الماتى قالاسىنىڭ تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى عالييا توقسەيتوۆا Dalanews.kz سايتىنا بەرگەن سۇحباتىندا كەيٸنگٸ جىلدارى الماتى تۋريزم سالاسىندا ايتارلىقتاي سەرپٸلٸس جاساپ, ورتالىق ازيياداعى باستى تۋريستٸك ورتالىققا اينالىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
- بٷگٸنگٸ الماتى تۋريزمٸنٸڭ جاعدايىن قالاي باعالار ەدٸڭٸز?
- الماتى تۋريزمٸندە سەرپٸلٸس بار. بيىلعى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا تۋريستەر سانى 4,9 پايىزعا ٶسٸپ, 496,9 مىڭ ادامعا جەتتٸ. بۇل قازاقستانعا كەلگەن تۋريستەردٸڭ تٶرتتەن بٸرٸ الماتىنى تاڭداعانىن بٸلدٸرەدٸ. ەسٸرەسە, شەتەلدٸك قوناقتاردىڭ قاتارى كٷرت كٶبەيدٸ: بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 18 پايىزعا ٶسٸپ, 145 مىڭ ادامعا جەتتٸ. قازاقستانعا كەلگەن ەربٸر ەكٸ شەتەلدٸك تۋريستٸڭ بٸرٸ الماتىنى كٶرگٸسٸ كەلەدٸ.
– قالادا قاي باعىتتاعى تۋريزم تٷرلەرٸ ەڭ كٶپ سۇرانىسقا يە?
- سوڭعى زەرتتەۋلەرگە سٷيەنسەك, ەڭ كٶپ سۇرانىسقا يە باعىت - تاۋ تۋريزمٸ, حايكينگ, ۆەلومارشرۋتتار جەنە ەكوتۋرلار. الماتىنىڭ بٸرەگەي تابيعاتى, ۇلتتىق پاركتەرٸ مەن ەكوتروپالارى تۋريزمنٸڭ جاڭا دەۋٸرٸن باستادى. تۋريستەر مەدەني-تانىمدىق باعىتتارعا دا ايتارلىقتاي قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر: مۋزەيلەرگە, تەاترلارعا, ەتنواۋىلدارعا كەلۋشٸلەر سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ.
ناقتىراق ايتقاندا, تۋريستەردٸڭ 40 پايىزى – تاريحي-مەدەني نىساندارعا, 38 پايىزى – ەكوتۋريزمگە, 35 پايىزى – مەدەني شارالارعا قىزىعادى. ال شەتەلدٸك قوناقتاردىڭ ەڭ جوعارى باعالايتىنى – تابيعي كٶرٸنٸستەر مەن الماتىنىڭ تابيعاتى.
– قالا ەكٸمدٸگٸ تۋريستٸك ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ ٷشٸن قانداي شارالاردى قولعا الىپ جاتىر?
– الماتى ٶڭٸرلٸك قانا ەمەس, حالىقارالىق تۋريزم ورتالىعىنا اينالۋدى ماقسات تۇتادى. 2024 جىلى قالا بيۋدجەتٸنەن تۋريزم سالاسىنا باعىتتالعان ينۆەستيتسييا 110,9 ملرد تەڭگەگە جەتتٸ. تۋريزمنەن تٷسكەن سالىق تٷسٸمٸ – 90,7 ملرد تەڭگە, بىلتىرمەن سالىستىرعاندا ٶسٸم ەكٸ ەسەگە جۋىق. جاڭا قوناقٷيلەر, حوستەلدەر, گلەمپينگتەر اشىلۋدا.
– شەت ەلدەن تۋريستەردٸ تارتۋ ٷشٸن قانداي قادامدار جاسالىپ جاتىر?
– بٸز الماتىنى جاھاندىق دەڭگەيدە تانىتۋ ٷشٸن كەڭ كٶلەمدٸ جارنامالىق كامپانييالاردى ٸسكە قوستىق.
11 ەلدە - باە, ساۋد ارابيياسى, يتالييا, گەرمانييا, كورەيا جەنە باسقا دا تٸكەلەي ەۋە قاتىناسى بار ەلدەردە الماتىنى تانىتاتىن اۋقىمدى digital جەنە وفلاين جارناما جٷرگٸزٸلدٸ. 2025 جىلى ينچحون, گۋانچجوۋ, مۋمبايعا جاڭا حالىقارالىق رەيستەر اشىلدى, جىل سوڭىنا دەيٸن شانحاي, چەندۋ, پۋسان, ىستىقكٶل, الانييا باعىتتارى اشىلادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز.
Netflix, CCTV, The New York Times سەكٸلدٸ ەلەمدٸك مەديا پلاتفورمالار ارقىلى الماتىنىڭ تۋريستٸك بەينەسٸ بەلسەندٸ ناسيحاتتالىپ جاتىر.
– الماتىنى جىل ون ەكٸ اي تۋريست تارتاتىن دەستيناتسيياعا اينالدىرۋ جوسپارى قالاي جٷزەگە اسىپ جاتىر?
– قالا تۋريزمٸنٸڭ باستى ماقساتى — الماتىنى تٶرت مەزگٸل بويى تۋريست قابىلدايتىن ورتالىق ەتۋ. قازٸر بٸز بەس باعىتتى باستى ارتىقشىلىق رەتٸندە دامىتىپ وتىرمىز: تاۋ تۋريزمٸ, تابيعي لاندشافت, ۋربانيستيكا, گاسترونومييا جەنە مەدەنيەت.
بۇدان بٶلەك الماتىلىق تاۋ كلاستەرٸن دامىتۋ بويىنشا 2025–2029 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپار دايىندالىپ جاتىر.
