Ramazan – Islamdaǵy qasietti ailardyń biri, onda musylmandarǵa oraza ustaý paryz etilgen. Bul ai rýhani tazarý, ózin-ózi tárbieleý jáne taqýalyqqa jeteleý kezeńi retinde erekshe mánge ie.
Aqtaý qalalyq "Beket ata" meshitiniń naib imamy Aidos Jambyluly orazanyń mańyzy men paidasy týraly keńirek túsindirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“Orazanyń máni – adamnyń ózin-ózi tárbieleýi, sabyr men tózimdilikke úirenýi, nápsini tizgindeýi jáne Allaǵa jaqyndai túsýi”, – deidi imam.
Imamnyń aitýynsha, oraza ustaǵan adam kún shyqqannan kún batqanǵa deiin iship-jeýden, jaman sóz ben teris áreketterden tyiylyp, júrekti tazartady. Sondai-aq muqtaj jandardyń jaǵdaiyn túsinip, qaiyrymdylyqqa yntalandyrady.
“Rýhani turǵydan alǵanda, oraza – adamnyń Allaǵa shúkirshilik etip, Onyń buiryqtaryn oryndaý arqyly óz senimin kúsheitetin ǵibadat. Sondai-aq, oraza bul dúnie synaq ekenin eske salady, adamdardy taqýalyqqa, Qudaidan qorqyp, jaqsylyqqa umtylýǵa tárbieleidi.
Orazaǵa qatysty Quran aiattary men Paiǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) hadisteri kóp. Quranda mynadai aiattar bar: «Ýa, múminder! Senderge deiingilerge paryz etilgendei, senderge de oraza paryz etildi. Múmkin, taqýa bolarsyńdar» («Baqara súresi», 183-aiat). Bul aiatta orazanyń burynǵy úmmetterge de paryz bolǵany aitylyp, onyń taqýalyqqa jeteleitini eskertiledi”, — deidi ol.
Imamnyń aitýynsha, orazanyń rýhani paidasymen qatar fizikalyq paidasy da zor. Ol asqazan men ishki aǵzalarǵa demalys berip, deneni ziiandy zattardan tazartady.
“Ramazan aiynyń ereksheligine qatysty mynadai aiat bar: «Ramazan aiy – adamdar úshin týra joldyń aiqyn dálelderi bolǵan Quran túsirilgen ai. Kimde-kim bul aida bolsa, oraza ustasyn…»(«Baqara» súresi, 185-aiat). Bul aiatta Ramazan aiynyń qasiettiligi men oraza ustaý mindeti aitylǵan.
Alla Taǵala pendelerine aýyrlyq qalamaidy, jeńildik qalaidy. Oraza ustaýshylarǵa jeńildik berilgen. Buǵan qatysty mynadai aiat bar: «...Kimde-kim naýqas nemese saparda bolsa, basqa kúnderde qazasyn ótesin. Alla senderge jeńildik qalaidy, aýyrlyq qalamaidy…»(«Baqara» súresi, 185-aiat). Bul aiattan aýyr naýqastar men jolaýshylarǵa orazany keiin óteýge ruqsat berilgenenin kóremiz.
Orazanyń kúnálardyń keshirilýine sebepshi bolatyny jaily Paiǵambarymyz «oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Kimde-kim Ramazan aiynda shynaiy imanmen jáne saýap úmit etip oraza ustasa, onyń ótken kúnálary keshiriledi», – degen. Oraza ustaǵan adamǵa beriletin syiy mynadai: «Adam balasynyń árbir amalyna eselenip saýap beriledi… Alla Taǵala: «Oraza – Men úshin, onyń saýabyn Ózim beremin. Óitkeni, pende Men úshin nápsisin jáne as-sýsynnan bas tartty», – deidi» (Býhari, Mýslimnen jetken hadis).
Oraza – jánnatqa jeteleitin qulshylyq. Buǵan qatysty mynadai hadis bar: «Raiian degen jánnattyń bir qaqpasy bar. Qiiamet kúni ol qaqpadan tek oraza ustaǵandar kiredi. Oraza ustaǵandar kirgennen keiin, ol jabylyp, basqa eshkim kirmeidi». Bul aiattar men hadister orazanyń mańyzdylyǵy men ony ustaýdyń zor saýaby bar ekenin kórsetedi.
