Búgin Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Palatalarynyń birlesken otyrysynda depýtattar Úkimet pen joǵary aýditorlyq Palatanyń 2023 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly esepterin bekitti. Talqylaý barysynda Parlament Májilisindegi «AMANAT» partiiasy fraktsiiasynyń jetekshisi Elnur Beisenbaev biýdjet qarajatyn basqarýdyń qazirgi jai-kúiine syni taldaý jasady.
«El Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev 2029 jylǵa qarai ulttyq ekonomikany 2 esege ósirý mejesin tapsyrǵany belgili. Osyǵan orai, Úkimet pen bilik úshin aldaǵy 6 jyldyq – tynymsyz jumys pen qajetti sheshimder qabyldaityn kezeń bolmaq. Degenmen, ekonomikanyń ahýalyn beineleitin birqatar kórsetkishter áli de kóńil kónshitpeidi. Mysaly, elimizde jumys isteitin 10 million adamnyń 9 millionynda nesie bar bolsa, al boryshkerler reestrinde, iaǵni qaryzyn qaitara almai, qinalyp jeke tulǵalardyń sany – 3,4 million adam. Bul tsifrlar – halyqtyń qaryzǵa ómir súrip jatqanynyń aiqyn kórinisi», – dedi ol.
Fraktsiia jetekshisi kótergen negizgi máselelerdiń – biri biýdjet qarajatyn tiimsiz paidalanylýy. Onyń aitýynsha, 2023 jylǵy biýdjet qarajatynyń 489 mlrd teńgesi tiimsiz jumsalǵan. Onyń ishinde 70 mlrd teńge igerilmegen. Sol sekildi elimizde tólemderdiń shamamen 70 paiyzdan astamy bank kartalary men júieleri arqyly qolma-qol aqshasyz túrde júrgizilse de, kóleńkeli ekonomikanyń úlesi úlken. Ol resmi derekter boiynsha 25%-ti quraidy.
Al beiresmi málimetter boiynsha odan áldeqaida kóp. Bul – ekonomika salasynda ashyqtyq pen baqylaý jumysy jetkiliksiz ekeniniń kórinisi. Sondai-aq Elnur Beisenbaev Qazaqstan biýdjeti kómirsýtekterge táýeldi ekenin de atap ótti.
«Qazaqstandaǵy memlekettik biýdjet kirisiniń 40%-y tabiǵi renta esebinen qalyptasady jáne munai kirisine táýeldi. 2023 jyly biýdjettiń josparlanǵan kiris bóligi salyq túsimderi boiynsha tek 90,4%-ǵa oryndaldy. Mysaly, korporativtik tabys salyǵynan biýdjetke 1 trln teńgeden astam qarajat túsken joq», – dedi halyq qalaýlysy.
Josparlaý jumysy da synǵa ushyrady. Ol Úkimettiń biznes aldyndaǵy 1,2 mlrd AQSh dollardan astam QQS qaitarý jáne Ulttyq qordan jumsalǵan 2 trln teńgeden astam transfertti paidalaný beresheginen baiqaldy. Buǵan qosa, memlekettiń jyldyq biýdjetinen asyp túsip, 27 trln teńgege jetip otyrǵan memlekettik qaryz máselesi de kóterildi.
Bul rette, Úkimet geosaiasi turaqsyzdyq pen kúrdeli ekonomikalyq syn-qaterler jaǵdaiynda jumys istegenin de atap ótý qajet. Ótken jylmen salystyrǵanda infliatsiia eki esege tómendedi, al ulttyq ekonomikanyń ósimi 5,1%-dy qurady. Sondai-aq, zańsyz alynǵan aktivterdi qaitarý jáne biýdjettiń halyq aldyndaǵy áleýmettik mindettemelerin oryndaý jumysy júieli júrgizilip jatyr.
Osylaisha, Májilistegi «AMANAT» partiiasy fraktsiiasy Úkimettiń 2023 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly esebin bekitýdi usyndy.
