ەكونوميست الماس چۋكين تەڭگە جىلدىڭ ەڭ اۋىر كەزەڭٸنە اياق باستى دەپ سانايدى. ەدەتتە, ۇلتتىق ۆاليۋتا جاز ورتاسىنان كٷزدٸڭ سوڭىنا دەيٸن "مازاسى كەتٸپ", قۇبىلمالى كٷيگە تٷسەدٸ. 2015 جىلدىڭ تامىزىندا, تٸپتٸ تەڭگەنٸ "ينفاركتٸ" ۇستاپ, قىسىمى كٷرت كٶتەرٸلگەنٸ ەستە. الايدا بيىل ەكٸنشٸ جارتىجىلدىقتا تەڭگەنٸڭ جاعدايى بۇرىنعىداي ناشارلاي قويمايدى دەيدٸ ساراپشى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"شٸلدە-تامىز ايلارىنان قاراشاعا دەيٸن تەڭگەنٸڭ جاعدايى دەستٷرلٸ تٷردە قيىندايدى. بٸراق بيىلعى جاعداي اسا قورقىنىشتى ەمەس. مۇناي باعاسى قۇلدىراپ, سىرتقى فاكتورلار قۇبىلىپ تۇرعانىنا قاراماستان, تەڭگە تۇراقتى دەڭگەيدە تۇر. ينفلياتسييا قازاقستاندا 12 پايىز بولسا, اقش-تا – 3 پايىز. ساتىپ الۋ قابٸلەتٸنە سالساق, تەڭگە شامامەن 9 پايىزعا ەلسٸرەۋٸ تيٸس ەدٸ. بٸراق ول جىل باسىندا 525 دەڭگەيٸندە تۇرسا, قازٸر دە سول شامادا. ياعني, ٸس جٷزٸندە دوللارمەن سالىستىرعاندا تەڭگەنٸڭ ساتىپ الۋ قابٸلەتٸ بٸرشاما نىعايدى", – دەيدٸ ەكونوميست Forbes.kz سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا.
الماس چۋكيننٸڭ بولجامىنشا, قازٸرگٸ دەڭگەي جىل سوڭىنا دەيٸن ساقتالماق. تٸپتٸ, اقش پەن يران اراسىنداعى كەلٸسٸم نەتيجەسٸندە مۇناي نارىعىنا قوسىمشا ٶنٸم تٷسسە دە, تەڭگەنٸڭ قۇلدىراۋى ەكٸتالاي.
"بٸراق كٷزدە ۋاقىتشا اۋىتقۋلار بولۋى مٷمكٸن, سەبەبٸ بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى جىل سوڭىندا قارقىندى جٷزەگە اسىرىلادى. ال رۋبلدٸ قازٸر قولدا ساقتاۋدىڭ مەنٸ جوق", - دەيدٸ ساراپشى.
ەكونوميست حالىقتىڭ جالاقىسىنا قاتىستى دا كٷردەلٸ ەسەپ-قيساپتى العا تارتتى. ينفلياتسييا دەڭگەيٸ كەيٸنگٸ جىلدارى مىناداي قارقىنمەن جٷردٸ:
- 2020 جىل – 7,5%
- 2021 جىل – 8,4%
- 2022 جىل – 20,3%
- 2023 جىل – 9,8%
- 2024 جىل – 8,6%.
وسىلايشا, 2020 جىلدان بەرٸ ينفلياتسييانىڭ جيىنتىق ٶسٸمٸ 67,2%-دى قۇراعان.
"بۇل قاراپايىم ەل ادامىنىڭ ٶمٸرٸنە قالاي ەسەر ەتەدٸ? 2020 جىلى 100 تەڭگە تۇرعان تاۋار بٷگٸندە 167 تەڭگە تۇرادى دەگەن سٶز. ەگەر اقشانىڭ ساتىپ الۋ قابٸلەتٸ تۇرعىسىنان ەسەپتەسەك, سٸزدٸڭ قولىڭىزداعى 100 تەڭگە تٶرت جىل بۇرىنعى 60 تەڭگەگە تەڭ. دەمەك, تەڭگەنٸڭ ساتىپ الۋ قابٸلەتٸ 40%-عا قۇلدىرادى دەگەن سٶز. ياعني, 2020 جىلعى جالاقىڭىز ٶزگەرمەسە, سٸز بٷگٸن سول كەزدەگٸگە قاراعاندا 40%-عا از اقشا الىپ جٷرسٸز. سول كەزدە 100 مىڭ تەڭگەگە العان زاتىڭىز بٷگٸندە 167 مىڭ تەڭگە تۇرادى. جىل سوڭىنا دەيٸن وعان تاعى 12% قوسىلادى. مۇنداي قارقىنمەن جٷرسەك, 7 جىلدان كەيٸن ينفلياتسييانىڭ ەكٸ ەسەلەنگەنٸنە كۋە بولامىز", – دەيدٸ مامان.
قر ۇلتتىق بانكتٸڭ دەرەگٸ بويىنشا, بيىل ماۋسىمداعى جىلدىق ينفلياتسييا 11,8%-دى كٶرسەتتٸ. بارلىق سالادا باعا ٶسٸمٸ بايقالىپ وتىر. ەسٸرەسە, قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنداعى قىمباتشىلىق (16,1%) انىق بايقالادى. بۇعان رەتتەلەتٸن تاريفتەردٸڭ ٶسۋٸ دە, نارىقتىق قىزمەتتەر قۇنىنىڭ ارتۋى دا ىقپال ەتكەن. سونىمەن قاتار ازىق-تٷلٸك باعاسى (10,6%) دا ينفلياتسيياعا ٷلكەن ٷلەس قوسىپ وتىر. بۇعان يمپورتتىق تاۋارلار مەن نەگٸزگٸ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ قىمباتتاۋى سەبەپ.
