Freedom Inside '26

"15 jyl ýaqyt qaldy". Ǵalymdar Ortalyq Aziiaǵa tónip turǵan qaýipti aitty

"15 jyl ýaqyt qaldy". Ǵalymdar Ortalyq Aziiaǵa tónip turǵan qaýipti aitty
Shutterstock/Fotodom.ru

Ǵalymdar 2040 jylǵa qarai Ortalyq Aziiadaǵy muzdyqtar jyldam eri bastaitynyn aityp otyr. Mundai málimdeme 16–17 qyrkúiekte Ózbekstanda ótken "Klimattyń ózgerýi jaǵdaiynda taý muzdyqtaryn baqylaýdyń innovatsiialyq ádisteri jáne gliatsiologiianyń ózekti máseleleri" atty ǵylymi konferentsiiada jasalǵan. Bul týraly Kun basylymy jazdy, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Ózbekstannyń Gidrometeorologiia ǵylymi-zertteý institýtynyń direktory Doniior Týrgýnovtyń aitýynsha, keiingi 10 jylda muzdyqtardyń erýi qarqyndy júrip jatyr.

"Eger bul úrdis jalǵasa berse, 2050 jylǵa qarai Ortalyq Aziiadaǵy muzdyqtardyń shamamen 50 paiyzyn joǵaltýymyz múmkin. Olardy saqtap qalýdyń qandai joldary bar? Bul – qarly aimaqtarda jasandy landshafttar qalyptastyrý jáne jasandy muzdyqtar jasaý", - deidi ol.

Germaniiadaǵy Jer jáne sý zertteý ortalyǵynyń ókili Abror Gafýrovtyń pikirinshe, muzdyqtardyń erýi toqtamaidy, ǵasyr sońyna qarai olardyń kólemi kúrt azaiady.

"Boljam boiynsha 2100 jylǵa qarai qazirgi muzdyqtardyń nebári 20–30 paiyzy ǵana qalady. Biraq eń bastysy tipping point degen uǵym bar, iaǵni muzdyqtar ózenderge eń kóp mólsherde sý beretin shek. Qazir ózenderde sý jetkilikti, tipti burynǵydan da mol. Biraq muz kólemi kúrt azaiǵanda, ózenderdegi sý da kúrt tómendeidi. Bizdiń esebimizshe, Ortalyq Aziiada bul kezeń shamamen 2040 jyly bastalady. Iaǵni bizde daiyndalýǵa shamamen 15 jyl bar. Sheshimderi: sýdy tiimdi paidalaný, sý únemdeitin tehnologiialardy engizý, qorlardy júieli baqylaý jáne basqarý strategiialaryn ázirleý", - dedi ol.