Almaty qalasynyń Týrizm basqarmasynyń basshysy Ǵaliia Toqseitova Dalanews.kz saityna bergen suhbatynda keiingi jyldary Almaty týrizm salasynda aitarlyqtai serpilis jasap, Ortalyq Aziiadaǵy basty týristik ortalyqqa ainalyp kele jatqanyn aitty.
- Búgingi Almaty týrizminiń jaǵdaiyn qalai baǵalar edińiz?
- Almaty týrizminde serpilis bar. Biylǵy jyldyń alǵashqy toqsanynda týrister sany 4,9 paiyzǵa ósip, 496,9 myń adamǵa jetti. Bul Qazaqstanǵa kelgen týristerdiń tórtten biri Almatyny tańdaǵanyn bildiredi. Ásirese, sheteldik qonaqtardyń qatary kúrt kóbeidi: byltyrmen salystyrǵanda 18 paiyzǵa ósip, 145 myń adamǵa jetti. Qazaqstanǵa kelgen árbir eki sheteldik týristiń biri Almatyny kórgisi keledi.
– Qalada qai baǵyttaǵy týrizm túrleri eń kóp suranysqa ie?
- Sońǵy zertteýlerge súiensek, eń kóp suranysqa ie baǵyt - taý týrizmi, haiking, velomarshrýttar jáne ekotýrlar. Almatynyń biregei tabiǵaty, ulttyq parkteri men ekotropalary týrizmniń jańa dáýirin bastady. Týrister mádeni-tanymdyq baǵyttarǵa da aitarlyqtai qyzyǵýshylyq tanytyp otyr: mýzeilerge, teatrlarǵa, etnoaýyldarǵa kelýshiler sany jyl saiyn artyp keledi.
Naqtyraq aitqanda, týristerdiń 40 paiyzy – tarihi-mádeni nysandarǵa, 38 paiyzy – ekotýrizmge, 35 paiyzy – mádeni sharalarǵa qyzyǵady. Al sheteldik qonaqtardyń eń joǵary baǵalaityny – tabiǵi kórinister men Almatynyń tabiǵaty.
– Qala ákimdigi týristik áleýetti arttyrý úshin qandai sharalardy qolǵa alyp jatyr?
– Almaty óńirlik qana emes, halyqaralyq týrizm ortalyǵyna ainalýdy maqsat tutady. 2024 jyly qala biýdjetinen týrizm salasyna baǵyttalǵan investitsiia 110,9 mlrd teńgege jetti. Týrizmnen túsken salyq túsimi – 90,7 mlrd teńge, byltyrmen salystyrǵanda ósim eki esege jýyq. Jańa qonaqúiler, hostelder, glempingter ashylýda.
– Shet elden týristerdi tartý úshin qandai qadamdar jasalyp jatyr?
– Biz Almatyny jahandyq deńgeide tanytý úshin keń kólemdi jarnamalyq kampaniialardy iske qostyq.
11 elde - BAÁ, Saýd Arabiiasy, Italiia, Germaniia, Koreia jáne basqa da tikelei áýe qatynasy bar elderde Almatyny tanytatyn aýqymdy digital jáne oflain jarnama júrgizildi. 2025 jyly Inchhon, Gýanchjoý, Mýmbaiǵa jańa halyqaralyq reister ashyldy, jyl sońyna deiin Shanhai, Chendý, Pýsan, Ystyqkól, Alaniia baǵyttary ashylady dep josparlap otyrmyz.
Netflix, CCTV, The New York Times sekildi álemdik media platformalar arqyly Almatynyń týristik beinesi belsendi nasihattalyp jatyr.
– Almatyny jyl on eki ai týrist tartatyn destinatsiiaǵa ainaldyrý jospary qalai júzege asyp jatyr?
– Qala týrizminiń basty maqsaty — Almatyny tórt mezgil boiy týrist qabyldaityn ortalyq etý. Qazir biz bes baǵytty basty artyqshylyq retinde damytyp otyrmyz: taý týrizmi, tabiǵi landshaft, ýrbanistika, gastronomiia jáne mádeniet.
Budan bólek Almatylyq taý klasterin damytý boiynsha 2025–2029 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar daiyndalyp jatyr.
