رامازان – يسلامداعى قاسيەتتٸ ايلاردىڭ بٸرٸ, وندا مۇسىلماندارعا ورازا ۇستاۋ پارىز ەتٸلگەن. بۇل اي رۋحاني تازارۋ, ٶزٸن-ٶزٸ تەربيەلەۋ جەنە تاقۋالىققا جەتەلەۋ كەزەڭٸ رەتٸندە ەرەكشە مەنگە يە.
اقتاۋ قالالىق "بەكەت اتا" مەشٸتٸنٸڭ نايب يمامى ايدوس جامبىلۇلى ورازانىڭ ماڭىزى مەن پايداسى تۋرالى كەڭٸرەك تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
“ورازانىڭ مەنٸ – ادامنىڭ ٶزٸن-ٶزٸ تەربيەلەۋٸ, سابىر مەن تٶزٸمدٸلٸككە ٷيرەنۋٸ, نەپسٸنٸ تٸزگٸندەۋٸ جەنە اللاعا جاقىنداي تٷسۋٸ”, – دەيدٸ يمام.
يمامنىڭ ايتۋىنشا, ورازا ۇستاعان ادام كٷن شىققاننان كٷن باتقانعا دەيٸن ٸشٸپ-جەۋدەن, جامان سٶز بەن تەرٸس ەرەكەتتەردەن تىيىلىپ, جٷرەكتٸ تازارتادى. سونداي-اق مۇقتاج جانداردىڭ جاعدايىن تٷسٸنٸپ, قايىرىمدىلىققا ىنتالاندىرادى.
“رۋحاني تۇرعىدان العاندا, ورازا – ادامنىڭ اللاعا شٷكٸرشٸلٸك ەتٸپ, ونىڭ بۇيرىقتارىن ورىنداۋ ارقىلى ٶز سەنٸمٸن كٷشەيتەتٸن عيبادات. سونداي-اق, ورازا بۇل دٷنيە سىناق ەكەنٸن ەسكە سالادى, ادامداردى تاقۋالىققا, قۇدايدان قورقىپ, جاقسىلىققا ۇمتىلۋعا تەربيەلەيدٸ.
ورازاعا قاتىستى قۇران اياتتارى مەن پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن) حاديستەرٸ كٶپ. قۇراندا مىناداي اياتتار بار: «ۋا, مٷمٸندەر! سەندەرگە دەيٸنگٸلەرگە پارىز ەتٸلگەندەي, سەندەرگە دە ورازا پارىز ەتٸلدٸ. مٷمكٸن, تاقۋا بولارسىڭدار» («باقارا سٷرەسٸ», 183-ايات). بۇل اياتتا ورازانىڭ بۇرىنعى ٷممەتتەرگە دە پارىز بولعانى ايتىلىپ, ونىڭ تاقۋالىققا جەتەلەيتٸنٸ ەسكەرتٸلەدٸ”, — دەيدٸ ول.
يمامنىڭ ايتۋىنشا, ورازانىڭ رۋحاني پايداسىمەن قاتار فيزيكالىق پايداسى دا زور. ول اسقازان مەن ٸشكٸ اعزالارعا دەمالىس بەرٸپ, دەنەنٸ زيياندى زاتتاردان تازارتادى.
“رامازان ايىنىڭ ەرەكشەلٸگٸنە قاتىستى مىناداي ايات بار: «رامازان ايى – ادامدار ٷشٸن تۋرا جولدىڭ ايقىن دەلەلدەرٸ بولعان قۇران تٷسٸرٸلگەن اي. كٸمدە-كٸم بۇل ايدا بولسا, ورازا ۇستاسىن…»(«باقارا» سٷرەسٸ, 185-ايات). بۇل اياتتا رامازان ايىنىڭ قاسيەتتٸلٸگٸ مەن ورازا ۇستاۋ مٸندەتٸ ايتىلعان.
اللا تاعالا پەندەلەرٸنە اۋىرلىق قالامايدى, جەڭٸلدٸك قالايدى. ورازا ۇستاۋشىلارعا جەڭٸلدٸك بەرٸلگەن. بۇعان قاتىستى مىناداي ايات بار: «...كٸمدە-كٸم ناۋقاس نەمەسە ساپاردا بولسا, باسقا كٷندەردە قازاسىن ٶتەسٸن. اللا سەندەرگە جەڭٸلدٸك قالايدى, اۋىرلىق قالامايدى…»(«باقارا» سٷرەسٸ, 185-ايات). بۇل اياتتان اۋىر ناۋقاستار مەن جولاۋشىلارعا ورازانى كەيٸن ٶتەۋگە رۇقسات بەرٸلگەنەنٸن كٶرەمٸز.
