Құны 2,5 млрд теңгеден асатын активтері бар Көкшетаудағы жұмыс істеп тұрған сүт зауыты Ресей азаматы Артем Крецумен байланысты компанияға небәрі 50 мың теңгеге берілген. Келісім кәсіпорынды қаржылық сауықтыру және өндірісті қалпына келтіру жөніндегі міндеттемелер аясында жасалған. Алайда сот мәмілені жарамсыз деп таныды, ал кәсіпорындағы үлеске құқықты алу жағдайына байланысты қылмыстық іс тергеліп жатыр. Осы кезде Артем Крецу Ресейдің Омбы қаласында жаңа ірі сүт зауытының құрылысын бастауға ниетті, деп хабарлайды dalanews.kz.
Әңгіме «Агропродукт» тобына кіретін сүт өңдеу кәсіпорындары туралы болып отыр. Артем Крецу бұл топқа инвестор ретінде келген. Алматы, Көкшетау және Солтүстік Қазақстан облысындағы кәсіпорындарды қамтыған рамалық келісімге сәйкес, инвестор зауыттарды қаржылық сауықтыру, қарыздарын өтеу және өндірісті қайта қалпына келтіру жөніндегі міндеттемелерді өз мойнына алған.
Миллиардтаған актив — символикалық бағаға
2026 жылғы 3 ақпанда «Көкшетау сүт зауыты Белогорье» ЖШС жарғылық капиталындағы 100 пайыз үлес «KazAgroCapital» ЖШС-не 50 мың теңгеге берілген.
Ал кәсіпорын активтерінің алдын ала бағаланған құны 2,5 млрд теңгеден асады. Мұндай символикалық бағаның өзіндік себебі болған. Бұрынғы меншік иелерінің айтуынша, мәміледен түскен қаржы олардың қалтасына емес, кәсіпорынның өзіне салынып, зауытты сауықтыру мен дамытуға бағытталуы тиіс болған.
Алайда бұрынғы меншік иелерінің мәлімдеуінше, уәде етілген қаржылық сауықтыру жүзеге аспаған. Осылайша корпоративтік дау сотқа дейін жетті. 2026 жылғы 21 шілдеде Алматы қаласының Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты жарғылық капиталдағы 100 пайыз үлесті сатып алу-сату туралы шартты жарамсыз деп танып, екіжақты реституцияны қолданды. Яғни тараптарды мәміле жасалғанға дейінгі бастапқы жағдайға қайтару туралы шешім шығарылды.
Сот өз шешімінде шамамен 2,5 млрд теңгеге бағаланған активтің 50 мың теңгеге берілуі дербес экономикалық мағынаға ие болмағанын және бұл кәдімгі бизнесті сатып алу-сату мәмілесіне жатпайтынын атап өткен.
Дегенмен бұл шешім әзірге заңды күшіне енген жоқ. Артем Крецу сот шешіміне апелляциялық тәртіппен шағым түсірген.
Қатарынан қылмыстық іс те тергеліп жатыр
Экономикалық даумен қатар Алматы қаласының Полиция департаментінде кәсіпорынның жарғылық капиталындағы 100 пайыз үлеске алаяқтық жолмен заңсыз құқық алу фактісі бойынша қылмыстық іс тергеліп жатыр.
Тергеу Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 190-бабы 4-бөлігі 2-тармағы бойынша жүргізілуде. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру материалдарында Крецу А.Р. аты аталады.
Бұл ретте сотқа дейінгі тергеп-тексеру деректері жария етілмейтінін және барлық қатысушылардың әрекетіне түпкілікті құқықтық бағаны тек сот қана бере алатынын атап өткен жөн.
Ал Қазақстандағы кәсіпорындар, бұрынғы меншік иелерінің айтуынша, әлі күнге дейін уәде етілген жаңғырту мен өндірістің толық қалпына келуін күтіп отыр. Осы уақытта Артем Крецудың есімі Ресейдегі жаңа ірі сүт жобасына қатысты жаңалықтардан көрінді.
Жаңа сүт зауыты — енді Омбыда
2026 жылғы 9 қазанда Омбы облысының губернаторы Виталий Хоценко өңірде жаңа сүт зауытын салу жоспары туралы мәлімдеді. Жобаның құны 5 млрд рубльден асады.
DairyNews салалық басылымының хабарлауынша, жобаның инвесторы — Ленинград облысында тіркелген «Мол Фрост» ЖШҚ. Компанияның құрылтайшысы әрі бас директоры ретінде Артем Крецу көрсетілген.
Бір қызығы, Ресейдің кейбір басылымдары бұл жобаны «Қазақстаннан келген инвестормен» байланыстырады. Алайда Артем Крецу — Ресей Федерациясының азаматы.
Сондықтан жағдай бірқатар заңды сұрақ туындатады: Қазақстанда ресейлік инвестор отандық сүт кәсіпорындарын қаржылық сауықтыру жөніндегі міндеттемелер аясында олардың активтерін басқаруға келсе, жаңа ауқымды жобасын Ресей аумағында жүзеге асырып жатыр.
Қазақстандық зауыттардың жабдықтары қайда?
Осы жағдайға байланысты кәсіпорындардың бұрынғы меншік иелері өндірістік активтердің сақталуына алаңдаушылық білдіруде. Олар Қазақстандағы сүт зауыттарының жабдықтары ел аумағынан шығарылып, жаңа жобаларда пайдаланылуы мүмкін деген қауіп бар екенін жоққа шығармайды. Алайда қазіргі таңда бұл — бұрынғы меншік иелерінің алаңдаушылығы ғана, тергеу немесе сот тарапынан дәлелденген факт емес.
Дегенмен мүліктің құны мен жалғасып жатқан корпоративтік дауды ескере отырып, бұрынғы меншік иелерінің пікірінше, активтердің сақталуы мәселесі құзырлы мемлекеттік органдардың ерекше назарында болуы тиіс.
««Біз зауытты ақша үшін емес, оны сақтап қалу жөніндегі міндеттеме негізінде бердік. Алайда оның орнына сот дауы, қылмыстық іс және Омбыда жаңа зауыт салынатыны туралы жаңалықтарды көріп отырмыз. Біздің мақсатымыз — Қазақстандағы жабдық Қазақстанда қалып, еліміздің экономикасына жұмыс істеуі», — деді кәсіпорынның бұрынғы меншік иелерінің өкілі.»
Бүгінде жауабын күткен бірнеше маңызды сұрақ бар
Қазақстандағы сүт зауыттарының жабдықтары қазір қайда және олардың сақталуына кім жауап береді? Алматы, Көкшетау және Солтүстік Қазақстан облысындағы кәсіпорындарды қаржылық сауықтыру жөніндегі міндеттемелердің тағдыры не болды? Қазақстандық активтерге қатысты дау әлі толық шешілмей жатып, Омбыдағы миллиардтаған жоба қалай жүзеге асырылып жатыр?
Бұл сауалдарға Артем Крецудың өзі және құзырлы мемлекеттік органдар жауап беруі тиіс.
Өйткені әңгіме жай ғана бұрынғы меншік иелері мен инвестор арасындағы корпоративтік дау туралы емес. Мұнда жұмыс орындары, өндірістік қуаттар, миллиардтаған теңгеге бағаланатын активтер және ең бастысы — Қазақстандағы кәсіпорындар мен олардың жабдықтары алдағы уақытта еліміздің экономикасына қызмет ете ме деген мәселе тұр.
