Eńbek adamy el ishinde de abyroiǵa ie. Memleket te «jumys isteimin, kásip bastaimyn, belgili bir isti qolǵa alamyn» deitin azamattarǵa qoldaýdy aiamaityny anyq. Olardyń qatarynda shaǵyn kásiptiń arqasynda ózin ǵana emes, ózge azamattardy da qamtamasyz etip otyrǵan, eńbekti súigen, basqalardy da eńbeksúigishtikke baýlyp otyrǵan adamdar barshylyq.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta óziniń Joldaýlarynda kásipkerlikti damytý Qazaqstan nazar aýdarýy qajet basym baǵyttardyń biri ekenin birneshe márte anyq aitqan edi. Sonyń ishinde jaýapty organdarǵa bizneske qarjylai qoldaý kórsetý serpin alýy qajet ekenin tapsyrdy. Bul tusta 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq joba sheńberinde jańa biznes-ideialardy iske asyrýǵa bólinetin memlekettik granttarǵa da erekshe toqtalyp ótý oryndy. Mundai baǵyttaǵy jumystar Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde, ár óńirde belsendi túrde qolǵa alynyp, búginde óz nátijesin, jemisin berip jatyr. Soǵan orai el arasynda da naǵyz «eńbek adamynyń» bet-beinesi qalyptasyp kele jatyr. Óz kásibin ashyp, birneshe adamdy jumyspen qamtyp otyrǵan azamattyń biri – Jetisý oblysy Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny Jaqsylyqov Erlik Beibituly.
Kásipkerlikti qoldaý jónindegi is-sharalardy uiymdastyrý jáne qarjylandyrý qaǵidattaryna sáikes 2023 jyly Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny Erlik Beibituly óziniń «Paradise tree» atty jeke kásipkerliginen kásipkerlik bastamasyna kómek alý úshin shaǵyn nesie alý maqsatyna Agrokredittik korporatsiiaǵa júgingen. Nátijesinde kredittik komissiianyń 4-shi otyrysynda, iaǵni 2023 jylǵy 25 mamyrda aǵashtan jasalǵan buiymdardy shyǵarý úshin negizgi quraldardy satyp alýǵa 5 000 000 teńge somasyndaǵy biznes joba maquldanǵan. Osy oraida Erlik Jaqsylyqovtyń ózimen suhbattasyp, bul kásipti qalai ashqanyn surap kórdik.
– Ózińiz týraly tanystyryp óte alasyz ba? Qai óńirdiń týmasysyz? Bul kásipke burynnan qyzyǵasyz ba?
– Men 1989 jyly Almaty qalasynda dúniege kelgenmin. Al Taldyqorǵan qalasyna kóship barǵanyma úsh jyldai ýaqyt boldy. Týysqandarym, baýyrlarym osy jaqta turady. Negizi áielim Temirbek Júrgenov atyndaǵy qazaq ulttyq óner akademiiasyn bitirgen. Ózi – sýretshi, dizainer-interer. Men de shyǵarmashylyqqa, ónerge, sýretke salýǵa jaqynmyn. Maketter jasaimyn.
– Aǵashtan buiymdar jasaý degen ideia qalai keldi? Kez kelgen dúnieni bastaýǵa bir negiz kerek qoi. Sizdiń tájiribeńizde qalai boldy?
– Toilarǵa meiramhanalarǵa baramyz. Sol kezde astaýlarynyń sapasy asa unamaityn, nashar bolatyn. Naryqty zerttedim. Jaqsy bir sapada ózim jasasam ba eken dep oiladym. Keiin sol astaýdy jaqsy sapada shyǵaryp, toihanalarǵa satý degen oi da boldy.
– Al kásip ashýǵa qarjyny qaidan aldyńyz? Jasyryn bolmasa, qansha aqshamen bastadyńyz?
– Osylaisha ideia kelgen soń qarajat izdei bastadym. Sol qarajatty izdep júrgen kezde eki jarym paiyzben jas kásipkerlerge agrokredit berilip jatty. Biznes josparymdy jasap, daiyndalyp baryp ótkizdim. Komissiiaǵa tapsyryp, eki jarym paiyzben agrokredit aldym. Jalpy 5 million teńge. Sol 5 million teńgege eki stanok aldym, qalǵan qural-jabdyqty óz aqshama aldym. Sóitip, shaǵyn biznes ashtyq.
– Bul jumyspen ózińiz ǵana ainalysasyz ba? Álde qolastyńyzda taǵy da adamdar bar ma?
– Allaǵa shúkir, qazir 4 adam jumys isteidi. Onyń ekeýi – óz baýyrym. Ekeýin shetten alǵanmyn. Osylaisha, úsh otbasyn asyrap otyrmyz. Ailyqtary da jaqsy. Kem degende 200-250 myń teńge alady. Bul kásippen ainalysqanymyzǵa bir jyldai bolyp qaldy. Tabys jaqsy, quraldar da jaqsy.
– Al tapsyrys jaǵy qalai? Quiylǵan qarjy, memleketten bólingen kómek, ózderińizdiń eńbekterińiz belgili bir deńgeide aqtalyp jatyr ma? Nátije bar ma?
– Tapsyrys ta kóp, Allaǵa shúkir, úlgermei jatyrmyz. Aiyna 30 kýb aǵashty óńdeimiz. Aiyna 600 astaý satamyz. Bir astaýdyń ortasha baǵasy – on myń teńge. Toihanalar, bazarlar, kafeler, Instagram arqyly satatyndar kóterme baǵamen alady. Biz tek astaý jasamaimyz, toǵyzqumalaq jasaimyz, steikke, pitstsaǵa aǵashtan ydystar jasaimyz, taqtailar da shyǵaramyz. Aǵashqa qatysy bar nárselerdiń bárin jasaimyz.
– Kásipti alǵa qarai qandai baǵytta damytamyn dep oilaisyz? Naqty josparlaryńyz bar ma? Bolsa, bólise alasyz ba?
– Bolashaqta tseh salamyz degen oiymyz bar. Jerimizdi alyp qoidyq. Osy kúzde grantqa qatysqanbyz. Biraq uta almadyq. Negizi biznes josparymyz jaqsy bolatyn. Biyl taǵy da qatyssaq degen josparlap otyrmyz. Bólek investitsiia izdesek pe degen oiymyz da bar. Óitkeni aǵash keptirýge taǵy da qural-jabdyqtar alýymyz kerek. Jalpy jospar kóp, tek dami bergimiz keledi.
