ە. بەكتاەۆ: «اجىراسقاندارعا باج سالىعىن كٶبەيتۋ كەرەك»
«قازٸرگٸ قوعامدا وتباسى قۇندىلىقتارىنىڭ قۇلدىراپ بارا جاتقانى اششى دا بولسا اقيقات. بۇعان قارتتار ٷيلەرٸنە ٶتكٸزٸلگەن ەگدە ادامداردىڭ كٶبەيۋٸ دەلەل. ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەردەگٸ قارتتار سانى سوڭعى 5 جىلدا 26 پايىزعا ٶسكەن. ٶكٸنٸشكە قاراي, ولاردىڭ 40 پايىزىنىڭ بالالارى بار, الايدا تٷرلٸ جاعدايعا ۇشىراعان. اتا-اناعا دەگەن قۇرمەتتٸڭ ازايۋى وتباسى قۇندىلىقتارىنىڭ تٶمەندەۋٸنٸڭ باسى دەپ ايتۋعا بولادى», – دەيدٸ سەناتور.
ول نەكە قۇرعان جاس وتباسىلاردىڭ اراسىنداعى اجىراسۋدىڭ اسا قاۋٸپتٸ دەڭگەيگە جەتكەنٸ دە سونىڭ سالدارى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«سوڭعى بەس جىلدا اجىراسۋلاردىڭ سانى 4 مىڭعا ارتىپ, 51 775-تٸ قۇراعان. بٷگٸنگٸ تاڭدا جاس وتباسىلاردىڭ اراسىنداعى اجىراسۋ دەڭگەيٸ اۋىلدىق جەرلەردە 27 پايىز, قالالاردا 40 پايىزعا جەتكەن. ولاردىڭ 40 پايىزىنىڭ نەكەسٸ العاشقى 5 جىلدا بۇزىلادى ەكەن. بۇل جاعدايدىڭ سەبەبٸن تەك قانا ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق مەسەلەلەر دەپ ايتۋ ەبەستٸك بولادى. باستى سەبەپ – وتباسىداعى تەربيەنٸڭ, قۇندىلىقتاردىڭ قۇلدىراۋىندا. بالا ٶمٸرگە كەلگەننەن باستاپ, ٶسٸپ ازامات بولعانىنا دەيٸن ونىڭ تەربيەسٸنە تەك اتا-انا جاۋاپتى. ٶكٸنٸشتٸسٸ, بالانىڭ تەربيەسٸ دە, وقۋى دا, دەنساۋلىعى دا بٷگٸندە تەك مەكتەپتەرگە ارتىپ قويىلعان. ۇلى مەن قىزىنىڭ قايدا جٷرگەنٸن كەيبٸر اتا-انالار سۇرامايدى دا. بالاسى بۇزاقىلىق نەمەسە قىلمىس جاساسا دا, اتا-انا مٷلدەم جاۋاپ بەرمەيدٸ». سەناتور بۇل سالادا اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تٶمەندەپ, ٶزٸنٸڭ بالا-شاعاسىنا قاراماۋىنىڭ كەسٸرٸنەن تٷرلٸ كەلەڭسٸزدٸكتەر ورىن الىپ جاتقانىنا باسا نازار اۋدارۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
دەپۋتاتتىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, بٷگٸنگٸ قوعامىمىزدا قىز تاعدىرىن تەلكەك ەتكەندەر, جەڭٸل جٷرٸستٸ قىزدار, تاستاندى بالالار, اتا-انالىق قۇقىقتان باس تارتقاندار كٶبەيدٸ. ەلٸمٸزدەگٸ 6 ەيەلدەر كولونيياسىندا 2161 قىز-كەلٸنشەك جازاسىن ٶتەپ وتىر.
«ەيەل ٶزدٸگٸنەن قىلمىس جاسامايدى. ەگەر زاڭ بۇزۋشىلىققا بارسا, ونىڭ استارىن ەلەۋمەتتٸك پروبلەمادان ٸزدەۋ كەرەك. قىز-كەلٸنشەكتەردٸ تٷرمەگە جاپقاننان گٶرٸ كەشٸرٸم جاساپ, ولارعا كٶمەك كٶرسەتكەن ابزال. تٷرمەگە تٷسكەن قىز بالاسى تٷگٸلٸ, ەرلەردٸڭ اراسىنان سانا-سەزٸمٸ پسيحولوگييالىق دەفورماتسيياعا ۇشىراماعان جاندى كەزدەستٸرۋدٸڭ ٶزٸ قيىن. قوعامدا قىزعا, ەيەلگە, اناعا, بالالى وتباسىلارعا دەگەن كٶزقاراستى مٷلدەم قايتا قاراۋدىڭ ۋاقىتى كەلدٸ», – دەدٸ سەناتور.
وسىدان كەيٸن ە. بەكتاەۆ بٸرقاتار ۇسىنىستاردى ەنگٸزدٸ. بۇل رەتتە قازاقستاندا وتباسىلىق ساياساتتى زامان تالابىنا ساي دامىتۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدە وتباسىلاردى قولداۋ جەنە وتباسى قۇندىلىقتارىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ باعدارلاما قابىلداۋ, سونىمەن قاتار وتباسى قۇندىلىقتارىن جان-جاقتى زەرتتەۋ, زامانعا بەيٸمدەۋ, ٶمٸرگە ەنگٸزۋ ماقساتىندا قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ جانىنان ارنايى نەكە جەنە وتباسى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشۋ جٶنٸندەگٸ پٸكٸر ايتىلدى.
مۇنىمەن قوسا, بالا تەربيەسٸندەگٸ وتباسىنىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ ماقساتىندا «وتباسىلىق ٶمٸردٸڭ رۋحاني نەگٸزدەرٸ» دەگەن ارنايى پەن ەزٸرلەپ, وعان لايىقتى وقۋلىقتار دايىنداپ, مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگٸزۋ ۇسىنىلدى.
«اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا قر ەكٸمشٸلٸك كودەكسٸنە بۇزاقىلىق نەمەسە قىلمىس جاساعان جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ ەكە-شەشەسٸنە ەكٸمشٸلٸك شارا قولدانۋ جٶنٸندە باپ ەنگٸزۋدٸ, وتباسىنىڭ بۇزىلۋىن تەجەۋ ماقساتىندا نەكە بۇزۋعا تٶلەنەتٸن باج سالىعىنىڭ كٶلەمٸن جۇپتارعا ماتەريالدىق تۇرعىدان سەزٸلەتٸندەي ەتٸپ كٶبەيتۋ ۇسىنىلادى», – دەدٸ ەلي بەكتاەۆ.
