"Alty el teris ainaldy". Munaidy burqyratyp óndirip jatqan Qazaqstan kútpegen jaǵdaiǵa tap boldy

"Alty el teris ainaldy". Munaidy burqyratyp óndirip jatqan Qazaqstan kútpegen jaǵdaiǵa tap boldy
fingeniy.com
Qazaqstan osyǵan deiin munaiyn ótkizip kelgen keibir jekelegen naryqtardan aiyrylyp qalyp jatyr. Muny QR Qarjy ministrligi Memlekettik kirister departamenti usynǵan tsifrlardy alǵa tarta otyryp, eko...

Qazaqstan osyǵan deiin munaiyn ótkizip kelgen keibir jekelegen naryqtardan aiyrylyp qalyp jatyr. Muny QR Qarjy ministrligi Memlekettik kirister departamenti usynǵan tsifrlardy alǵa tarta otyryp, ekonomist Rýslan Sultanov aitady. Al mundaida munai tabysyna bailanǵan biýdjetimizge qiynǵa soǵary aian, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Máselen, 2025 jyldyń I-toqsanynda shiki munai eksporty kólemi boiynsha 14%-ǵa, al aqshalai 21%-ǵa nemese 8,6 mlrd dollarǵa deiin kúrt qysqarǵan.

Sultanovtyń aitýynsha, jyl basynda Qazaqstan munaiyn tutynýdy kúrt qysqartqan Qytai (-82%)  men Singapýr ( -74%) elderi boldy. Al Ońtústik Koreia, Úndistan, Ulybritaniia, Horvatiia, Polsha jáne Brýnei sekildi alty memleket Qazaqstan munaiynan múlde bas tartqan.

Árine, mundai oisyraý munai óndirýshilerdi bei-jai qaldyrmaǵany anyq. Qazaqstan munaiy úshin 2025 jyly Mysyr men Bagam syndy jańa naryqtarǵa jol ashyldy. Al Ispaniia (+180%), Bolgariia (+207%) jáne Ázirbaijan  (+125%) "qara altyn" tutynysyn kúrt arttyrǵan.

"Munai óndirisin arttyrǵanyna qaramastan, eksportymyz áli aqsap jatyr. Aziia baǵyty, tipti eseńgirep "hál ústindegi" kúide. Budan shyǵatyn qorytyny baǵalar, eksport baǵyttary, kólem – munyń barlyǵyn geosaiasat sheshedi.  Ol baǵa koniýnktýrasyna da, eksport geografiiasyna da tikelei yqpal etedi. Sondyqtan Qazaqstanǵa tek munaidy óndirýmen shektelmei, ony óńdeýde ózindik klaster qurý mańyzdy. Sebebi tolyqqandy ári túrli ónimge toly naryq qana investorlarǵa tartymdy ekeni belgili", - deidi Tengenomika Telegram arnasynyń avtory.

Qazaqstandyq munai eksportynyń kórsetkishteri, 2025 jyl I-toqsan

Memleketter 2024 jyldyń I-toqsany 2025 jyldyń I-toqsany Ósim, %
Mólsheri myń tonna mln dollar myń tonna mln dollar tonnadaǵy quny
Shiki munai, jalpy kólemi 17 858 10 858 15 364 8 551 -14% -21%
Italiia 7 042 4 186 7 152 3 980 2% -5%
Frantsiia 1 651 1 031 1 098 622 -33% -40%
Qytai 1 409 958 249 131 -82% -86%
Niderlandy 1 373 864 1 611 901 17% 4%

Gretsiia

1 047 652 1 223 703 17% 8%
Ońtústik Koreia 801 532 0 0 -100% -100%
Rýmyniia 830 474 1 118 598 35% 26%
Túrkiia 605 379 538 301 -14% -21%
Singapýr 612 314 162 76 -74% -76%
AQSh 464 287 282 167 -39% -42%
Shveitsariia 491 256 355 182 -28% -29%
Germaniia 404 243 402 232 0% -4%
Ispaniia 317 197 893 514 182% 160%
Úndistan 221 133 0 0 -100% -100%
Birikken Koroldik  187 106 0 0 -100% -100%
Brýnei-Darýssalam 132 97 0 0 -100% -100%
Horvatiia 128 80 0 0 -100% -100%
Polsha 80 40 0 0 -100% -100%
Bolgariia 24 12 73 38 207% 185%
Azerbaijan 22 11 49 24 125% 112%
Ózbekstan  19 7 16 6 -15% -15%
Bagam araldary 0 0 5 3 jańa naryq
Mysyr 0 0 137 76 jańa naryq

Derekkóz: QR Qarjy ministrligi Memlekettik kirister departamenti

Buǵan deiin saitymyzda "Kartelmen soǵys. Kelesi aptada Qazaqstan OPEK+ kelisiminen ketýi múmkin" degen maqala jariialanǵan bolatyn. Sondai-aq "Qazaqstandy jazalap jatyr". Sarapshy aldaǵy kúnderi 1 AQSh dollary 530 teńge bolýy múmkin ekenin aitty" degen materialdy da bizden oqi otyryńyzdar.