپتەر نەگٸزٸنەن اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقانىن ەسكەرسەك, الىس-جاقىنداعى ٷلكەندٸ-كٸشٸلٸ ەلدٸ مەكەندەردٸڭ احۋالى مٷشكٸل ەكەنٸن تٷسٸنەمٸز.
جالپى, اۋىل حالقىنىڭ ەل-اۋقاتىن قالاي ارتتىرۋعا بولادى? ول ٷشٸن ەڭ الدىمەن ەربٸر اۋىلدىق وكرۋگتٸڭ ٶز ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ جوسپارى بولۋى كەرەك. شىعىس قازاقستانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ەل پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ كەڭەسشٸسٸ ەرالى توعجانوۆ وسىلاي دەدٸ.
ساپارى بارىسىندا ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ ٶڭٸردەگٸ «اۋىل اماناتى» جوباسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىسىپ, وسى جوبانى جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندە كەڭەيتٸلگەن مەجٸلٸس ٶتكٸزدٸ.
شقو ەكٸمٸ ەرمەك كٶشەرباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن القالى جيىن بارىسىندا بايانداما جاساعان ەرالى توعجانوۆ ايماق تۇرعىندارىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تٸكەلەي بايلانىستى ەكەنٸن, سوندىقتان مال شارۋاشىلىعىمەن قاتار, ٶزگە دە سالالاردى دا نازاردان تىس قالدىرماۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. سونداي-اق, مەجٸلٸسكە قاتىسقان بەيٸندٸ باسقارمالار مەن اۋىلدىق وكرۋگ ەكٸمدەرٸنە جوبانى تالاپقا ساي ٸسكە اسىرۋدى تاپسىردى.
مەجٸلٸسكە تٶراعالىق ەتكەن ٶڭٸر باسشىسى «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ وبلىس ٷشٸن ماڭىزى زور ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. سول سەبەپتٸ, قازٸرگٸ ۋاقىتتا بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە ەكەنٸن ايتتى.
ايتا كەتەيٸك, 2023 جىلى «ەرتٸس» ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸك كورپوراتسيياسى» اق شىعىس قازاقستانداعى سەنٸمدٸ ٶكٸل رەتٸندە «اۋىل اماناتى» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە جالپى سوماسى 1 ميلليارد 535 ميلليون تەڭگەنٸڭ 213 شاعىن نەسيەسٸن بەرگەن. نەتيجەسٸندە 12 اۋىل شارۋاشىلىق ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆتەرٸ جالپى سوماسى 309,6 ميلليون تەڭگەنٸڭ جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيەسٸن العان. ونىڭ ٸشٸندە جاڭادان جەتٸ كووپەراتيۆ قۇرىلسا, بۇرىننان ٸستەپ تۇرعان بەس كووپەراتيۆ شارۋاشىلىعىن كەڭەيتكەن. سونداي-اق, 201 جەكە كەسٸپكەر مەن شارۋا قوجالىقتار قاراجات العانى, ولارعا بەرٸلگەن نەسيەنٸڭ جالپى سوماسى 1 ميليلارد 225,5 ميلليون تەڭگەگە جەتكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى.
ايماقتا باعدارلاما اياسىندا 235 جۇمىس ورنى قۇرىلعان. بٸر نەسيەنٸڭ ناقتى ورتاشا سوماسى 7,2 ميلليون تەڭگە شاماسىندا. «ەرتٸس» ەكك» اق وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىمەن بٸرلەسٸپ, قارىزداردىڭ ماقساتتى پايدالانىلۋىنا مونيتورينگ جٷرگٸزٸپ, تەكسەرٸپ شىققان.
بەلگٸلٸ بولعانداي, باعدارلامانى جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا «ەرتٸس» ەكك» اق تاراپىنان ٶتٸنٸمدەردٸ قابىلداۋ ٷشٸن ەلەكتروندىق پورتال ەزٸرلەنگەن. كورپوراتسييادان حابارلاعانداي, ەلەكتروندىق پورتال ەلەۋەتتٸ قارىز الۋشىلاردىڭ جوبالارىن قاراۋ پروتسەسٸندە اشىقتىق پەن قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتٸپ, ٶتٸنٸم قابىلداۋدى ەلدەقايدا وڭتايلى ەتە تٷسپەك.
