Almaty qalasyndaǵy Dostyq úiinde Jeńistiń 80 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar aiasynda «Jeńistiń esteligi: urpaqtar men halyqtar birligi» atty Qazaqstan-Resei konferentsiiasy ótti, dep habarlaidy Dalanews.kz
Konferentsiia jumysyna QR Prezidenti Ákimshiliginiń Ishki saiasat bóliminiń meńgerýshisi Abzal Núkenov, QR Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva, Resei Federatsiiasy Prezidentiniń shet eldermen aimaqaralyq jáne mádeni bailanystar jónindegi basqarmasy basshysynyń orynbasary Anton Rybakov, Resei Federatsiiasynyń Jastar isi jónindegi federaldyq agenttigi basshysy Grigorii Gýrov, eki eldiń ǵalymdary men sarapshylary, sondai-aq belsendi jastar qatysty.
Konferentsiia mereitoilyq dataǵa arnalǵan Qazaqstan men Reseidiń birlesken is-sharalarynyń bastaýy boldy.
Jiynda Aida Balaeva qatysýshylardy kele jatqan Jeńis kúnimen quttyqtap, Memleket basshysynyń jyly lebizin jetkizdi. Sondai-aq, Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń sózin keltirdi.
«Qazaqstan adamzattyń ortaq jeńisine, jer betinde ádildik pen bostandyqtyń saltanat qurýyna ólsheýsiz úles qosty. Aǵa býynnyń ekinshi dúniejúzilik soǵys kezindegi erligi men eńbegi óskeleń urpaq úshin qaisarlyqtyń, janqiiarlyqtyń jáne otanshyldyqtyń ozyq úlgisi bolyp qalatyny sózsiz. Búginde biz ultymyzdyń qaharman ul-qyzdarynyń arqasynda alańsyz eńbek etip, urpaq ósirip, jarqyn bolashaqqa qadam basyp kelemiz. Sol úshin olarǵa máńgi qaryzdarmyz. Eshkim de eshqashan umytylmaidy!» – degen edi Prezident.
Aida Balaeva qazaqstandyqtardyń Jeńiske qosqan úlesine keńinen toqtalyp, soǵysqa respýblikadaǵy árbir besinshisi turǵyn qatysqanyn aitty.
Áliia Moldaǵulova, Mánshúk Mámetova, Talǵat Bigeldinov, Baýyrjan Momyshuly, Qasym Qaisenov, Leonid Beda, Rahymjan Qoshqarbaev, Saǵadat Nurmaǵambetov, Sergei Lýganskii esimderi Jeńis tarihyna altyn áriptermen jazyldy. Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna 528 adam ie boldy.
Uly Otan soǵysy jyldarynda qazaqstandyq jaýyngerler partizan qozǵalystaryna qatysty. Qazaqstan tylda da eren erlik kórsetti.
Uly Otan soǵysy qazaq mádenietiniń damýyna da serpin berdi, onyń qýaty halyqty jumyldyrý men keńes jaýyngeriniń rýhyn kóterýge baǵyttaldy.
«Jeńis jolynda barlyǵy – bolat quiýshydan bastap esepshige deiin, etikshiden muǵalimge deiin úlken-kishi túgel talmai eńbek etti. Mádeniet salasy da erekshe ról atqardy. Soǵys aýyrtpalyǵy men tapshylyǵy kezinde ónerge oryn joqtai kórinýi múmkin ed». Biraq olai bolmady! Memleket tek qoldap qoimai, mádenietti halyq arasyna taratýdy maqsatty túrde júrgizdi, onyń passionarlyq qýatyn Uly Jeńiske jeteleitin qural retinde sheber paidalandy», – dedi Aida Balaeva.
Keiinirek eseptelgendei, soǵys jyldary qazaqstandyq kontserttik uiymdar maidanda, maidan shebinde, gospitalderde 36 525 ret óner kórsetken. Bul kezde respýblikaǵa evakýatsiialanǵan kinostýdiialardyń bazasynda otandyq kinematografiia damyp jatty. Osy jyldary qalyptasqan qazaqstandyq mamandar keiin qazaq kinosynyń negizin qalady.
«Aita keterligi, 1943 jyly «Qazaqfilm» kinostýdiiasynda rejisser Efim Aronnyń «Belaia roza» filmi túsirildi, onda jaraly ofitserdiń rólin Sháken Aimanov somdady. Búginde «Qazaqfilm» osy ańyzǵa ainalǵan akter ári rejisser esimin ielenip otyr. Resei men Qazaqstan kinematografisteriniń shyǵarmashylyq protseske birigip jumys isteýi ulttyq kinoindýstriiamyzdyń negizin qalady», – dep atap ótti A. Balaeva.
Ol jyldary tek kinematografiiada ǵana emes, basqa salalarda da kóptegen týyndylar dúniege keldi. Soǵys poeziiasynyń jaýhary – qazaq aqyny Jambyldyń qorshaýdaǵy Leningradqa arnaǵan haty – «Leningradtyq órenim!» atty óleńi.
Otandastarymyzdyń erligi qazaq mádeniet qairatkerlerine shabyt berdi. Dál osy soǵys jyldary, 1944 jyly kompozitorlar Muqan Tólebaev, Evgenii Brýsilovskii jáne Latif Hamidi Qazaq KSR-iniń alǵashqy Memlekettik gimnin jazdy. Sonymen qatar, soǵys jyldary qazaqtyń dástúrli folklorlyq janry – aitys qaita jańǵyrdy.
Konferentsiia baǵdarlamasy «Jeńistiń esteligi: urpaqtar men mádenietter arasyndaǵy kópir», «Jeńis esteligin saqtaýǵa arnalǵan jastar qozǵalystary» jáne «Ortaq tarihty nyǵaitýǵa baǵyttalǵan zamanaýi jobalar» úsh paneldik sessiiadan turdy.
Mereitoi qarsańynda taraptar aktsiialar, forýmdar, mádeni sharalar sekildi birqatar birlesken jobalardy josparlap otyr.
Konferentsiia aiasynda 2025 jylǵa arnalǵan Qazaqstan-Resei gýmanitarlyq yntymaqtastyǵy salasyndaǵy is-sharalar josparyna qol qoiyldy.
