Sońǵy jyldary Qazaqstanda media salasyn jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy reformalar júzege asyryldy. Jańa zań qabyldanyp, jýrnalisterdiń quqyqtyq mártebesi kúsheidi, memlekettik qoldaý tetikteri jetildirildi. Bul ózgerister Qazaqstannyń aqparattyq keńistigin TMD elderindegi jańǵyrý úderisimen qatar damytýǵa múmkindik berip otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Aqparat dáýirindegi basty qundylyq
Búginde aqparat – qoǵamnyń damýyna yqpal etetin negizgi kúshterdiń biri. Eldiń ekonomikasy nemese saiasi júiesi qanshalyqty mańyzdy bolsa, azamattardyń aqparatqa erkin qol jetkizýi, óz oiyn ashyq aitýy jáne kásibi jýrnalistikanyń damýy da sonshalyqty mańyzdy.
Sońǵy birneshe jylda Qazaqstan osy baǵyttaǵy reformalardy kezeń-kezeńimen júzege asyryp keledi. Konstitýtsiialyq ózgeristerden keiin memlekettik basqarýdyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa, azamattardyń memlekettik institýttarǵa degen senimin kúsheitýge jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń quqyqtyq negizin jańartýǵa basymdyq berildi.
Bul ózgeristerdiń zańdy jalǵasy retinde 2024 jyly jańa «Mass-media týraly» zań qabyldandy. Qujat tsifrlyq dáýirdiń talaptaryna jaýap beretin jańa quqyqtyq alań qalyptastyryp, jýrnalisterdiń kásibi qyzmetine qosymsha kepildikter engizdi.
Prezident ustanymy: Sóz bostandyǵy – qoǵamnyń damýyna qyzmet etýi tiis
Qazaqstandaǵy media reformalarynyń negizgi baǵyty Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jariia túrde aitqan ustanymdarymen sabaqtas.
Prezident kásibi jýrnalistikany memlekettiń de, qoǵamnyń da senimdi seriktesi retinde baǵalaidy. Onyń pikirinshe, buqaralyq aqparat quraldary qoǵamdaǵy mańyzdy máselelerdi kóterip qana qoimai, azamattar men memlekettik organdar arasyndaǵy ashyq dialogtyń qalyptasýyna yqpal etedi.
Biyl BAQ qyzmetkerlerin marapattaý rásiminde sóilegen sózinde Prezident:
«Elimizde pikir alýandyǵy men sóz erkindigi bar, al tsenzýraǵa zań júzinde tyiym salynǵan. Alaida, sóz bostandyǵy degenimiz júgensizdikke jáne tártipsizdikke jol berý degen sóz emes», – dedi.
Bul ustanym sóz bostandyǵy men qoǵamdyq jaýapkershiliktiń qatar júrýi kerektigin aiqyndaidy.
Memleket basshysy jýrnalisterdiń qoǵamdaǵy róline de erekshe toqtaldy.
«Jýrnalister qaýymy – eń aldymen qoǵamnyń jarshysy ári shynaiy janashyry. Sizder árdaiym halyqtyń kókeiinde júrgen ózekti máselelerdi kóterip, jurt múddesine adal qyzmet etip kelesizder», – dedi Prezident.
Bul – kásibi jýrnalistikaǵa berilgen joǵary baǵa ǵana emes, aqparat salasynyń memleket úshin strategiialyq mańyzyn kórsetetin ustanym.
Zańdaǵy ózgerister sóz bostandyǵynyń quqyqtyq negizin kúsheitti
Media salasyn jańǵyrtý tek ustanymmen shektelgen joq. 2024 jyly qabyldanǵan «Mass-media týraly» zań aqparattyq keńistiktegi jańa úrdisterdi eskere otyryp ázirlendi.
Zań aiasynda alǵash ret jýrnalistiń erekshe quqyqtyq mártebesi bekitildi. Aqparat suratý tártibi jetildirilip, akkreditteý rásimi jeńildetildi. Memlekettik emes buqaralyq aqparat quraldaryn granttyq qoldaý múmkindigi engizildi. Sonymen birge internet-basylymdar qazirgi medianyń ajyramas bóligi retinde zańnamalyq deńgeide naqtylandy.
Mundai ózgerister media salasynyń quqyqtyq negizin zaman talabyna sai jetildirýge baǵyttalǵan.
Qazaqstan TMD keńistiginde qandai baǵyt ustanyp otyr?
TMD elderiniń barlyǵy tsifrlyq medianyń damýyna bailanysty zańnamalaryn jańartyp keledi. Alaida Qazaqstannyń tájiribesi birneshe qyrymen erekshelenedi.
Máselen, Ózbekstan keiingi jyldary memlekettik basqarýdyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa jáne tsifrlyq mediany damytýǵa baǵyttalǵan reformalardy qolǵa aldy. Qyrǵyzstanda internet-basylymdardy quqyqtyq retteýge qatysty zańnamalyq ózgerister talqylanyp jatyr.
Al Qazaqstanda zańnamalyq jańǵyrtý jýrnalisterdi qoldaý sharalarymen qatar júrgizilip keledi. Prezidenttiń BAQ salasyndaǵy syilyqtary men granttary, memlekettik aqparattyq tapsyrys, óńirlik mediany qoldaý baǵdarlamalary – osy saiasattyń bir bóligi.
Sonymen qatar Qazaqstanda memlekettik jáne jekemenshik buqaralyq aqparat quraldary qatar jumys isteidi. Televidenie, radio, aqparat agenttikteri, internet-basylymdar men jańa media platformalardyń qatar damýy aqparattyq keńistiktiń ártaraptanýyna yqpal etip otyr.
Memlekettik qoldaý – sapaly kontentke salynǵan investitsiia
Qazirgi tańda aqparattyq qaýipsizdik máselesi álemniń barlyq elinde kún tártibinde tur. Sondyqtan kóptegen memleketter ulttyq mediany damytýǵa erekshe kóńil bóledi.
Qazaqstan da osy baǵytta júieli jumys júrgizip keledi. Áleýmettik mańyzy bar taqyryptardy jariialaýǵa arnalǵan memlekettik aqparattyq tapsyrys júzege asyrylady. Prezidenttiń BAQ salasyndaǵy syilyqtary men granttary jyl saiyn tabystalady. Bul jýrnalisterdiń kásibi damýyna ǵana emes, sapaly otandyq kontenttiń kóbeiýine de yqpal etedi.
Prezidenttiń:
«Memleket sizderdiń eren eńbekterińizdi joǵary baǵalaidy», – degen sózi de osy saiasattyń sabaqtastyǵyn kórsetedi.
Qazaqstanda sóz bostandyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan reformalar quqyqtyq negizdi jetildirýmen ǵana shektelmeidi. Media salasyn jańǵyrtý, jýrnalisterdiń kásibi mártebesin nyǵaitý, memlekettik qoldaý tetikterin jetildirý jáne aqparattyq keńistikti tsifrlyq dáýir talaptaryna beiimdeý baǵytyndaǵy jumystar bir-birimen ózara sabaqtas júrgizilip keledi.
Bul úrdis Qazaqstannyń ashyq aqparattyq saiasatty damytýǵa, kásibi jýrnalistikanyń áleýetin arttyrýǵa jáne memleket pen qoǵam arasyndaǵy senimdi nyǵaitýǵa baǵyttalǵan uzaqmerzimdi ustanymynyń bir bóligi. Osyndai júieli qadamdar aqparattyq keńistiktiń sapasyn arttyryp, eldegi jaýapty jýrnalistikanyń odan ári damýyna negiz qalaidy.
