بٸر كەزدەرٸ انتيبيوتيكتەر مەديتسيناداعى ەڭ سەنٸمدٸ قۇرالداردىڭ بٸرٸ سانالاتىن. ولار باكتەرييالىق ينفەكتسييالاردى تەز باسىپ, ەمدەۋ ۋاقىتىن قىسقارتىپ, اۋىر اسقىنۋلاردىڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. الايدا سوڭعى جىلدارى بۇل سەنٸم ەلسٸرەي باستادى. دٷنيەجٷزٸندەگٸ سيياقتى, قازاقستاندا دا دەرٸگەرلەر ٷيرەنشٸكتٸ ەمدەۋ سحەمالارى نەتيجە بەرمەيتٸن جاعدايلارعا جيٸ كەزٸگٸپ وتىر. مۇنىڭ باستى سەبەبٸ - باكتەرييالاردىڭ انتيبيوتيكتەرگە تٶزٸمدٸلٸگٸنٸڭ ارتۋى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
انتيبيوتيككە تٶزٸمدٸلٸك بٷگٸندە تەك مەديتسينالىق قاۋىمداستىقتى عانا الاڭداتاتىن مەسەلە ەمەس. ول بٷكٸل دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸنە ەسەر ەتٸپ وتىر. دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ دەرٸلٸك زاتتاردى ساراپتاۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى, PhD ۇلدان دەربٸسبەكوۆا وسىعان نازار اۋدارادى.
«انتيبيوتيككە تٶزٸمدٸلٸك - بۇل باكتەرييالاردىڭ بۇرىن ينفەكتسييالاردى ەمدەۋگە كٶمەكتەسكەن انتيبيوتيكتەرگە جاۋاپ بەرمەۋٸ. دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى بۇل جاعدايدى ادام دەنساۋلىعىنا تٶنەتٸن ەڭ كٷردەلٸ قاۋٸپتەردٸڭ بٸرٸ دەپ باعالايدى. 2019 جىلدىڭ ٶزٸندە عانا انتيبيوتيككە تٶزٸمدٸلٸك سالدارىنان ەلەمدە شامامەن 1,27 ميلليون ادام كٶز جۇمدى. انتيبيوتيكتەر ەلٸ دە باكتەرييالىق ينفەكتسييالاردى ەمدەۋدٸڭ نەگٸزگٸ قۇرالى بولىپ وتىرعاندىقتان, ولاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ ەمدەۋ تەسٸلدەرٸن قايتا قاراۋعا مەجبٷر ەتەدٸ», — دەيدٸ ول.
قازاقستان دا جاھاندىق ٷردٸستەن تىس قالعان جوق
ماماننىڭ سٶزٸنشە, قازاقستانداعى جاعداي ەلەمدٸك ٷردٸستەردٸ تولىق قايتالايدى. ستاندارتتى ەمگە جاۋاپ بەرمەيتٸن باكتەرييالار سانىنىڭ ٶسۋٸ رەسمي دەرەكتەردە دە, دەرٸگەرلەردٸڭ كٷندەلٸكتٸ تەجٸريبەسٸندە دە ايقىن بايقالىپ وتىر.
ەڭ الدىمەن, انتيبيوتيككە تٶزٸمدٸ ميكروورگانيزمدەر ستاتسيونارلاردا انىقتالادى. ەسٸرەسە رەانيماتسييا مەن حيرۋرگييا بٶلٸمشەلەرٸندە مۇنداي جاعدايلار جيٸ تٸركەلەدٸ. دەرٸگەرلەر التىن تٷستٸ ستافيلوكوكك, ٸشەك تاياقشاسى, كلەبسيەللا, كٶك ٸرٸڭ جەنە گەموفيلدٸ تاياقشا, حەليكوباكتەر پيلوري, ەنتەروكوكك سيياقتى كەڭ تارالعان قوزدىرعىشتاردىڭ ەمگە كٶنبەي بارا جاتقانىن ايتىپ وتىر.
بۇل ٷردٸستٸ عىلىمي دەرەكتەر دە راستايدى. «قازاقستان كلينيكالىق مەديتسينا جۋرنالىندا» جارييالانعان زەرتتەۋدە كارديوحيرۋرگييالىق ناۋقاستاردان الىنعان 781 باكتەرييا ٷلگٸسٸنٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ ٷشٸنشٸ بۋىنداعى انتيبيوتيكتەرگە تٶزٸمدٸ بولعانى كٶرسەتٸلگەن. كەيبٸر جاعدايلاردا باكتەرييالار تەك ەڭ اۋىر ينفەكتسييالار كەزٸندە عانا قولدانىلاتىن سوڭعى قاتارداعى پرەپاراتتارعا — كارباپەنەمدەرگە دە ەسەر بەرمەگەن.
انتيبيوتيك «كەز كەلگەن جاعدايدا» ٸشٸلەتٸن دەرٸ مە?
ساراپشى انتيبيوتيككە تٶزٸمدٸلٸكتٸڭ ٶسۋٸنە ەڭ الدىمەن دەرٸلەردٸ دۇرىس قولدانباۋ سەبەپ بولىپ وتىرعانىن ايتادى. قازاقستاندا امبۋلاتورييالىق تەجٸريبەدە تاعايىندالاتىن دەرٸلەردٸڭ شامامەن ٷشتەن بٸرٸ — انتيبيوتيكتەر. بۇل كٶرسەتكٸش دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ۇسىنعان دەڭگەيدەن جوعارى.
