بيۋدجەتتەن بۇل ٷشٸن باقانداي 1 ملرد 200 ملن تەڭگە بٶلٸنٸپتٸ. بٸراق وعان نەبەرٸ سەگٸز شاقىرىم جەر جٶندەلمەك. ال الماتى ٶزەندەرٸنٸڭ جالپى ۇزىندىعى 300 شاقىرىمنان اسادى, ونىڭ 30 شاقىرىمى اسا قاۋٸپتٸ دەپ تانىلعان. سوعان قاراعاندا, الماتىلىقتار ەلٸ بٸراز جىل جاڭبىر سۋىن تٸزەدەن كەشٸپ جٷرەتٸن سىڭايلى.
ەسەنتاي جەنە قاراسۋ ٶزەندەرٸنٸڭ بويىندا كەشەگٸ جاۋىننىڭ سالدارىن جويۋ ٷشٸن ەمەس, الدا بولۋى مٷمكٸن تاسقىننىڭ الدىن الۋ ٷشٸن جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. قالانىڭ تٶمەنگٸ بٶلٸگٸندەگٸ وسى ايماقتار قازٸر ەڭ قاۋٸپتٸ دەپ تانىلعان. سەبەبٸ ارناسىنان اساتىن ٶزەن عانا ەمەس, جەر استى سۋلارى دا بار.
«بٸزدٸڭ اينالامىزداعى التى ٷي سايدا ورنالاسقان. جاڭبىر جاۋسا, كٶرشٸلەرٸمٸز باقشاسىن سۋعارسا ٷيٸمٸز سۋعا تولىپ كەتەدٸ. جەر استى سۋلارىنىڭ كەتەر جەرٸ جوق. سەبەبٸ وسىدان توعىز جىل بۇرىن ٶزەن ارناسىن كٶتەرٸپ تاستاعان. بٸز سونىڭ زاردابىن تارتتىق», – دەيدٸ الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۆلاديمير شلەنسكيح.
قازٸر اتالعان ايماقتارداعى ٶزەن جاعالاۋلارى تاس تولتىرىلعان تەمٸر تورلارمەن بەكٸتٸلٸپ, ارناسى تازارتىلىپ جاتىر. بٸراق ودان كەلەر پايدا شامالى دەيدٸ تۇرعىنداردىڭ ٶزدەرٸ.
– جاڭبىر جاسا بٸر ۋايىم. ٶزەن كٶتەرٸلسە, ۇيقى جوق. جاعالاۋدى مىناداي تاستارمەن بەكٸتكەنٸ دۇرىس ەمەس. ونىڭ ورتاسىنان سۋ ٶتٸپ كەتەدٸ. بەتونداۋ قاجەت, – دەيدٸ الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى نادەجدا گيلەۆا.
الماتى اۋماعىنان 320 شاقىرىمعا سوزىلاتىن 28 ٶزەن ٶتەدٸ. ونىڭ تەك ٷشتەن بٸرٸنٸڭ جاعالاۋى نىعايتىلعان. بيىل ەسەنتاي مەن قاراسۋ ٶزەندەرٸنٸڭ سەگٸز شاقىرىمىن جٶندەۋگە 1 ملرد 200 ملن تەڭگە بٶلٸنٸپتٸ. قالعانى قاشان جٶندەلەتٸنٸ تاعى بەلگٸسٸز.
جاڭبىردان كەيٸن مٸندەتتٸ تٷردە تٸزەدەن سۋ كەشەتٸن الماتىنىڭ جايى ٶتكەن اپتادا ٷكٸمەتتە قوزعالىپ, پرەمەر-مينيستر ەكٸمگە ەسكەرتۋ جاساعان. اراعا اپتا سالىپ مەسٸموۆ جاعدايدىڭ وڭالماعانىن بايبەكتٸڭ تاعى بەتٸنە باستى.
بايبەك جاعداي باقىلاۋدا دەپ سەندٸرۋگە تىرىسقانىمەن, جاعدايدى ٶزٸم كٶرەمٸن دەگەن مەسٸموۆ الماتىعا ەلٸ جەتە الماي جٷر. دەگەنمەن, الداعى كٷندەرٸ مٸندەتتٸ تٷردە كەلٸپ, ٶزەن اڭعارلارىن جاياۋ ارالاماقشى.
