Abai kúnine arnaldy
Bul kúni ýniversitettiń búkil ujymy óz jumystaryn Basqarma Tóraǵasy-Rektor Darhan Nurlanuly Bilialovtyń bastaýymen hakim Abai eskertkishine gúl shoqtaryn qoiýdan bastady. Osy kúni ýniversitette Abai kúnine arnalǵan «Abai jáne Táýelsiz Qazaqstan» taqyrybynda halyqaralyq onlain dóńgelek ústel ótkizildi. Jiyndy ashqan ýniversitet rektory Darhan Nurlanuly Bilialov ýniversitette Abai taǵylymdary qalai júzege asyrylyp jatqany týraly baiandady.
– Qazaqstandaǵy tuńǵysh joǵary oqý orny –bizdiń ýniversitetimiz 1934 jyldan beri Abai atyn joǵary ustap keledi, – dedi ol. – Uly esimdi ielengen qara shańyraq ózi ómirge kelgen alǵashqy kúnnnen bastap shákirtterin uly Abai ósietterine tárbielep, tolqyn-tolqyn mamandar daiarlap shyǵardy. 1928 jyly oqý orny ashylǵanda alǵashqy dárisin Abaidyń qazaq jastaryn bilim, ǵylymǵa shaqyrǵan ulaǵatty ósietinen bastaǵan ǵulama-ǵalym Ahmet Baitursynuly ózi ustalyp ketkenshe dana aqynnyń muralaryn oqytýmen boldy.
1930 jyldan bastap osy oqý ornynda ustazdyq etken zańǵar jazýshy M.Áýezov te Abai týraly zertteýlerinen dárister oqi bastady. Sol jyldary professor Q.Jubanovtyń bastamasymen oqý ornynda Abai kabineti ashylyp, alǵashqy zertteýlerin júrgizýdi qolǵa aldy. Abaitanýshy ǵalymdardyń bir shoǵyry osy qarashańyraqta bilim aldy.
Abaitanýdyń jańa kezeńi bizdiń ýniversitette elimiz Táýelsizdik alǵannan keiingi kezeńde bastaldy. 2008 jyly munda belgili abaitanýshy ǵalym Mekemtas Myrzahmetov basqaratyn «Abaitaný» ǵylymi-zertteý ortalyǵy ashylyp, keiin ol «Hakim Abai» ortalyǵyna ainaldy. Bul jerde kóptegen zertteýler júrgizilip, birneshe monografiialar, júzdegen maqalalar, stýdentterge arnalǵan «Abaitaný» oqýlyqtary dúniege keldi. Osy ortalyqtyń bastamasymen Japoniiada Abai óleńderin dybystap oqityn «sóileitin kitap» jaryq kórdi. Bizde birneshe jyldan beri «Abaitaný» páni oqytylyp keledi. Arnaiy oqýlyq jazyldy.
Ýniversitette stýdentterdiń Abaidyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin «Abaitaný» mýzei-kabineti ashyldy. Bul mýzei-kabinet búgingi kúni búkil Almaty qalasy oqý oryndary stýdentteriniń jáne mektep oqýshylarynyń tálim alatyn mýzeiine ainaldy. Bizdiń ýniversitette stýdentterdiń Respýblikalyq «Abai álemi» festivalin ótkizý igi dástúrge ainaldy. Ár oqý jylynyń basynda jańa qabyldanǵan stýdenttermen «Abai aitady» aktsiiasyn ótkizip kelemiz.
2020 jyly Abaidyń 175 jyldyǵyna bailanysty ýniversitettiń abaitanýshylary daiyndaǵan birneshe jańalyǵy mol ǵylymi-kópshilik, tanymdyq kitaptar jaryq kórdi. Búginde Abai muralaryn zertteý, nasihattaý, stýdentterdi Abaidyń «Tolyq adam» ilimine tárbieleý belsendi júrgizilýde, – rektor D.Bilialov
«Hakim Abai» ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory, dotsent Jabal Shoiynbet uly tulǵanyń adamzat rýhaniiatyna qosqan zor úlesi týraly qyzǵylyqty etip baiandap berdi. Ýniversitettiń Strategiia-tsifrlandyrý jáne internatsionaldandyrý jónindegi prorektory, filosofiia ǵylymdarynyń doktory, professor Aqtolqyn Qulsarieva shetelderde ashylǵan Abai ortalyqtarynyń jumysyna toqtaldy. Akademik S.Qirabaev atyndaǵy qazaq tili men ádebieti kafedrasynyń professory, filologiia ǵylymdarynyń doktory Baltabai Ábdiǵaziuly Abaidyń ómirsheń muralary týraly óz oilaryn ortaǵa saldy. Máskeý pedagogikalyq ýniversitetiniń bilim berýdi tsifrlandyrý institýty direktorynyń orynbasary Aleksei Vladimirovich Iýdin orys-qazaq mádenietin bailanystyrýdaǵy Abai ósietteriniń mańyzy týraly áserli áńgimelerimen bólisti.
Dóńgelek ústel barysynda Abai ýniversitetinde oqityn sheteldik stýdentter oryndaǵyn Abai ánderiniń beine jazbasy kórsetildi. Sondai-aq Slýpsk qalasyndaǵy Pomor akademiiasynda ashylǵan Abai atyndaǵy qazaq mádenieti men ǵylym ortalyǵynyń tynys-tirshiligi týraly beine rolik kórsetildi.
Shetelderde Abai ortalyqtaryn ashýǵa tikelei aralasyp, osy kúnge deiin olarmen bailanys jasap kele jatqan Shetel azamattaryna arnalǵan filologiialyq mamandyqtar kafedrasynyń meńgerýshisi, professor Sáýle Begalieva jiynǵa qatysýshylardy Abai kúnimen quttyqtady.
Myrzahan Ahmetov, Abai atyndaǵy QazUPÝ Qoǵammen bailanys bóliminiń bastyǵy
