Ekonomist Almas Chýkin teńge jyldyń eń aýyr kezeńine aiaq basty dep sanaidy. Ádette, ulttyq valiýta jaz ortasynan kúzdiń sońyna deiin "mazasy ketip", qubylmaly kúige túsedi. 2015 jyldyń tamyzynda, tipti teńgeni "infarkti" ustap, qysymy kúrt kóterilgeni este. Alaida biyl ekinshi jartyjyldyqta teńgeniń jaǵdaiy burynǵydai nasharlai qoimaidy deidi sarapshy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Shilde-tamyz ailarynan qarashaǵa deiin teńgeniń jaǵdaiy dástúrli túrde qiyndaidy. Biraq biylǵy jaǵdai asa qorqynyshty emes. Munai baǵasy quldyrap, syrtqy faktorlar qubylyp turǵanyna qaramastan, teńge turaqty deńgeide tur. Infliatsiia Qazaqstanda 12 paiyz bolsa, AQSh-ta – 3 paiyz. Satyp alý qabiletine salsaq, teńge shamamen 9 paiyzǵa álsireýi tiis edi. Biraq ol jyl basynda 525 deńgeiinde tursa, qazir de sol shamada. Iaǵni, is júzinde dollarmen salystyrǵanda teńgeniń satyp alý qabileti birshama nyǵaidy", – deidi ekonomist Forbes.kz saityna bergen suqbatynda.
Almas Chýkinniń boljamynsha, qazirgi deńgei jyl sońyna deiin saqtalmaq. Tipti, AQSh pen Iran arasyndaǵy kelisim nátijesinde munai naryǵyna qosymsha ónim tússe de, teńgeniń quldyraýy ekitalai.
"Biraq kúzde ýaqytsha aýytqýlar bolýy múmkin, sebebi biýdjettiń shyǵystary jyl sońynda qarqyndy júzege asyrylady. Al rýbldi qazir qolda saqtaýdyń máni joq", - deidi sarapshy.
Ekonomist halyqtyń jalaqysyna qatysty da kúrdeli esep-qisapty alǵa tartty. Infliatsiia deńgeii keiingi jyldary mynadai qarqynmen júrdi:
- 2020 jyl – 7,5%
- 2021 jyl – 8,4%
- 2022 jyl – 20,3%
- 2023 jyl – 9,8%
- 2024 jyl – 8,6%.
Osylaisha, 2020 jyldan beri infliatsiianyń jiyntyq ósimi 67,2%-dy quraǵan.
"Bul qarapaiym el adamynyń ómirine qalai áser etedi? 2020 jyly 100 teńge turǵan taýar búginde 167 teńge turady degen sóz. Eger aqshanyń satyp alý qabileti turǵysynan eseptesek, sizdiń qolyńyzdaǵy 100 teńge tórt jyl burynǵy 60 teńgege teń. Demek, teńgeniń satyp alý qabileti 40%-ǵa quldyrady degen sóz. Iaǵni, 2020 jylǵy jalaqyńyz ózgermese, siz búgin sol kezdegige qaraǵanda 40%-ǵa az aqsha alyp júrsiz. Sol kezde 100 myń teńgege alǵan zatyńyz búginde 167 myń teńge turady. Jyl sońyna deiin oǵan taǵy 12% qosylady. Mundai qarqynmen júrsek, 7 jyldan keiin infliatsiianyń eki eselengenine kýá bolamyz", – deidi maman.
QR Ulttyq Banktiń deregi boiynsha, biyl maýsymdaǵy jyldyq infliatsiia 11,8%-dy kórsetti. Barlyq salada baǵa ósimi baiqalyp otyr. Ásirese, qyzmet kórsetý salasyndaǵy qymbatshylyq (16,1%) anyq baiqalady. Buǵan retteletin tarifterdiń ósýi de, naryqtyq qyzmetter qunynyń artýy da yqpal etken. Sonymen qatar azyq-túlik baǵasy (10,6%) da infliatsiiaǵa úlken úles qosyp otyr. Buǵan importtyq taýarlar men negizgi aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń qymbattaýy sebep.