«انتيبيوتيكتەردٸڭ 27,5 پايىزى دەرٸگەردٸڭ تاعايىنداۋىنسىز قابىلدانادى. كٶبٸنە ولار جرۆي, تۇماۋ نەمەسە كوروناۆيرۋس كەزٸندە قولدانىلادى. ال بۇل - انتيبيوتيكتەر ەسەر ەتپەيتٸن ۆيرۋستىق اۋرۋلار. ٶزٸن-ٶزٸ ەمدەۋ, بۇرىنعى تاعايىنداۋلارعا سٷيەنۋ دەرٸ تاڭداۋدا, دوزادا جەنە ەمدەۋ ۇزاقتىعىندا قاتەلٸكتەرگە ەكەلەدٸ. سونىڭ سالدارىنان باكتەرييالار بەيٸمدەلٸپ, ەمنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەيدٸ», — دەيدٸ ۇلدان دەربٸسبەكوۆا.
COVID-19 پاندەميياسى بۇل ٷدەرٸستٸ ودان ەرٸ كٷشەيتتٸ. اسفەنديياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ زەرتتەۋٸ رەتسەپتٸلٸك پرەپاراتتاردى ساتۋىنا باقىلاۋدىڭ ەلسٸرەۋٸ انتيبيوتيكتەردٸ تۇتىنۋدىڭ ارتۋىنا ەكەلگەنٸن كٶرسەتكەن. ەسٸرەسە Watch توبىنا جاتاتىن ازيتروميتسين مەن تسەفترياكسون كەڭٸنەن قولدانىلعان. بۇل پرەپاراتتاردىڭ قوعام دەڭگەيٸندە جيٸ پايدالانىلۋى تٶزٸمدٸلٸكتٸڭ ٶسۋ قاۋپٸن ارتتىردى.
جٷيەلٸ جۇمىسسىز نەتيجە بولمايدى
انتيبيوتيككە تٶزٸمدٸلٸكپەن كٷرەستٸ قيىنداتىپ وتىرعان تاعى بٸر فاكتور - جٷيەلٸك مەسەلەلەر. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ۇتىمدى انتيبيوتيكوتەراپييا قاعيداتتارىنىڭ جەتكٸلٸكسٸز ساقتالۋى, قوزدىرعىشتىڭ انتيبيوتيككە سەزٸمتالدىعىن انىقتاۋعا جەتكٸلٸكتٸ كٶڭٸل بٶلٸنبەۋٸ جەنە پاتسيەنتتەردٸڭ دەرٸگەر نۇسقاۋلارىن تولىق ورىنداماۋى جاعدايدى ۋشىقتىرىپ وتىر.
سونىمەن قاتار جاڭا انتيبيوتيكتەردٸڭ تاپشىلىعى دا ٶز ەسەرٸن تيگٸزۋدە. مۇنداي پرەپاراتتاردى ەزٸرلەۋ ٷلكەن قارجى مەن ۇزاق جىلدىق زەرتتەۋلەردٸ تالاپ ەتەدٸ. ال ولاردى تەك ەرەكشە جاعدايلاردا عانا قولدانۋ قاجەتتٸگٸ فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالاردىڭ بۇل سالاعا قىزىعۋشىلىعىن تٶمەندەتەدٸ.
ماماننىڭ پٸكٸرٸنشە, جاعدايدى ٶزگەرتۋ ٷشٸن جەكەلەگەن شارالاردان گٶرٸ جٷيەلٸ جۇمىس قاجەت.
انتيبيوتيكتەردٸ تاعايىنداۋدى قاتاڭ باقىلاۋ, قوزدىرعىشتىڭ سەزٸمتالدىعىن مٸندەتتٸ تٷردە تەكسەرۋ, رەتسەپتٸلٸك تەرتٸپتٸ ساقتاۋ, انتيميكروبتىق باسقارۋ باعدارلامالارىن دامىتۋ - وسىنىڭ بەرٸ كەشەندٸ تٷردە ٸسكە اسقاندا عانا ناقتى نەتيجە بەرەدٸ. سونىمەن قاتار زەرتحانالىق دياگنوستيكانى دامىتۋ, ستاتسيونارلاردا ميكروبيولوگييالىق باقىلاۋدى كٷشەيتۋ جەنە انتيبيوتيكتەردٸ دۇرىس قولدانباۋدىڭ سالدارى تۋرالى حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ ماڭىزدى.
ەر ادامعا ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸك
ساراپشى سوڭىندا انتيبيوتيكتەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ساقتاۋ تەك دەرٸگەرلەر مەن مەملەكەتكە عانا ەمەس, پاتسيەنتتەردٸڭ ٶزٸنە دە بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
انتيبيوتيكتەردٸ تەك دەرٸگەردٸڭ تاعايىنداۋىمەن قابىلداۋ, ولاردى ۆيرۋستىق اۋرۋلار كەزٸندە قولدانباۋ, باسقا ادامعا جازىلعان دەرٸنٸ ٸشپەۋ جەنە العاشقى جاقسارۋ بەلگٸلەرٸ پايدا بولعاندا ەمدٸ ٶز بەتٸنشە توقتاتپاۋ - قاراپايىم, بٸراق اسا ماڭىزدى قاعيدالار.
«انتيبيوتيكتەرمەن ٶزٸن-ٶزٸ ەمدەۋ جەكە ادامعا دا, تۇتاس قوعامعا دا قاۋٸپ تۋدىرادى. بٷگٸنگٸ جاۋاپتى قارىم-قاتىناس ەرتەڭ ينفەكتسييالاردى تيٸمدٸ ەمدەي الۋىمىزدىڭ كەپٸلٸ», — دەپ تٷيٸندەيدٸ ۇلدان دەربٸسبەكوۆا.