– بٸز ەكەۋمٸز مەن كەلگەندە ارىقتاردى ارالايمىز. ال سٸز مەن كەلگەنشە ٶزٸڭٸز بٸر ارالاپ شىعىڭىز, – دەدٸ مەسٸموۆ.
قازٸر قالالى جەردە قاردى ارىقتارعا ٷيٸپ تاستاۋ دا ٷيرەنشٸكتٸ جاعدايعا اينالعان. ال قار ەرٸگەندە ارىقتار بٸتەلٸپ, اينالانى توپان سۋ باسادى. «اۋىز اس ٸشەردە, كٶتەن ت… كەرەك» دەگەندەي, بٸزگە ارىق تەك كٶكتەمدە عانا كەرەك. ال قالعان ۋاقىتتا ارىقپەن ٸسٸمٸز بولمايدى.
اقىر ايتتىق قوي, مىنا بٸر مەسەلەنٸ دە ايتا كەتەيٸك. قازٸر قالالاردىڭ ماڭىندا جاڭا ەلدٸ مەكەندەر بوي كٶتەرٸپ, ٷيلەر كٶپتەپ سالىنىپ جاتىر. سول ەلدٸ مەكەندەردە ارىق دەگەنٸڭٸز اتىمەن جوق. جاۋعان قار ەرٸسە, كٶشە كٶل-دارييا بولادى.
«ٶزٸمە بولسىن» دەگەن پرينتسيپتٸ مىقتاپ ۇستانعان جۇرت ارىق جاتۋى تيٸس جەردٸڭ بەرٸن جەرگٸلٸكتٸ سەۋلەت مەكەمەسٸنٸڭ ماماندارىنا بەرەتٸنٸن بەرٸپ, قارىس سٷيەم جەردٸڭ بەرٸن قورشاپ, زاڭداستىرىپ العان. رەتٸ كەلسە كٶشەنٸ دە قورشاپ, زاڭداستىرىپ الۋدان تايىنبايمىز. ال زاڭ نورمالارىن ساقتايدى دەگەن جەرگٸلٸكتٸ سەۋلەت مەكەمەلەرٸنە اقشانىڭ شەتٸن كٶرسەتسەڭ, بەرٸن زاڭداستىرىپ بەرۋگە دايار.
ەندٸ نە ٸستەۋٸمٸز كەرەك? ەكٸ مەشينە قاتار كەلسە, ٷلكەن داۋ بولاتىن مۇنداي كٶشەلەردە ارىق قازاتىن ورىن مٷلدە جوق. بۇل مەسەلەنٸ جەرگٸلٸكتٸ سەۋلەت مەكەمەلەرٸ شەشٸپ بەرمەسٸ انىق. بۇدان جاپا شەگەتٸن سول كٶشەنٸڭ تۇرعىندارى.
ەركٸم قورشاۋىن بٸر مەتر كەرٸ تارتىپ, ٷيٸنٸڭ تۇسىنان 10-15 مەتر ارىق قازسا, بار مەسەلە شەشٸلەر ەدٸ. وعان بٸزدٸڭ حالىقتىڭ ەرٸك-جٸگەرٸ جەتە مە?
بٸراق مۇنداي قادامعا ەشكٸم بارعىسى كەلمەيدٸ. قايتا ەبٸن تاۋىپ, بٸر قارىس جەردٸ باۋىرىمىزعا باسىپ قالۋعا تىرىسامىز. بۇدان كەيٸن قايتٸپ ەل بولامىز?
قار مەن جاڭبىردىڭ سۋى اعاتىن ارىق بولماعان سوڭ, كٶشەدە كٶلكٸپ, بٸر جىلدا اسفالتتالعان جولدىڭ استىنا سٸڭٸپ, تالقانىن شىعارماي ما? وسىنىڭ بەرٸن بٸلە تۇرا, ارىقتى قازۋدان, تازالاۋدان نەگە قاشامىز.
ەگەر بٸز ەل بولۋدى ويلاساق, ارىق پەن توعاندارىمىزدى تازا ۇستاۋىمىز كەرەك. قاراپايىم تۇرمىسىمىزدى تٷزەۋگە ىقپال ەتەتٸن وسىنداي يگٸلٸكتٸ ٸستەرگە جۇرت بولىپ جۇمىلۋ دەگەن مٷلدە جوق. بيلٸك وسى جاعىن ويلاۋى كەرەك.