Bul baǵytta halyqaralyq tájiribege súienip, úzdik tehnologiialardy engizý kózdelgen. Kempingter, vizit-ortalyqtar, ekologiialyq marshrýttar men infraqurylymdar tabiǵattyń tutastyǵyna nuqsan keltirmei salynady.
– Almatyda sońǵy bir jylda qandai jańa týristik marshrýttar men nysandar ashyldy? Aldaǵy jospar qandai?
– 2024 jyly jańa "Jumbaq jol" atty jaiaý marshrýt iske qosyldy. Uzyndyǵy – 285 metr, kúnine eki myńnan astam adam júre alady. Bul baǵyt Gorelnik vizit-ortalyǵyna aparady. Marshrýt ekotýrizmdi damytyp, Medeý men Shymbulaq baǵytyndaǵy júktemeni azaitýǵa arnalǵan. Biyl keminde 10 jańa taý baǵyty, 3 kún paneli bar kemping aimaǵy ashylady.
– Almaty týrizmi halyqaralyq standarttarǵa qanshalyqty sai keledi?
– Almaty álemdik týristik qaýymdastyqqa tolyq integratsiialandy. Qala Condé Nast Traveller Italia reitingine kirdi, New York Times 52 álemdik týristik baǵyttyń qataryna qosty. Lonely Planet, CNN Travel, The Telegraph, Wanderlust sekildi bedeldi halyqaralyq media Almatyny «Ortalyq Aziianyń injý-marjany» dep baǵalaidy. Biz ICCA, WTCF múshesimiz, mamandarymyz halyqaralyq WTTC, WFTGA uiymdarynda biliktilik arttyrady. Almaty gastronomiiasy, infraqurylymy, mádeni keńistigi, týrizmdegi servisi jahandyq talaptarǵa jaýap beredi.
– Týristerdiń qaýipsizdigi qalai qamtamasyz etilýde?
– Týrist qaýipsizdigi – bizdiń basymdyq. MasterCard zertteýine sáikes, Almaty – sheteldik qonaqtar úshin qaýipsizdigi joǵary (4,45 ball/5 múmkin baldan) qala. 52 myń kamera jumys isteidi, jyl sońyna deiin 70 myńǵa jetedi. Áýejaida, Medeý, Respýblika alańynda týristik politsiia pýnktteri bar. 9 aqparattyq ortalyq jumys isteidi. Tanymal marshrýttarda 18 qutqarý beketi, 2 táýlik boiy jumys isteitin qutqarý pýnkti bar. Áýejaida QR-kod arqyly Your Tourist Pass portalyna kirip, barlyq aqparatty alýǵa bolady. 200 gidti halyqaralyq standart boiynsha oqytamyz.
– Sheteldik týristerge arnalǵan shuǵyl jeli, qoldaý qyzmetteri bar ma?
– Iá, Almatyda jáne jalpy Qazaqstanda shuǵyl jeliler táýlik boiy jumys isteidi. 112 - barlyq shuǵyl qyzmetter, 102 - politsiia (aǵylshyn tilinde de qyzmet kórsetedi), 101 - órt sóndirý, 103 - jedel járdem.
Týristik politsiia qyzmetkerleri negizgi lokatsiialarda júredi, aǵylshyn tilin meńgergen. SafeTravel.kz onlain-platformasynda barlyq qajetti aqparat, bailanys jáne usynystar bar.
– Qaladaǵy eń tanymal týristik oryndardy atai alasyz ba?
– Kók-Tóbe (qonaqtardyń 73 paiyzy barǵan), Medeý (61%), Shymbulaq (58%), 28 panfilovshylar parki (52%), Kók bazar (44%) Almatynyń ainasy ispetti.
– Almaty mańyndaǵy tabiǵi oryndar she? Qaisy sheteldik qonaqtardyń súiiktisine ainaldy?
– Almatydan tys eń kóp baratyn oryndar - Sharyn shatqaly men Úlken Almaty kóli (árqaisy 41 paiyz), Kólsai, Qaiyńdy kólderi (35%), Aiýsai men Gorelnik vizit-ortalyqtary (18%), Tamǵaly petroglifteri (11%). Bul - Almatynyń tabiǵi bailyǵyna tamsanýǵa kelgen qonaqtardyń tańdaýy.