ورازانىڭ كٷنەلاردىڭ كەشٸرٸلۋٸنە سەبەپشٸ بولاتىنى جايلى پايعامبارىمىز «وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن): «كٸمدە-كٸم رامازان ايىندا شىنايى يمانمەن جەنە ساۋاپ ٷمٸت ەتٸپ ورازا ۇستاسا, ونىڭ ٶتكەن كٷنەلارى كەشٸرٸلەدٸ», – دەگەن. ورازا ۇستاعان ادامعا بەرٸلەتٸن سىيى مىناداي: «ادام بالاسىنىڭ ەربٸر امالىنا ەسەلەنٸپ ساۋاپ بەرٸلەدٸ… اللا تاعالا: «ورازا – مەن ٷشٸن, ونىڭ ساۋابىن ٶزٸم بەرەمٸن. ٶيتكەنٸ, پەندە مەن ٷشٸن نەپسٸسٸن جەنە اس-سۋسىننان باس تارتتى», – دەيدٸ» (بۋحاري, مۋسليمنەن جەتكەن حاديس).
ورازا – جەنناتقا جەتەلەيتٸن قۇلشىلىق. بۇعان قاتىستى مىناداي حاديس بار: «راييان دەگەن جەنناتتىڭ بٸر قاقپاسى بار. قييامەت كٷنٸ ول قاقپادان تەك ورازا ۇستاعاندار كٸرەدٸ. ورازا ۇستاعاندار كٸرگەننەن كەيٸن, ول جابىلىپ, باسقا ەشكٸم كٸرمەيدٸ». بۇل اياتتار مەن حاديستەر ورازانىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ونى ۇستاۋدىڭ زور ساۋابى بار ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
ورازانىڭ پايداسى كٶپ. ورازانىڭ رۋحاني پايداسى مىناداي: ەڭ ەۋەلٸ تاقۋالىقتى كٷشەيتەدٸ. ورازا ادامدى اللاعا جاقىنداتىپ, قۇلشىلىعىن ارتتىرۋعا كٶمەكتەسەدٸ. نەپسٸنٸ تەربيەلەيدٸ. ادامنىڭ سابىرلى, ۇستامدى بولۋىنا ىقپال ەتەدٸ. كٷنەلاردىڭ كەشٸرٸلۋٸنە سەبەپشٸ بولادى. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن) ايتقانداي, شىنايى ىقىلاسپەن ورازا ۇستاعان ادامنىڭ ٶتكەن كٷنەلارى كەشٸرٸلەدٸ. ورازا جان تىنىشتىعىن بەرەدٸ. رۋحاني تازارۋ ارقىلى ادام ٸشكٸ جان دٷنيەسٸن تىنىشتاندىرادى.
ورازانىڭ فيزيكالىق پايدالارى مىناداي: اس قورىتۋ جٷيەسٸن دەمالدىرادى. ورازا كەزٸندە اسقازان مەن ٸشكٸ اعزالار دەمالىپ, قالىپقا كەلەدٸ. دەنەنٸ زيياندى زاتتاردان تازارتادى. اعزادان توكسيندەر مەن قالدىقتار شىعارىلادى. يممۋنيتەتتٸ نىعايتادى. دەنە تابيعي تٷردە ٶزٸن جاڭارتىپ, قورعانىس جٷيەسٸن كٷشەيتەدٸ. ارتىق سالماقتان ارىلۋعا كٶمەكتەسەدٸ. دۇرىس تاماقتانۋ ارقىلى دەنە سالماعىن رەتتەۋگە بولادى.