جالپى, بيىل شىعىس ٶڭٸرٸنە اتالمىش باعدارلاما اياسىندا 5 ميللياردتان استام تەڭگە مٶلشەرٸندە قاراجات بٶلٸنەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
وبلىستا ارنايى سكرينينگ ٶتكٸزٸلٸپ, ونىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىن 2024 جىلى جٷزەگە اسىرۋ بارىسىندا اۋداندار مەن اۋىلدىق وكرۋگتەردٸڭ ماماندانۋى, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قاماتاماسىز ەتۋ باعىتتارىنا باسىمدىلىق بەرٸلمەك. سكرينينگ كٶرسەتكەندەي, بيىل وبلىس كٶلەمٸندەگٸ نەسيەگە دەگەن قاجەتتٸلٸك 5 631,2 ميلليون تەڭگەنٸ قۇراعان. جالپى, اعىمداعى جىلى بٸر مىڭ جوبانى جٷزەگە اسىرا وتىرىپ, 1 059 جۇمىس ورنىن اشۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
– جەرگٸلٸكتٸ ٸرٸ كومپانييالاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستٸك. كەسٸپكەرلەر جٷز اۋىلعا جٷز باس ٸرٸ قارا مالىن بەرۋگە كەلٸسٸپ وتىر. بۇل – تاماشا باستاما. سونداي-اق جەرگٸلٸكتٸ باسقارما باسشىلارى وبلىستىڭ 27 اۋىلىندا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الاتىنداردىڭ سانى ازايعانىن ايتۋدا. بۇعان قوسا 24 ەلدٸ مەكەندە جۇمىسسىزدىق جويىلعانى بەلگٸلٸ بولدى. مۇنىڭ بەرٸ «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ دا جەمٸسٸ دەپ بٸلەمٸن.
ەرينە, جوبانىڭ اۋقىمدىلىعىن كٶرۋ ٷشٸن بٸراز ۋاقىت قاجەت بولاتىنى انىق. مەسەلەلەر دە جوق ەمەس. بٷگٸن كٷن تەرتٸبٸنە كووپەراتيۆتەر مەسەلەسٸن شىعاردىق. جالپى, اۋىلىمىزدى ساقتاپ قالامىز, قالپىنا كەلتٸرەمٸز دەسەك, سول ەلدٸ مەكەندەردٸڭ ەرقايسىسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ جوسپارىن ەزٸرلەۋ مەسەلەسٸنە دەن قويۋىمىز قاجەت.
بۇل ٸستٸ مينيسترلٸك نە جاۋاپتى باسقارما ەمەس, جەرگٸلٸكتٸ اۋىلدىق وكرۋگتٸڭ باسشىلىعى قولعا الۋعا تيٸس. وسى ارقىلى بٸرنەشە پروبلەمانى شەشۋگە بولادى. اتاپ ايتساق, اۋىلداعى جۇمىسسىزدىقتى جويۋعا, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الاتىندار سانىن بارىنشا ازايتۋعا جەنە حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن, بىلايشا ايتقاندا تابىسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسالماق, – دەيدٸ ەرالى توعجانوۆ.
«اۋىل اماناتى» – حالىقتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ, اۋىل ەلەۋەتٸن تيٸمدٸ پايدالانۋ ارقىلى اۋىل ەكونوميكاسىن جەنە حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن كٶتەرۋگە زور مٷمكٸندٸكتەر بەرەتٸن جوبا. دەگەنمەن, قازٸرگٸ ۋاقىتتا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, ٸشكٸ ميگراتسييالىق مەسەلەلەر, ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋ سالالارى اقساڭداپ تۇرعانىن جەتكٸزگەن پرەمەر-مينيستردٸڭ كەڭەسشٸسٸ ەرالى توعجانوۆ جاۋاپتى ورگاندارعا وسى تۇرعىداعى جۇمىستاردى جٷيەلەندٸرۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
ايتا كەتەيٸك, شىعىس قازاقستانعا ساپارى اياسىندا ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ وبلىس ورتالىعىنىڭ ٸرگەسٸندەگٸ گلۋبوكوە مەن ۇلان اۋداندارىنا دا بارىپ, «اۋىل اماناتى» جوباسى ارقىلى نەسيە العان بٸرقاتار ازاماتتىڭ كەسٸبٸمەن تانىسىپ قايتتى.
