Sonyń biri – «Daýlet Beket» sharýa qojalyǵy. Qojalyq 28 myń gektar jerdi alyp jatyr. Munda maldardy baptap, qaraýǵa arnalǵan 20 qora bar. Óndiristegi túie tuqymnyń kóbin túrikpenniń «Arýanasy» men qazaqtyń «Baqtriia» tuqymdary quraidy. Búginde Almaty oblysy túie sanynan álem boiynsha ekinshi orynda. Al óz elimizde onyń aldyna túsetin eshkim joq.
Qojalyq basshysy Sydyq Dáýletov ata kásipti damytyp, elimizdiń mal sharýashylyǵynyń damýyna úles qosyp júrgen jandardyń biri. Bala kúninde qyryq túiem bolsa dep armandaǵan ol, qazir aldyna salǵan 5000 myń túieniń iesi.
Ol Ózbekstan eliniń Qaraqalpaqstan avtonomiiasynda týyp, ósken. 90-jyldary ákem «Balam, elge baraiyq» degen soń elge kóship kelip, úi aldyq. Ákem tek túie sútiniń joqtyǵyna úirene almady, shubat bolmasa, qaitatynyn aitqan. Sydyq aǵamyz elge kelgen jyly jol jóndeitin kompaniiada dánekerleýshi bolyp istep, túie alýǵa qarajaty da bolmaǵan.
Túieniń paidasyn jurt endi túsinip kele jatyr. Sebebi bizdiń aǵzamyz sútke jaqyn. Sondyqtan onyń keleshegi zor. Mysaly, kórshi Qytaida túie súti 8 myń teńgeni, Eýropada 12-15 myń teńgeni quraidy. Al bizde 500 teńge. Halqymyz osy nárli túieniń nemese bieniń sútin iship ósse, urpaqtarymyz «elim, jerim» dep óser ma edi?
Búginde seriktestik ujymy shubatpen qatar túieniń etin de, júnin de kádege jaratýda. Qazir shubattyń «Jaqsartylǵan» jáne «Bio» dep atalatyn eki túrin shyǵaryp otyr. Bul ónim 2013 jyl 1 maýsymnan bastap memlekettik standartqa ie bolyp, Qazaq tamaq Akademiiasy tarapynan maquldanyp, sertifikattalǵan. Shubat izraildik shaǵyn tehnologiia arqyly quiylady. Kúnine 5 tonna paidaly sýsyn óndiriledi, onyń saqtalýy 60 kún. Eń bastysy, eshqandai konservantsyz jáne basqa da qospasyz, taza tabiǵi qalpynda jasalady. Bir kúnde túielerden 3950 litr shubat saýylady. Muny jylǵa shaqqanda 1 441 750 litr túie súti saýylady eken.
Al «Qurt» pen «Balqaimaq» jańa ónim bolyp sanalady. Jańa ónimderdi shyǵarý qosymsha jumys ornyn ashýǵa múmkindik týǵyzǵan. Qazir sharýashylyqta shamamen 300-ge jýyq adam eńbektenedi. Almaty qalasynda jáne Qarasai, Ile aýdandarynda, oblys ortalyǵy – Taldyqorǵan qalasynda shubathanalar da ashylǵan. Atalǵan ónimder Qazaqstannyń ár oblysymen iri qalalardyń saýda ortalyqtarynda jáne shetelderde de satylýda.
Sydyq Ábýuly jai ǵana kásipker emes. Ol – aýylsharýashylyq ǵylymynyń kandidaty. Doktorlyq dissertatsiiasyn qorǵaýǵa daiyndyq ústinde.
Bolashaqtaǵy maqsaty – qazaq jerinde áli óz deńgeiinde zerttelmei jatqan túie sharýashylyǵyn zerttep, akademik ataný. Osy sala boiynsha zertteý institýtyn ashý. «Shubat keleshekte qazaqtyń álemdik deńgeidegi brendine ainalýy ábden múmkin. Qazaqtyń keń saharasynda túie sharýashylyǵy kóptep ashylý tiis. Shubat balalardyń ishki ishek aýrýlaryna qarsy em. Immýnitetin kóterip, boiyna qýat beredi», – deidi Sydyq Ábýuly.
Jarty ǵasyrdy eren eńbegimen, úlken qajyr-qairatymen baǵyndyrǵan Sydyq myrzanyń shyǵar biigi, alar asýy áli alda.
Baljan QAIRATQYZY, Almaty oblysy
