قازاقستاندىقتار 2021 جىلدان ٶز زەينەتاقى جيناعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋ مەن ەم-دومعا جۇمساپ, قارجى ۇيىمدارىنىڭ باسقارۋىنا بەرە الادى. زاڭعا وسى مەسەلەگە قاتىستى ەنگٸزٸلەتٸن ٶزگەرٸتۋلەردٸ مەجٸلٸس 24 قاراشادا قابىلداعان بولاتىن. قازٸر زاڭ جوباسى پارلامەنت سەناتىندا جاتىر.
زەينەتاقى جيناعىن قالاي جۇمساۋعا بولادى?
زەينەتاقى جيناعىن باسپانا جاعدايىن جاقسارتۋ ٷشٸن:
• تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ, ونىڭ ٸشٸندە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا ٷلەستٸك قاتىسۋ تۋرالى شارتتى رەسٸمدەۋ, تۇرعىن ٷي جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا جەكەشەلەندٸرۋ, بٶلٸپ-بٶلٸپ تٶلەۋ, تۇرعىن ٷيدٸ ايىرباستاۋ جولىمەن ساتىپ الۋ;
• ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالداۋ شارتى بويىنشا بەرەشەكتٸ ٸشٸنارا/تولىق ٶتەۋ
• جەكە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى جەنە (نەمەسە) جەر ۋچاسكەسٸن ساتىپ الۋعا (نىسانالى ماقساتى – جەكە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى نەمەسە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىعى) جۇمساۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار, بۇل اقشانى ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردەن, يپوتەكالىق ۇيىمداردان تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ جەنە ٷلەسكەر رەتٸندە ٷي الۋ ٷشٸن باستاپقى جارنا رەتٸندە پايدالانۋعا بولادى.
تۇرعىن ٷي جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالداۋ, جەكەشەلەندٸرۋ, بٶلٸپ-بٶلٸپ تٶلەۋ, تۇرعىن ٷيدٸ ايىرباستاۋ, جەكە تۇرعىن ٷي سالۋ نەمەسە جەر ۋچاسكەسٸن ساتىپ الۋ ٷشٸن يپوتەكالىق قارىز الساڭىز دا, باستاپقى جارنا رەتٸندە قۇيۋعا رۇقسات بەرٸلمەك.
زەينەتاقى شوتىنداعى اقشانى الىپ, تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸندەگٸ ەسەپشوتتى دا تولىقتىرۋعا بولادى. جوبا بويىنشا, الدىن الا تۇرعىن ٷي قارىزىن, ارالىق تۇرعىن ٷي قارىزىن الۋعا قاجەتتٸ قارجى رەتٸندە پايدالانۋعا بولادى.
سونداي-اق, باسىندا يپوتەكاسى بار قازاقستاندىقتار بۇل اقشانى قارىزدىڭ بٸر بٶلٸگٸن نەمەسە تولىقتاي جابۋعا, يپوتەكالىق تۇرعىن ٷي قارىزىن قايتا قارجىلاندىرۋعا جۇمساي الادى.
تاعى بٸر جاڭالىق, بجزق-دان الۋعا بولاتىن اقشانى ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ بٸرٸنە, وتباسى مٷشەسٸنە, جاقىن تۋىسىنا دا بەرۋگە بولادى.
قاراجات تەك باسپانا جاعدايىن جاقسارتۋعا جۇمسالۋى شارت. بۇنداي جاعدايدا سىيعا تارتقىسى كەلگەن جاننىڭ زەينەتاقى جيناعى الۋشىنىڭ ارنايى اشىلعان ەسەپشوتىنا تٷسەدٸ.
قانداي شەكتەۋلەر قويىلادى?
بٸرجولعى زەينەتاقى تٶلەمٸنە ٶز جۇبايىڭىزدان نەمەسە جولداسىڭىزدان, جاقىن تۋىسىڭىزدان ٷي ساتىپ الا المايسىز. زەينەتاقى جيناعىنا ساتىپ الىنعان نەمەسە سالىعان جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ جەكە مەنشٸك قۇقى تٸركەلگەن كٷننەن باستاپ, 5 جىل ٸشٸندە جەكە يەلٸكتەن شىعارۋعا بولمايدى. بۇل شەكتەۋ 2021 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيٸن تقجب قارىزى ەسەبٸنەن الىنعان جىلجىمايتىن مٷلٸككە جٷرمەيدٸ.
جەكە مەنشٸگٸندە تۇرعىن ٷي نەمەسە جەر ۋچاسكەسٸنٸڭ بولۋى سالىمشىنىڭ بٸر جولعى تٶلەمدٸ الۋ جايلى ٶتٸنٸشٸن كەرٸ قايتارۋعا, زەينەتاقى تٶلەمٸن بەرۋدەن باس تارتۋعا نەگٸز بولمايدى.
ٶتٸنٸش بەرگەن كەزدە, ازامات بۇل قارجىنى تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋعا جۇمسايتىنىن دەلەلدەۋٸ قاجەت. ول ٷشٸن ۋەكٸلەتتٸ وپەراتورعا قاجەتتٸ قۇجاتتاردى تاپسىرادى, ال باعدارلاما وپەراتورى – الداعى ۋاقىتتتا قۇرىلاتىن وتباسى بانكٸ بولماق.
بٸرجولعى زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن تۇرعىن ٷي جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماقساتتارىنا پايدالانۋ قولما-قول اقشاسىز تەسٸلمەن جٷزەگە اسىرىلادى. بۇل رەتتە زەينەتاقى شوتىندا جاتقان اقشانى ارنايى ەسەپشوتقا اۋدارۋ, يپوتەكالىق جيناقتى رەسٸمدەۋگە كەتەتٸن شىعىنداردى سالىمشى ٶز قالتاسىنان تٶلەيدٸ.
ايتا كەتەيٸك, مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ 1 قىركٷيەكتەگٸ ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2021 جىلى بجزق-نىڭ 700 مىڭعا جۋىق سالىمشىسى ٶز جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ, ەمگە نەمەسە قارجى كومپانييالارىنىڭ باسقارۋىنا بەرۋگە پايدالانا الاتىنىن ايتقان بولاتىن. ول ٷكٸمەتكە ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ, جىل سوڭىنا دەيٸن بارلىق قاجەتتٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ قابىلداۋدى جەنە وسى باعىتتا دايىندىق جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ تاپسىردى. كەيٸننەن ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ بٸرجان نۇرىمبەتوۆ 721 مىڭنان استام سالىمشى زەينەتاقى جيناقتارى تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا پايدالانا الاتىنىن ناقتىلاپ ٶتكەن.
