اقش-قا قازاقستاننان يمپورتتالاتىن 12 ٸرٸ تاۋار پوزيتسيياسىنىڭ ٷشەۋٸ جاڭا باج سالىعىنا ٸلٸنەتٸنگە ۇقسايدى. بۇل تۋرالى يمپورتتىق جەنە ەكسپورتتىق وپەراتسييالار تۋرالى اقپارات تاراتۋشى Tradereport.Kz ارناسى جازادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قوسىمشا باج سالىعىنا ٸلٸنۋٸ ىقتيمال ٷش كومپانييا تۋرالى نە بەلگٸلٸ
باسىلىمنىڭ مەلٸمەتٸنشە, اقش-تىڭ قازاقستانعا ەنگٸزگەن 27%-دىق باج سالىعىنا تەك ٷش كومپانيياعا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. ولار:
- اقش-قا فوسفور جەتكٸزۋشٸ "قازفوسفات" جشس. رەسەيلٸكتەر ەۆگەنيي شاۆەل, ميحايل گەنكين جەنە سەرگەي مومتسەليدزە كومپانييانىڭ تەڭ قوجايىندارى بولىپ تابىلادى;
- ERG - فەرروسيليتسيي, كومپانييانىڭ 40%-ى قر ٷكٸمەتٸنە تيەسٸلٸ, ماشكەۆيچ جەنە يبراگيموۆتار وتباسىلارىنىڭ ەرقايسىسى 20,7% پايىزدان ٷلەسكە يە, پاتوح شوديەۆتا - 18,6% ٷلەس;
- Biooperations جشس – اگروٶنٸمدەر, قۇرىلتايشىسى - ەليحان تالعاتبەك.
ساۋدا مينيسترلٸگٸ دە قوسىمشا باجدار بەلگٸلٸ بٸر تاۋار تٷرلەرٸنە ەنگٸزٸلەتٸنٸن مەلٸمدەپ, جوعارىدا كەلتٸرٸلگەن مەلٸمەتتٸ بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە راستايدى:
"بۇل ساناتتاعى تاۋارلاردىڭ ەكسپورت كٶلەمٸ بىلتىر 95,2 ملن اقش دوللارى بولدى. ولاردىڭ ٸشٸندە — فوسفور (2024 جىلى ەكسپورت كٶلەمٸ 15,9 ملن اقش دوللارى), فەرروسيليتسيي (12,7 ملن اقش دوللارى), لينزالار (4,1 ملن اقش دوللارى), بيداي كلەيكوۆيناسى (4 ملن اقش دوللارى), اممونيي نيتراتى (2,4 ملن اقش دوللارى). قابىلدانعان تاريفتٸك شارالار قازاقستاننىڭ اقش-قا جالپى ەكسپورتىنىڭ تەك 4,8%-ىنا عانا ەسەر ەتەدٸ", - دەدٸ مينيسترلٸك ٶكٸلدەرٸ.
دەگەنمەن ٷكٸمەت قازاقستانعا قاتىستى قوسىمشا باجداردى قولدانباۋ مٷمكٸندٸگٸن تالقىلاۋ ٷشٸن اقش تاراپىمەن كونسۋلتاتسييالار جٷرگٸزۋگە نيەتتٸ.
Apple ٶنٸمدەرٸنٸڭ قىمباتتايتىنى راس پا?
ترامپتىڭ ساۋدا تاپشىلىعىنا بايلانىستى ەنگٸزگەن 185 ەلگە ەنگٸزگەن باج سالىعىن سارالاعان The New York Times مۇنىڭ Apple ٶنٸمدەرٸنٸڭ قىمباتتاۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن دەگەن قورىتىندىعا كەلٸپتٸ. ٶيتكەنٸ, ەڭ جوعارى تاريفتەر ۆەتنامعا (46%), قىتايعا (34%) جەنە ٷندٸستانعا (26%) ەنگٸزٸلدٸ. ياعني, Apple كومپانيياسىنىڭ تاۋارلارى قاي ەلدەردە ٶندٸرٸلەدٸ, سول ەلدەردٸ ٶتە جوعارى باج سالىعى قامتىعان. وسىعان بايلانىستى, Apple باسقا ەلەكترونيكا ٶندٸرۋشٸ كومپانييالار سيياقتى ەندٸ تاڭداۋ جاساۋى كەرەك بولادى: قوسىمشا شىعىنداردى ٶز بەتٸنشە جابۋ, مۇندايدا ول تابىسقا تەرٸس ەسەر ەتەدٸ نەمەسە شىعىنداردى تۇتىنۋشىلارعا ارتا وتىرىپ, باعانى كٶتەرۋ. كومپانييانىڭ باس ديرەكتورى تيم كۋك ترامپتىڭ بٸرٸنشٸ پرەزيدەنتتٸك مەرزٸمٸندەگٸدەي Apple ٷشٸن جەڭٸلدٸكتەر قاراستىرۋعا مٷمكٸندٸك الۋى دا ىقتيمال. ەزٸرگە, Apple كومپانيياسى بۇل جاعدايعا قاتىستى ەلٸ مەلٸمدەمە جاساعان جوق.