بۇل باعىتتا حالىقارالىق تەجٸريبەگە سٷيەنٸپ, ٷزدٸك تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ كٶزدەلگەن. كەمپينگتەر, ۆيزيت-ورتالىقتار, ەكولوگييالىق مارشرۋتتار مەن ينفراقۇرىلىمدار تابيعاتتىڭ تۇتاستىعىنا نۇقسان كەلتٸرمەي سالىنادى.
– الماتىدا سوڭعى بٸر جىلدا قانداي جاڭا تۋريستٸك مارشرۋتتار مەن نىساندار اشىلدى? الداعى جوسپار قانداي?
– 2024 جىلى جاڭا "جۇمباق جول" اتتى جاياۋ مارشرۋت ٸسكە قوسىلدى. ۇزىندىعى – 285 مەتر, كٷنٸنە ەكٸ مىڭنان استام ادام جٷرە الادى. بۇل باعىت گورەلنيك ۆيزيت-ورتالىعىنا اپارادى. مارشرۋت ەكوتۋريزمدٸ دامىتىپ, مەدەۋ مەن شىمبۇلاق باعىتىنداعى جٷكتەمەنٸ ازايتۋعا ارنالعان. بيىل كەمٸندە 10 جاڭا تاۋ باعىتى, 3 كٷن پانەلٸ بار كەمپينگ ايماعى اشىلادى.
– الماتى تۋريزمٸ حالىقارالىق ستاندارتتارعا قانشالىقتى ساي كەلەدٸ?
– الماتى ەلەمدٸك تۋريستٸك قاۋىمداستىققا تولىق ينتەگراتسييالاندى. قالا Condé Nast Traveller Italia رەيتينگٸنە كٸردٸ, New York Times 52 ەلەمدٸك تۋريستٸك باعىتتىڭ قاتارىنا قوستى. Lonely Planet, CNN Travel, The Telegraph, Wanderlust سەكٸلدٸ بەدەلدٸ حالىقارالىق مەديا الماتىنى «ورتالىق ازييانىڭ ٸنجۋ-مارجانى» دەپ باعالايدى. بٸز ICCA, WTCF مٷشەسٸمٸز, ماماندارىمىز حالىقارالىق WTTC, WFTGA ۇيىمدارىندا بٸلٸكتٸلٸك ارتتىرادى. الماتى گاسترونوميياسى, ينفراقۇرىلىمى, مەدەني كەڭٸستٸگٸ, تۋريزمدەگٸ سەرۆيسٸ جاھاندىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرەدٸ.
– تۋريستەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ قالاي قامتاماسىز ەتٸلۋدە?
– تۋريست قاۋٸپسٸزدٸگٸ – بٸزدٸڭ باسىمدىق. MasterCard زەرتتەۋٸنە سەيكەس, الماتى – شەتەلدٸك قوناقتار ٷشٸن قاۋٸپسٸزدٸگٸ جوعارى (4,45 بالل/5 مٷمكٸن بالدان) قالا. 52 مىڭ كامەرا جۇمىس ٸستەيدٸ, جىل سوڭىنا دەيٸن 70 مىڭعا جەتەدٸ. ەۋەجايدا, مەدەۋ, رەسپۋبليكا الاڭىندا تۋريستٸك پوليتسييا پۋنكتتەرٸ بار. 9 اقپاراتتىق ورتالىق جۇمىس ٸستەيدٸ. تانىمال مارشرۋتتاردا 18 قۇتقارۋ بەكەتٸ, 2 تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيتٸن قۇتقارۋ پۋنكتٸ بار. ەۋەجايدا QR-كود ارقىلى Your Tourist Pass پورتالىنا كٸرٸپ, بارلىق اقپاراتتى الۋعا بولادى. 200 گيدتٸ حالىقارالىق ستاندارت بويىنشا وقىتامىز.
– شەتەلدٸك تۋريستەرگە ارنالعان شۇعىل جەلٸ, قولداۋ قىزمەتتەرٸ بار ما?
– يە, الماتىدا جەنە جالپى قازاقستاندا شۇعىل جەلٸلەر تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيدٸ. 112 - بارلىق شۇعىل قىزمەتتەر, 102 - پوليتسييا (اعىلشىن تٸلٸندە دە قىزمەت كٶرسەتەدٸ), 101 - ٶرت سٶندٸرۋ, 103 - جەدەل جەردەم.
تۋريستٸك پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ نەگٸزگٸ لوكاتسييالاردا جٷرەدٸ, اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرگەن. SafeTravel.kz ونلاين-پلاتفورماسىندا بارلىق قاجەتتٸ اقپارات, بايلانىس جەنە ۇسىنىستار بار.
– قالاداعى ەڭ تانىمال تۋريستٸك ورىنداردى اتاي الاسىز با?
– كٶك-تٶبە (قوناقتاردىڭ 73 پايىزى بارعان), مەدەۋ (61%), شىمبۇلاق (58%), 28 پانفيلوۆشىلار پاركٸ (52%), كٶك بازار (44%) الماتىنىڭ ايناسى ٸسپەتتٸ.
– الماتى ماڭىنداعى تابيعي ورىندار شە? قايسى شەتەلدٸك قوناقتاردىڭ سٷيٸكتٸسٸنە اينالدى?
– الماتىدان تىس ەڭ كٶپ باراتىن ورىندار - شارىن شاتقالى مەن ٷلكەن الماتى كٶلٸ (ەرقايسى 41 پايىز), كٶلساي, قايىڭدى كٶلدەرٸ (35%), ايۋساي مەن گورەلنيك ۆيزيت-ورتالىقتارى (18%), تامعالى پەتروگليفتەرٸ (11%). بۇل - الماتىنىڭ تابيعي بايلىعىنا تامسانۋعا كەلگەن قوناقتاردىڭ تاڭداۋى.
