AQSh-tyń baj salyǵy kimge, qalai áser etedi - sarapshylar pikiri

AQSh-qa Qazaqstannan importtalatyn 12 iri taýar pozitsiiasynyń úsheýi jańa baj salyǵyna ilinetinge uqsaidy. Bul týraly importtyq jáne eksporttyq operatsiialar týraly aqparat taratýshy Tradereport.Kz arnasy jazady, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Qosymsha baj salyǵyna ilinýi yqtimal úsh kompaniia týraly ne belgili

Basylymnyń málimetinshe, AQSh-tyń Qazaqstanǵa engizgen 27%-dyq baj salyǵyna  tek úsh kompaniiaǵa áser etýi múmkin. Olar:

1. AQSh-qa fosfor jetkizýshi "Qazfosfat" JShS. Reseilikter Evgenii Shavel, Mihail Genkin jáne Sergei Momtselidze kompaniianyń teń qojaiyndary bolyp tabylady;
2. ERG - ferrosilitsii, kompaniianyń 40%-y QR úkimetine tiesili, Mashkevich jáne Ibragimovtar otbasylarynyń árqaisysy 20,7% paiyzdan úleske ie, Patoh Shodievta - 18,6% úles;
3. Biooperations JShS – agroónimder, quryltaishysy - Álihan Talǵatbek.

Saýda ministrligi de qosymsha bajdar belgili bir taýar túrlerine engiziletinin málimdep, joǵaryda keltirilgen málimetti belgili bir deńgeide rastaidy:

"Bul sanattaǵy taýarlardyń eksport kólemi byltyr 95,2 mln AQSh dollary boldy. Olardyń ishinde — fosfor (2024 jyly eksport kólemi 15,9 mln AQSh dollary), ferrosilitsii (12,7 mln AQSh dollary), linzalar (4,1 mln AQSh dollary), bidai kleikovinasy (4 mln AQSh dollary), ammonii nitraty (2,4 mln AQSh dollary). Qabyldanǵan tariftik sharalar Qazaqstannyń AQSh-qa jalpy eksportynyń tek 4,8%-yna ǵana áser etedi", - dedi ministrlik ókilderi.

Degenmen Úkimet Qazaqstanǵa qatysty qosymsha bajdardy qoldanbaý múmkindigin talqylaý úshin AQSh tarapymen konsýltatsiialar júrgizýge nietti.

Apple ónimderiniń qymbattaityny ras pa?

Tramptyń saýda tapshylyǵyna bailanysty engizgen 185 elge engizgen baj salyǵyn saralaǵan The New York Times munyń Apple ónimderiniń qymbattaýyna ákelýi múmkin degen qorytyndyǵa kelipti. Óitkeni, eń joǵary tarifter Vetnamǵa (46%), Qytaiǵa (34%) jáne Úndistanǵa (26%) engizildi. Iaǵni, Apple kompaniiasynyń taýarlary qai elderde óndiriledi, sol elderdi óte joǵary baj salyǵy qamtyǵan. Osyǵan bailanysty, Apple basqa elektronika óndirýshi kompaniialar siiaqty endi tańdaý jasaýy kerek bolady: qosymsha shyǵyndardy óz betinshe jabý, mundaida ol tabysqa teris áser etedi nemese shyǵyndardy tutynýshylarǵa arta otyryp, baǵany kóterý. Kompaniianyń bas direktory Tim Kýk Tramptyń birinshi prezidenttik merzimindegidei Apple úshin jeńildikter qarastyrýǵa múmkindik alýy da yqtimal. Ázirge,  Apple kompaniiasy bul jaǵdaiǵa qatysty áli málimdeme jasaǵan joq.

Mamandar ne deidi?

Qarjyger maman Aidarhan Qusaiynov:

• Mundai jaǵdaida syrtqy saýda qyzmeti jónindegi arnaiy shtab qurǵan durys bolar edi dep sanaimyn. Óitkeni, qalai degenmen de biz kýá bolyp otyrǵan bul jaǵdai saýda (sanktsiialyq) soǵysynyń basy ǵana ǵoi...

Ekonomist Eldar Shamsýtdinov:

• Buǵan deiin kóptegen el amerikalyq eksportqa joǵary baj salyǵyn salyp, al ózderi AQSh naryǵyndaǵy jeńildikterdi utymdy paidalanyp kelgen.  Jańa tizim osy teńsizdikti teńestirýge baǵyttalǵan. Endi Vashington teń jaǵdailar men ashyqtyqty talap etetin bolady. H áleýmettik jelisinde de tarifterdi esepteý ádistemesi  de saýda balansyna uqsas ekenin jazyp jatyr. Soǵan qaraǵanda Tramptyń ekonomisteri kóp bas qatyrmaǵan sekildi. Sondai-aq tizimde Resei men Belarýs joq, olarǵa nege artyqshylyq bergen degen sekildi dabyra sóz bolýda. Bul sanktsiiaǵa qatysty, iaǵni aradaǵy saýda-sattyq kelisimder buǵan deiin joiylýyna bailanysty bolýy múmkin. Qalai degenmen de Tramptyń "Ádiletti tarifteri" ekijaqty saýda tapshylyǵyna qatysty eseptelgen, sondyqtan ol mynandai qatań sharalarǵa alyp kelýi de yqtimal: dollar baǵasynyń ósýi, tapshylyqtyń keńeiýi jáne ǵalamdyq suranystyń tómendeýi, ásirese syrtqy saýdaǵa táýeldiligi joǵary elderde.

 Ekonomist Almas Chýkin

• Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy taýar ainalym kólemi "shamaly". Sondyqtan amerikalyq qosymsha bajdardyń Qazaqstanǵa tikelei áseri bolmaidy. Biraq bul qabyldanǵan sharalar Qazaqstanǵa janama áser etpeidi degendi bildirmeidi. Máselen, Qazaqstan shikizattyń álemdik naryǵyna táýeldi, al eger Tramptyń belgilegen jańa tarifteri uzaq ýaqytqa saqtalsa, saýda aǵyndary men kapital qozǵalysy ózgeredi. Saldarynan bul ǵalamdyq ekonomikanyń baiaýlaýyna ákelip soǵady, al ol óz kezeginde shikizatqa degen suranysty tómendetýi múmkin. Eksporttyq túsimniń tómendeýine bailanysty Qazaqstanda ulttyq valiýtaǵa qysym kúsheiip,  biýdjet kiristeriniń tómendeýi aýyr zardaptarǵa soqtyrýy múmkin.  Sondai-aq buǵan deiin AQSh álemdik naryqtaǵy eń myqty oiynshy retinde jahandyq saýdada, sonyń ishinde DSU-da jeńildikter jasap, erkin saýda barlyǵyna tiimdi degen qaǵidany ustanyp kelgen, al qazir naq osy kózqarastar ózgerýde...