Á. Bektaev: «Ajyrasqandarǵa baj salyǵyn kóbeitý kerek»
«Qazirgi qoǵamda otbasy qundylyqtarynyń quldyrap bara jatqany ashy da bolsa aqiqat. Buǵan qarttar úilerine ótkizilgen egde adamdardyń kóbeiýi dálel. Áleýmettik mekemelerdegi qarttar sany sońǵy 5 jylda 26 paiyzǵa ósken. Ókinishke qarai, olardyń 40 paiyzynyń balalary bar, alaida túrli jaǵdaiǵa ushyraǵan. Ata-anaǵa degen qurmettiń azaiýy otbasy qundylyqtarynyń tómendeýiniń basy dep aitýǵa bolady», – deidi senator.
Ol neke qurǵan jas otbasylardyń arasyndaǵy ajyrasýdyń asa qaýipti deńgeige jetkeni de sonyń saldary ekenin atap ótti.
«Sońǵy bes jylda ajyrasýlardyń sany 4 myńǵa artyp, 51 775-ti quraǵan. Búgingi tańda jas otbasylardyń arasyndaǵy ajyrasý deńgeii aýyldyq jerlerde 27 paiyz, qalalarda 40 paiyzǵa jetken. Olardyń 40 paiyzynyń nekesi alǵashqy 5 jylda buzylady eken. Bul jaǵdaidyń sebebin tek qana áleýmettik, ekonomikalyq máseleler dep aitý ábestik bolady. Basty sebep – otbasydaǵy tárbieniń, qundylyqtardyń quldyraýynda. Bala ómirge kelgennen bastap, ósip azamat bolǵanyna deiin onyń tárbiesine tek ata-ana jaýapty. Ókinishtisi, balanyń tárbiesi de, oqýy da, densaýlyǵy da búginde tek mektepterge artyp qoiylǵan. Uly men qyzynyń qaida júrgenin keibir ata-analar suramaidy da. Balasy buzaqylyq nemese qylmys jasasa da, ata-ana múldem jaýap bermeidi». Senator bul salada ata-ananyń jaýapkershiligi tómendep, óziniń bala-shaǵasyna qaramaýynyń kesirinen túrli keleńsizdikter oryn alyp jatqanyna basa nazar aýdarý kerektigin aitty.
Depýtattyń atap ótýinshe, búgingi qoǵamymyzda qyz taǵdyryn tálkek etkender, jeńil júristi qyzdar, tastandy balalar, ata-analyq quqyqtan bas tartqandar kóbeidi. Elimizdegi 6 áielder koloniiasynda 2161 qyz-kelinshek jazasyn ótep otyr.
«Áiel ózdiginen qylmys jasamaidy. Eger zań buzýshylyqqa barsa, onyń astaryn áleýmettik problemadan izdeý kerek. Qyz-kelinshekterdi túrmege japqannan góri keshirim jasap, olarǵa kómek kórsetken abzal. Túrmege túsken qyz balasy túgili, erlerdiń arasynan sana-sezimi psihologiialyq deformatsiiaǵa ushyramaǵan jandy kezdestirýdiń ózi qiyn. Qoǵamda qyzǵa, áielge, anaǵa, balaly otbasylarǵa degen kózqarasty múldem qaita qaraýdyń ýaqyty keldi», – dedi senator.
Osydan keiin Á. Bektaev birqatar usynystardy engizdi. Bul rette Qazaqstanda otbasylyq saiasatty zaman talabyna sai damytý maqsatynda elimizde otbasylardy qoldaý jáne otbasy qundylyqtaryn damytý jónindegi keshendi baǵdarlama qabyldaý, sonymen qatar otbasy qundylyqtaryn jan-jaqty zertteý, zamanǵa beiimdeý, ómirge engizý maqsatynda QR Bilim jáne ǵylym ministrligi janynan arnaiy Neke jáne otbasy ǵylymi-zertteý institýtyn ashý jónindegi pikir aityldy.
Munymen qosa, bala tárbiesindegi otbasynyń rólin kúsheitý maqsatynda «Otbasylyq ómirdiń rýhani negizderi» degen arnaiy pán ázirlep, oǵan laiyqty oqýlyqtar daiyndap, mektep baǵdarlamasyna engizý usynyldy.
«Ata-ananyń jaýapkershiligin arttyrý maqsatynda QR Ákimshilik kodeksine buzaqylyq nemese qylmys jasaǵan jasóspirimderdiń áke-sheshesine ákimshilik shara qoldaný jóninde bap engizýdi, otbasynyń buzylýyn tejeý maqsatynda neke buzýǵa tólenetin baj salyǵynyń kólemin juptarǵa materialdyq turǵydan seziletindei etip kóbeitý usynylady», – dedi Áli Bektaev.