Orazanyń paidasy kóp. Orazanyń rýhani paidasy mynadai: eń áýeli taqýalyqty kúsheitedi. Oraza adamdy Allaǵa jaqyndatyp, qulshylyǵyn arttyrýǵa kómektesedi. Nápsini tárbieleidi. Adamnyń sabyrly, ustamdy bolýyna yqpal etedi. Kúnálardyń keshirilýine sebepshi bolady. Paiǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) aitqandai, shynaiy yqylaspen oraza ustaǵan adamnyń ótken kúnálary keshiriledi. Oraza jan tynyshtyǵyn beredi. Rýhani tazarý arqyly adam ishki jan dúniesin tynyshtandyrady.
Orazanyń fizikalyq paidalary mynadai: as qorytý júiesin demaldyrady. Oraza kezinde asqazan men ishki aǵzalar demalyp, qalypqa keledi. Deneni ziiandy zattardan tazartady. Aǵzadan toksinder men qaldyqtar shyǵarylady. Immýnitetti nyǵaitady. Dene tabiǵi túrde ózin jańartyp, qorǵanys júiesin kúsheitedi. Artyq salmaqtan arylýǵa kómektesedi. Durys tamaqtaný arqyly dene salmaǵyn retteýge bolady.
Al orazanyń áleýmettik paidalary mynadai: ash adamdardyń jaǵdaiyn túsinýge kómektesedi. Oraza ustaǵan adam ashtyqtyń ne ekenin sezinip, muqtajdarǵa járdemdesýge den qoiady, izgi iste yqylasty bolady. Qoǵamdyq birlikti nyǵaitady. Musylmandar birge aýyz ashyp, taraýih namazyn oqyp, bir-birimen baýyrmashyldyǵyn arttyra túsedi. Jaman ádetterden arylýǵa kómektesedi. Temeki shegý, ǵaibat aitý, ashýlaný siiaqty ziiandy ádetterden tyiylýǵa yqpal etedi. Bul rette basa aita keter jait: oraza – tek iship-jeýden tyiylý emes, ol jan men tánniń tazarýyna, ózin-ózi tárbieleýine jáne Allaǵa jaqyndaýǵa jeteleitin teńdessiz qulshylyq”, — dep qosty ol.
Ramazan – duǵa qabyl bolatyn jáne jaqsy isterde jarysatyn ai. Qasietti ai boiy jasaǵan árbir jaqsy is úshin mol saýap jazylatyny Quran aiattarynda aitylǵan.
“Alla elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) oraza qulshylyǵynyń saýaby eselinip jazylatyny týraly bylai degen: «Senderge ulyq, berekeli ai kelip jetti. Bul aida myń aidan artyq Qadir túni bar. Alla osy aida oraza tutýdy paryz etti. Al túnderinde namaz oqýdy erikti etti. Osy aida Allaǵa bir izgi qasietpen jaqyndaǵan jan basqa ýaqytta paryz oryndaǵandai. Osy aida paryz amalyn oryndaǵan adam basqa ýaqytta jetpis paryz oryndaǵan bolady. Bul – sabyrlyq aiy. Al sabyrdyń syiy – jánnat. Bul – ózara janashyrlyq aiy. Bul aida múminniń yrzyq-nesibesi eselenedi...» degen.
Ramazan – duǵa qabyl bolatyn ai. Alla Taǵala Quranda: «Quldarym men jaily surai qalsa, qasyndamyn. Tilek tileýshiniń duǵasyna jaýap beremin. Olar da meniń ámirime quldyq qylsyn, iman keltirsin, sonda ǵana olar týra jolmen júretin bolady»(«Baqara» súresi, 186-aiat) dep baiandaidy.
Ramazan – jaqsylyqta jarysatyn ai. Jaqsylyqta jarysý – musylmanǵa tán sipattyń biri. Alla Taǵala qasietti Quranda «Baqara» súresiniń 148-aiatynda: «Árkimniń bet alatyn qubylasy bar. Jaqsylyqta jarysyńdar» dep baiandasa, «Áli Imran» súresiniń 133-aiatynda: «Rabbylaryńnyń jarylqaýyna jáne taqýalar úshin ázirlengen, keńdigi jer men kóktei bolǵan jánnatqa asyǵyńdar» degen.
Alla Taǵala qasietti aida jaqsy isterde jarysýdy, Ramazan boiy jasaǵan árbir jaqsy isimizdiń saýabyn arttyrǵai. Ámin!”, — dep sózin túiindedi ol.
