Bir kezderi antibiotikter meditsinadaǵy eń senimdi quraldardyń biri sanalatyn. Olar bakteriialyq infektsiialardy tez basyp, emdeý ýaqytyn qysqartyp, aýyr asqynýlardyń aldyn alýǵa múmkindik berdi. Alaida sońǵy jyldary bul senim álsirei bastady. Dúniejúzindegi siiaqty, Qazaqstanda da dárigerler úirenshikti emdeý shemalary nátije bermeitin jaǵdailarǵa jii kezigip otyr. Munyń basty sebebi - bakteriialardyń antibiotikterge tózimdiliginiń artýy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Antibiotikke tózimdilik búginde tek meditsinalyq qaýymdastyqty ǵana alańdatatyn másele emes. Ol búkil densaýlyq saqtaý júiesiniń tiimdiligine áser etip otyr. Dárilik zattar men meditsinalyq buiymdardy saraptaý ulttyq ortalyǵynyń Dárilik zattardy saraptaý departamentiniń basshysy, PhD Uldan Derbisbekova osyǵan nazar aýdarady.
«Antibiotikke tózimdilik - bul bakteriialardyń buryn infektsiialardy emdeýge kómektesken antibiotikterge jaýap bermeýi. Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy bul jaǵdaidy adam densaýlyǵyna tónetin eń kúrdeli qaýipterdiń biri dep baǵalaidy. 2019 jyldyń ózinde ǵana antibiotikke tózimdilik saldarynan álemde shamamen 1,27 million adam kóz jumdy. Antibiotikter áli de bakteriialyq infektsiialardy emdeýdiń negizgi quraly bolyp otyrǵandyqtan, olardyń tiimdiliginiń tómendeýi emdeý tásilderin qaita qaraýǵa májbúr etedi», — deidi ol.
Qazaqstan da jahandyq úrdisten tys qalǵan joq
Mamannyń sózinshe, Qazaqstandaǵy jaǵdai álemdik úrdisterdi tolyq qaitalaidy. Standartty emge jaýap bermeitin bakteriialar sanynyń ósýi resmi derekterde de, dárigerlerdiń kúndelikti tájiribesinde de aiqyn baiqalyp otyr.
Eń aldymen, antibiotikke tózimdi mikroorganizmder statsionarlarda anyqtalady. Ásirese reanimatsiia men hirýrgiia bólimshelerinde mundai jaǵdailar jii tirkeledi. Dárigerler altyn tústi stafilokokk, ishek taiaqshasy, klebsiella, kók iriń jáne gemofildi taiaqsha, helikobakter pilori, enterokokk siiaqty keń taralǵan qozdyrǵyshtardyń emge kónbei bara jatqanyn aityp otyr.
Bul úrdisti ǵylymi derekter de rastaidy. «Qazaqstan klinikalyq meditsina jýrnalynda» jariialanǵan zertteýde kardiohirýrgiialyq naýqastardan alynǵan 781 bakteriia úlgisiniń edáýir bóligi úshinshi býyndaǵy antibiotikterge tózimdi bolǵany kórsetilgen. Keibir jaǵdailarda bakteriialar tek eń aýyr infektsiialar kezinde ǵana qoldanylatyn sońǵy qatardaǵy preparattarǵa — karbapenemderge de áser bermegen.
Antibiotik «kez kelgen jaǵdaida» ishiletin dári me?
Sarapshy antibiotikke tózimdiliktiń ósýine eń aldymen dárilerdi durys qoldanbaý sebep bolyp otyrǵanyn aitady. Qazaqstanda ambýlatoriialyq tájiribede taǵaiyndalatyn dárilerdiń shamamen úshten biri — antibiotikter. Bul kórsetkish Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy usynǵan deńgeiden joǵary.
«Antibiotikterdiń 27,5 paiyzy dárigerdiń taǵaiyndaýynsyz qabyldanady. Kóbine olar JRVI, tumaý nemese koronavirýs kezinde qoldanylady. Al bul - antibiotikter áser etpeitin virýstyq aýrýlar. Ózin-ózi emdeý, burynǵy taǵaiyndaýlarǵa súiený dári tańdaýda, dozada jáne emdeý uzaqtyǵynda qatelikterge ákeledi. Sonyń saldarynan bakteriialar beiimdelip, emniń tiimdiligi tómendeidi», — deidi Uldan Derbisbekova.
COVID-19 pandemiiasy bul úderisti odan ári kúsheitti. Asfendiiarov atyndaǵy Qazaq ulttyq meditsina ýniversitetiniń zertteýi retseptilik preparattardy satýyna baqylaýdyń álsireýi antibiotikterdi tutynýdyń artýyna ákelgenin kórsetken. Ásirese Watch tobyna jatatyn azitromitsin men tseftriakson keńinen qoldanylǵan. Bul preparattardyń qoǵam deńgeiinde jii paidalanylýy tózimdiliktiń ósý qaýpin arttyrdy.
Júieli jumyssyz nátije bolmaidy
Antibiotikke tózimdilikpen kúresti qiyndatyp otyrǵan taǵy bir faktor - júielik máseleler. Sarapshynyń aitýynsha, utymdy antibiotikoterapiia qaǵidattarynyń jetkiliksiz saqtalýy, qozdyrǵyshtyń antibiotikke sezimtaldyǵyn anyqtaýǵa jetkilikti kóńil bólinbeýi jáne patsientterdiń dáriger nusqaýlaryn tolyq oryndamaýy jaǵdaidy ýshyqtyryp otyr.
Sonymen qatar jańa antibiotikterdiń tapshylyǵy da óz áserin tigizýde. Mundai preparattardy ázirleý úlken qarjy men uzaq jyldyq zertteýlerdi talap etedi. Al olardy tek erekshe jaǵdailarda ǵana qoldaný qajettigi farmatsevtikalyq kompaniialardyń bul salaǵa qyzyǵýshylyǵyn tómendetedi.
Mamannyń pikirinshe, jaǵdaidy ózgertý úshin jekelegen sharalardan góri júieli jumys qajet.
Antibiotikterdi taǵaiyndaýdy qatań baqylaý, qozdyrǵyshtyń sezimtaldyǵyn mindetti túrde tekserý, retseptilik tártipti saqtaý, antimikrobtyq basqarý baǵdarlamalaryn damytý - osynyń bári keshendi túrde iske asqanda ǵana naqty nátije beredi. Sonymen qatar zerthanalyq diagnostikany damytý, statsionarlarda mikrobiologiialyq baqylaýdy kúsheitý jáne antibiotikterdi durys qoldanbaýdyń saldary týraly halyqty aqparattandyrý mańyzdy.
Ár adamǵa ortaq jaýapkershilik
Sarapshy sońynda antibiotikterdiń tiimdiligin saqtaý tek dárigerler men memleketke ǵana emes, patsientterdiń ózine de bailanysty ekenin atap ótti.
Antibiotikterdi tek dárigerdiń taǵaiyndaýymen qabyldaý, olardy virýstyq aýrýlar kezinde qoldanbaý, basqa adamǵa jazylǵan dárini ishpeý jáne alǵashqy jaqsarý belgileri paida bolǵanda emdi óz betinshe toqtatpaý - qarapaiym, biraq asa mańyzdy qaǵidalar.
«Antibiotiktermen ózin-ózi emdeý jeke adamǵa da, tutas qoǵamǵa da qaýip týdyrady. Búgingi jaýapty qarym-qatynas erteń infektsiialardy tiimdi emdei alýymyzdyń kepili», — dep túiindeidi Uldan Derbisbekova.
