Biýdjetten bul úshin baqandai 1 mlrd 200 mln teńge bólinipti. Biraq oǵan nebári segiz shaqyrym jer jóndelmek. Al Almaty ózenderiniń jalpy uzyndyǵy 300 shaqyrymnan asady, onyń 30 shaqyrymy asa qaýipti dep tanylǵan. Soǵan qaraǵanda, almatylyqtar áli biraz jyl jańbyr sýyn tizeden keship júretin syńaily.
Esentai jáne Qarasý ózenderiniń boiynda keshegi jaýynnyń saldaryn joiý úshin emes, alda bolýy múmkin tasqynnyń aldyn alý úshin jumys júrgizilýde. Qalanyń tómengi bóligindegi osy aimaqtar qazir eń qaýipti dep tanylǵan. Sebebi arnasynan asatyn ózen ǵana emes, jer asty sýlary da bar.
«Bizdiń ainalamyzdaǵy alty úi saida ornalasqan. Jańbyr jaýsa, kórshilerimiz baqshasyn sýǵarsa úiimiz sýǵa tolyp ketedi. Jer asty sýlarynyń keter jeri joq. Sebebi osydan toǵyz jyl buryn ózen arnasyn kóterip tastaǵan. Biz sonyń zardabyn tarttyq», – deidi Almaty qalasynyń turǵyny Vladimir Shlenskih.
Qazir atalǵan aimaqtardaǵy ózen jaǵalaýlary tas toltyrylǵan temir torlarmen bekitilip, arnasy tazartylyp jatyr. Biraq odan keler paida shamaly deidi turǵyndardyń ózderi.
– Jańbyr jasa bir ýaiym. Ózen kóterilse, uiqy joq. Jaǵalaýdy mynadai tastarmen bekitkeni durys emes. Onyń ortasynan sý ótip ketedi. Betondaý qajet, – deidi Almaty qalasynyń turǵyny Nadejda Gileva.
Almaty aýmaǵynan 320 shaqyrymǵa sozylatyn 28 ózen ótedi. Onyń tek úshten biriniń jaǵalaýy nyǵaitylǵan. Biyl Esentai men Qarasý ózenderiniń segiz shaqyrymyn jóndeýge 1 mlrd 200 mln teńge bólinipti. Qalǵany qashan jóndeletini taǵy belgisiz.
Jańbyrdan keiin mindetti túrde tizeden sý keshetin Almatynyń jaiy ótken aptada Úkimette qozǵalyp, premer-ministr ákimge eskertý jasaǵan. Araǵa apta salyp Másimov jaǵdaidyń ońalmaǵanyn Baibektiń taǵy betine basty.
Baibek jaǵdai baqylaýda dep sendirýge tyrysqanymen, jaǵdaidy ózim kóremin degen Másimov Almatyǵa áli jete almai júr. Degenmen, aldaǵy kúnderi mindetti túrde kelip, ózen ańǵarlaryn jaiaý aralamaqshy.
– Biz ekeýmiz men kelgende aryqtardy aralaimyz. Al siz men kelgenshe ózińiz bir aralap shyǵyńyz, – dedi Másimov.
Qazir qalaly jerde qardy aryqtarǵa úiip tastaý da úirenshikti jaǵdaiǵa ainalǵan. Al qar erigende aryqtar bitelip, ainalany topan sý basady. «Aýyz as isherde, kóten t… kerek» degendei, bizge aryq tek kóktemde ǵana kerek. Al qalǵan ýaqytta aryqpen isimiz bolmaidy.
Aqyr aittyq qoi, myna bir máseleni de aita keteiik. Qazir qalalardyń mańynda jańa eldi mekender boi kóterip, úiler kóptep salynyp jatyr. Sol eldi mekenderde aryq degenińiz atymen joq. Jaýǵan qar erise, kóshe kól-dariia bolady.
«Ózime bolsyn» degen printsipti myqtap ustanǵan jurt aryq jatýy tiis jerdiń bárin jergilikti sáýlet mekemesiniń mamandaryna beretinin berip, qarys súiem jerdiń bárin qorshap, zańdastyryp alǵan. Reti kelse kósheni de qorshap, zańdastyryp alýdan taiynbaimyz. Al zań normalaryn saqtaidy degen jergilikti sáýlet mekemelerine aqshanyń shetin kórsetseń, bárin zańdastyryp berýge daiar.
Endi ne isteýimiz kerek? Eki máshine qatar kelse, úlken daý bolatyn mundai kóshelerde aryq qazatyn oryn múlde joq. Bul máseleni jergilikti sáýlet mekemeleri sheship bermesi anyq. Budan japa shegetin sol kósheniń turǵyndary.
Árkim qorshaýyn bir metr keri tartyp, úiiniń tusynan 10-15 metr aryq qazsa, bar másele sheshiler edi. Oǵan bizdiń halyqtyń erik-jigeri jete me?
Biraq mundai qadamǵa eshkim barǵysy kelmeidi. Qaita ebin taýyp, bir qarys jerdi baýyrymyzǵa basyp qalýǵa tyrysamyz. Budan keiin qaitip el bolamyz?
Qar men jańbyrdyń sýy aǵatyn aryq bolmaǵan soń, kóshede kólkip, bir jylda asfalttalǵan joldyń astyna sińip, talqanyn shyǵarmai ma? Osynyń bárin bile tura, aryqty qazýdan, tazalaýdan nege qashamyz.
Eger biz el bolýdy oilasaq, aryq pen toǵandarymyzdy taza ustaýymyz kerek. Qarapaiym turmysymyzdy túzeýge yqpal etetin osyndai igilikti isterge jurt bolyp jumylý degen múlde joq. Bilik osy jaǵyn oilaýy kerek.