ال ورازانىڭ ەلەۋمەتتٸك پايدالارى مىناداي: اش ادامداردىڭ جاعدايىن تٷسٸنۋگە كٶمەكتەسەدٸ. ورازا ۇستاعان ادام اشتىقتىڭ نە ەكەنٸن سەزٸنٸپ, مۇقتاجدارعا جەردەمدەسۋگە دەن قويادى, ٸزگٸ ٸستە ىقىلاستى بولادى. قوعامدىق بٸرلٸكتٸ نىعايتادى. مۇسىلماندار بٸرگە اۋىز اشىپ, تاراۋيح نامازىن وقىپ, بٸر-بٸرٸمەن باۋىرماشىلدىعىن ارتتىرا تٷسەدٸ. جامان ەدەتتەردەن ارىلۋعا كٶمەكتەسەدٸ. تەمەكٸ شەگۋ, عايبات ايتۋ, اشۋلانۋ سيياقتى زيياندى ەدەتتەردەن تىيىلۋعا ىقپال ەتەدٸ. بۇل رەتتە باسا ايتا كەتەر جايت: ورازا – تەك ٸشٸپ-جەۋدەن تىيىلۋ ەمەس, ول جان مەن تەننٸڭ تازارۋىنا, ٶزٸن-ٶزٸ تەربيەلەۋٸنە جەنە اللاعا جاقىنداۋعا جەتەلەيتٸن تەڭدەسسٸز قۇلشىلىق”, — دەپ قوستى ول.
رامازان – دۇعا قابىل بولاتىن جەنە جاقسى ٸستەردە جارىساتىن اي. قاسيەتتٸ اي بويى جاساعان ەربٸر جاقسى ٸس ٷشٸن مول ساۋاپ جازىلاتىنى قۇران اياتتارىندا ايتىلعان.
“اللا ەلشٸسٸ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن) ورازا قۇلشىلىعىنىڭ ساۋابى ەسەلٸنٸپ جازىلاتىنى تۋرالى بىلاي دەگەن: «سەندەرگە ۇلىق, بەرەكەلٸ اي كەلٸپ جەتتٸ. بۇل ايدا مىڭ ايدان ارتىق قادٸر تٷنٸ بار. اللا وسى ايدا ورازا تۇتۋدى پارىز ەتتٸ. ال تٷندەرٸندە ناماز وقۋدى ەرٸكتٸ ەتتٸ. وسى ايدا اللاعا بٸر ٸزگٸ قاسيەتپەن جاقىنداعان جان باسقا ۋاقىتتا پارىز ورىنداعانداي. وسى ايدا پارىز امالىن ورىنداعان ادام باسقا ۋاقىتتا جەتپٸس پارىز ورىنداعان بولادى. بۇل – سابىرلىق ايى. ال سابىردىڭ سىيى – جەننات. بۇل – ٶزارا جاناشىرلىق ايى. بۇل ايدا مٷمٸننٸڭ ىرزىق-نەسٸبەسٸ ەسەلەنەدٸ...» دەگەن.
رامازان – دۇعا قابىل بولاتىن اي. اللا تاعالا قۇراندا: «قۇلدارىم مەن جايلى سۇراي قالسا, قاسىندامىن. تٸلەك تٸلەۋشٸنٸڭ دۇعاسىنا جاۋاپ بەرەمٸن. ولار دا مەنٸڭ ەمٸرٸمە قۇلدىق قىلسىن, يمان كەلتٸرسٸن, سوندا عانا ولار تۋرا جولمەن جٷرەتٸن بولادى»(«باقارا» سٷرەسٸ, 186-ايات) دەپ باياندايدى.
رامازان – جاقسىلىقتا جارىساتىن اي. جاقسىلىقتا جارىسۋ – مۇسىلمانعا تەن سيپاتتىڭ بٸرٸ. اللا تاعالا قاسيەتتٸ قۇراندا «باقارا» سٷرەسٸنٸڭ 148-اياتىندا: «ەركٸمنٸڭ بەت الاتىن قۇبىلاسى بار. جاقسىلىقتا جارىسىڭدار» دەپ بايانداسا, «ەلي يمران» سٷرەسٸنٸڭ 133-اياتىندا: «راببىلارىڭنىڭ جارىلقاۋىنا جەنە تاقۋالار ٷشٸن ەزٸرلەنگەن, كەڭدٸگٸ جەر مەن كٶكتەي بولعان جەنناتقا اسىعىڭدار» دەگەن.
اللا تاعالا قاسيەتتٸ ايدا جاقسى ٸستەردە جارىسۋدى, رامازان بويى جاساعان ەربٸر جاقسى ٸسٸمٸزدٸڭ ساۋابىن ارتتىرعاي. ەمين!”, — دەپ سٶزٸن تٷيٸندەدٸ ول.