ماماندار نە دەيدٸ?
قارجىگەر مامان ايدارحان قۇسايىنوۆ:
- مۇنداي جاعدايدا سىرتقى ساۋدا قىزمەتٸ جٶنٸندەگٸ ارنايى شتاب قۇرعان دۇرىس بولار ەدٸ دەپ سانايمىن. ٶيتكەنٸ, قالاي دەگەنمەن دە بٸز كۋە بولىپ وتىرعان بۇل جاعداي ساۋدا (سانكتسييالىق) سوعىسىنىڭ باسى عانا عوي...
ەكونوميست ەلدار شامسۋتدينوۆ:
- بۇعان دەيٸن كٶپتەگەن ەل امەريكالىق ەكسپورتقا جوعارى باج سالىعىن سالىپ, ال ٶزدەرٸ اقش نارىعىنداعى جەڭٸلدٸكتەردٸ ۇتىمدى پايدالانىپ كەلگەن. جاڭا تٸزٸم وسى تەڭسٸزدٸكتٸ تەڭەستٸرۋگە باعىتتالعان. ەندٸ ۆاشينگتون تەڭ جاعدايلار مەن اشىقتىقتى تالاپ ەتەتٸن بولادى. ح ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە دە تاريفتەردٸ ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸ دە ساۋدا بالانسىنا ۇقساس ەكەنٸن جازىپ جاتىر. سوعان قاراعاندا ترامپتىڭ ەكونوميستەرٸ كٶپ باس قاتىرماعان سەكٸلدٸ. سونداي-اق تٸزٸمدە رەسەي مەن بەلارۋس جوق, ولارعا نەگە ارتىقشىلىق بەرگەن دەگەن سەكٸلدٸ دابىرا سٶز بولۋدا. بۇل سانكتسيياعا قاتىستى, ياعني اراداعى ساۋدا-ساتتىق كەلٸسٸمدەر بۇعان دەيٸن جويىلۋىنا بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن. قالاي دەگەنمەن دە ترامپتىڭ "ەدٸلەتتٸ تاريفتەرٸ" ەكٸجاقتى ساۋدا تاپشىلىعىنا قاتىستى ەسەپتەلگەن, سوندىقتان ول مىنانداي قاتاڭ شارالارعا الىپ كەلۋٸ دە ىقتيمال: دوللار باعاسىنىڭ ٶسۋٸ, تاپشىلىقتىڭ كەڭەيۋٸ جەنە عالامدىق سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸ, ەسٸرەسە سىرتقى ساۋداعا تەۋەلدٸلٸگٸ جوعارى ەلدەردە.
ەكونوميست الماس چۋكين
- قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى تاۋار اينالىم كٶلەمٸ "شامالى". سوندىقتان امەريكالىق قوسىمشا باجداردىڭ قازاقستانعا تٸكەلەي ەسەرٸ بولمايدى. بٸراق بۇل قابىلدانعان شارالار قازاقستانعا جاناما ەسەر ەتپەيدٸ دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. مەسەلەن, قازاقستان شيكٸزاتتىڭ ەلەمدٸك نارىعىنا تەۋەلدٸ, ال ەگەر ترامپتىڭ بەلگٸلەگەن جاڭا تاريفتەرٸ ۇزاق ۋاقىتقا ساقتالسا, ساۋدا اعىندارى مەن كاپيتال قوزعالىسى ٶزگەرەدٸ. سالدارىنان بۇل عالامدىق ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋىنا ەكەلٸپ سوعادى, ال ول ٶز كەزەگٸندە شيكٸزاتقا دەگەن سۇرانىستى تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن. ەكسپورتتىق تٷسٸمنٸڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى قازاقستاندا ۇلتتىق ۆاليۋتاعا قىسىم كٷشەيٸپ, بيۋدجەت كٸرٸستەرٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ اۋىر زارداپتارعا سوقتىرۋى مٷمكٸن. سونداي-اق بۇعان دەيٸن اقش ەلەمدٸك نارىقتاعى ەڭ مىقتى ويىنشى رەتٸندە جاھاندىق ساۋدادا, سونىڭ ٸشٸندە دسۇ-دا جەڭٸلدٸكتەر جاساپ, ەركٸن ساۋدا بارلىعىنا تيٸمدٸ دەگەن قاعيدانى ۇستانىپ كەلگەن, ال قازٸر ناق وسى كٶزقاراستار ٶزگەرۋدە...
