Ál-Farabi kitaphanasy sirek kezdesetin kóne kitaptarmen tolyqty
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ Basqarma Tóraǵasy – Rektory Janseiit Qanseiituly Túimebaev bul rýhani muranyń erekshe qundylyǵyna toqtalyp, «Baqytjan Álisheruly búgin bizge úlken missiiamen kelip, ata-babasynan qalǵan jáne óziniń zertteýshilik qabiletimen ómir boiy jinaǵan ádebiet, din, tarih, til, geografiia salalaryn qamtyǵan kitaptaryn Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti kitaphanasyna arnaiy tapsyryp otyr.
Arab, parsy, shaǵata tilderinde jazylǵan, kóne ǵasyrlardan búgingi dáýir aralyǵyn qamtyǵan óte sirek kezdesetin bul kitaptar men qoljazbalarda qanshama tarih jatyr?! Bul eńbekterdiń arasynda Orta Aziia ǵana emes, erte kezderde dúnie júzinde jaryq kórgen qundy kitaptardyń úlgileri bar.
Biz bul rýhani murany kitaphanamyzǵa qabyldap qana qoimai, shyǵystanýshy, lingvist, tarihshy ǵalymdarymyzdan jumys tobyn quryp, kitaptarǵa arnaiy saraptama jasap, olardy suryptap, taqyryptyq baǵyttaryna bailanysty salalarǵa bólip, naqty zertteýler júrgizetin bolamyz. Bul kitaptardy zerdeleý barysynda olardyń mazmunyn jeke-jeke taldap taldap, astaryna úńilip, rýhani, ǵylymi qundylyǵyna naqty baǵasyn beretin bolamyz.» - dep, aldaǵy maqsattarymen bólisti.
Ýniversiet basshysy Janseiit Túimebaev Baqytjan Álisherulyna Ál-Farabi kitaphanasyna tapsyrǵan qundy kitaptary úshin oqý orny ujymynyń atynan alǵys aityp, el ishinde, jeke otbasylyq qorda jatqan babalar murasyn kitaphana, murajailarǵa tapsyrýdyń izgi dástúr ekenin tilge tiek etip, bul ásirese keiingi jas urpaqtyń ulttyq tanym-túsinigi men oi-sanasyn damytýǵa oń yqpalyn tigizetinin atap ótti.
Ýniversietimizdiń Ál-Farabi kitaphanasyna tapsyrylǵan kitapatar negizinen Baqytjan Álisherulynyń atasy Dúisenbek Qabylanbaiuly aqsaqaldyń jinaǵan muralary.
Búginde bizge Dúisenbek aqsaqaldyń artynda mura retinde qalǵan 240-tan astam sirek kezdesetin kitaptary men qoljazbalary jetip otyr. Dúisenbek Qabylanbaiuly jinaǵan kitaptar budan da kóp bolýy múmkin. Óitkeni, keibir kitaptar ózge adamdarǵa, týystarǵa syiǵa berilip ketken.
Ýniversiet kitaphanasyna tapsyrylǵan kitaptardyń ishinde 1324 jyly Mysyr baspasynan shyqqan Quran Kárimnen bastap Pákistan, Úndistanda, Túrkiiada, Qazan baspalarynda basylǵan basylǵan ádebi, tarihi, dini kitaptar bar.
Mysaly, sarǵaiǵan kóne kitaptardyń ishinde búgingi Táýelsiz Qazaqstannyń astanasy – Nur-Sultan qalasynyń kóne tarihyna qatysty qoljazba derekteri kezdesetin kitapta HIH ǵasyr basyndaǵy Aqmola ýáialatynyń qalyptasyp, damýy týraly baiandalǵan.
Qazanda basylǵan tatar tilindegi kitapta Aqmola shaharynyń geografiialyq ornalasýy men saiasi-áleýmettik jaǵdaiyna anyqtama berilgen. Sol kezdegi Aqmola qazaq dalasynyń ortalyǵy retinde Sibir men Orta Aziia arasyna altyn kópir qyzmetin atqaryp, mádenietterdiń almasý ortalyǵy bolǵan. Qalada ákimshilik ǵimarattary, qonaq úiler, eki úlken bazar, shaǵyn ustahanalar jumys istegen. Qazirgi kezde Arqa tósindegi ortalyq shahar egemen elimizdiń aibyny asqaq astanasyna ainalǵan.
Kóne kitaptardy keiingige mura etip qaldyryp ketken Dúisenbek Qabylanbaiuly 1904 jyly Qyzylorda oblysy, Qarmaqshy aýdany, burynǵy Lenin, qazirgi Turmaǵanbet Iztileýov atyndaǵy aýylda týǵan. 1969 jyly 30 mamyrda 65 jasynda dúnieden ótken. Sol kezeńdegi bilim oshaǵy sanalatyn Samarqand medresesinde arabsha, parsysha, qadimshe bilim alǵan. Saýatty, imandy, taqýa, bilimsúigish adam bolǵan. Kóp jyldar boiy dini qaǵidattardy kitap arqyly túsindirip elimizdiń rýhaniiatyn damytýǵa ózindik úles qosqan.
Dúisenbek aqsaqal el arasynda kishkentai molda, qara molda degen atymen áigili bolǵan jáne de shópten túrli dári-dármek ázirlep emshilik qasietimen de tanylǵan.
Dúisenbek Qabylanbaiulynyń jubaiy Myńjan Buzaýqyzy 1924 jyly dúniege kelip 1995 jyly 18 naýryzda 71 jasynda dúnie salǵan. Ol 13 perzentti dúniege alyp kelgen altynqursaqty ana atanǵan. Búginde Dúisenbek aqsaqaldyń ul-qyzdary ata-baba amanatyna adal urpaq bolyp ósip keledi.
