Elimizdiń shoǵyrlandyrylǵan halyqaralyq rezervteri 2025 jylǵy aqpandaǵy málimet boiynsha, 106,8 mlrd dollardy quraidy, osylaisha bir jyldyq túsimi 10,9%-ǵa nemese jyl basynan beri 2,0%-ǵa ulǵaidy. Jyl basynan bergi ósimge negizinen jalpy halyqaralyq rezervterdiń (altyn-valiýta) ulǵaiýy sep, jalpy Ulttyq qordyń (UQ) aktivteri qalypty ósimge ie. Jyldyq mánde altyn-valiýta rezervteri shamamen úshten bir bólikke ósse, al Ulttyq qor aktivteri birshama qysqardy, bul biylǵy jylǵy munai baǵasynyń qubylmalylyǵymen jáne qordan aqshanyń alynýymen bailanysty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Halyk Finance sarapshylarynyń pikirinshe, biylǵy jyly Ulttyq qordy biýdjet transfertteri jáne infraqurylymdyq jobalarǵa arnalǵan obligatsiialyq qaryzdar túrinde kezeń-kezeńimen paidalaný jalǵasady, nátijesinde qordyń valiýtalyq aktivteri jyl sońyna qarai aitarlyqtai tómendeýi múmkin.
2025 jylǵy aqpannyń qorytyndysy boiynsha Ulttyq qordyń jalpy halyqaralyq rezervteri men valiýtalyq aktivterin qamtityn QR-dyń shoǵyrlandyrylǵan halyqaralyq rezervteri jyl basynan beri 10,9%-ǵa nemese 2,0%-ǵa ulǵaiyp, 106,8 mlrd dollardy qurady. Mundai oń dinamika negizinen jylyna úshten bir bólikke jýyq, al jyl basynan beri 4,6% ǵa ósip, quramynyń kólemi 47,9 mlrd dollarǵa jetken halyqaralyq rezervter ósimimen bailanysty boldy. Erkin aiyrbastalatyn valiýtadaǵy aktivter jylyna 37,7% (jyl basynan beri: +1,0%) ósti. Nátijesinde 2025 jyldyń aqpan aiynyń sońynda Ulttyq Banktiń taza halyqaralyq rezervteri 45,9 mlrd dolardy qurady; jylyna 34,3% nemese jyl basynan beri 5,3% ósim.
Sonymen qatar, altyn rezervterinde keibir ózgerister boldy. Aqpan aiynda halyqaralyq rezervterdegi monetarlyq altynnyń qundyq máni jylyna 28,6% (jyl basynan beri: +8,0%) ósti. Bul altyn baǵasynyń turaqty ósimimen bailanysty bolýy múmkin. Bul rette fizikalyq turǵyda altyn kólemi taǵy qysqara tústi. Dúniejúzilik altyn boiynsha keńestiń málimetinshe, 2024 jyly Ulttyq Bank 10 tonnadan astam monetarlyq altyn satty, osylaisha Qazaqstan ortalyq bankter arasynda qoryndaǵy altynyn satý boiynsha kóshbasshylyqty saqtap qaldy. Jalpy, bul Ulttyq Banktiń 2022 jyldyń sońynan bastap rezervterdegi altyn úlesin birtindep qysqartý jónindegi saiasatynyń nátijesi bolyp tabylady. Nátijesinde altyn-valiýta rezervterindegi altynnyń úlesi (Ulttyq qor aktivterin eseptemegende) aqpan aiynda 53,7%-dy qurady. Aita ketý kerek, 2025 jyldyń qańtarynan bastap Ulttyq Bank altyn satýda shaǵylystyrý tájiribesin qoldanady, iaǵni jergilikti altyn óndirýshi kásiporyndardan satyp alynǵan altyndy satý arqyly alynǵan AQSh dollary rezervterdiń ornyna valiýta naryǵyna kelip túsedi.
Jalpy halyqaralyq rezervtermen salystyrǵanda Ulttyq qor aktivteriniń ósimi anaǵurlym qalypty boldy. Máselen, 2025 jyldyń basynan beri Ulttyq qordyń valiýtalyq aktivteri tek 0,6%-ǵa ulǵaidy, al aqpan aiynyń qorytyndysy boiynsha 58,9 mlrd dollardy qurap, jyldyq esepte 2,2% qysqarǵan. Aita keteiik, munai baǵasynyń qubylmalylyǵy jáne eldegi munai óndirisi kóleminiń qysqarýy aiasynda 2024 jyly Ulttyq qorǵa tikelei salyq túsimderi jyldyq mánde 16,4%-ǵa, iaǵni 3,8 trln teńgege deiin tómendedi. Sonymen qatar, 2024 jyly Ulttyq qordan jalpy alynǵan qarajat somasy 6,3 trln teńge deńgeiinde qalyptasty, bul 2023 jylǵy kólemmen salystyrǵanda 1 trln teńgege joǵary, osynyń bári túpkilikti nátijelerge áser etti. Ulttyq qordyń valiýtalyq aktivteriniń qysqarýy ótken jyly "Qazatomónerkásip" AQ aktsiialaryn jalpy somasy 970 mln dollarǵa satyp alý arqyly QR ekonomikasyn qarjylandyrýmen bailanysty boldy.
Osylaisha, shoǵyrlandyrylǵan halyqaralyq rezervter qurylymynda, bir jaǵynan, altyn-valiýta bóliginiń turaqty ósimin, ekinshi jaǵynan, Ulttyq qor aktivteriniń qysqarýyn baiqaýǵa bolady. 2025 jylǵa arnalǵan Ulttyq qordan respýblikalyq biýdjetke dep bekitilgen transfertter kólemi 5,25 trln teńgeni quraidy. Alaida, búginde Qazaqstannyń infraqurylymdyq jobalary úshin Ulttyq qordan obligatsiialyq qaryzdar túrinde alynǵan - Qazaqstan ekonomikasyn Ulttyq qordan qarjylandyrý somasy belgisiz. Bul tsifr eshbir jerde keltirilmeidi. Munyń bári munaidyń salystyrmaly túrde qolaily baǵasyna qaramastan, Ulttyq qordy paidalaný oǵan túsetin túsimderden asyp túsetin tsikldik fiskaldyq saiasattyń jalǵasa beretinin kórsetedi. AQSh saiasatyna bailanysty aǵymdaǵy jyly munai baǵasynyń tómendeýi múmkin degen boljamdardy eskere otyryp, kontrtsikldik fiskaldyq saiasatty ustanǵan kezde joǵary deńgeide qalyptasýy múmkin Ulttyq qor aktivteriniń uzaq merzimdi turaqtylyǵyna áser etýi múmkin.
