يران بٷگٸنگٸ دەيٸن ەلەمگە تاسىمالداناتىن مۇنايدىڭ 20 پايىزى ٶتەتٸن ورمۋز بۇعازىن جاباتىنىن ايتىپ, اراكٸدٸك دوق كٶرسەتٸپ كەلدٸ. ال بٷگٸن يران پارلامەنتٸ شىنىمەن دە وسىنداي شەشٸمدٸ قابىلدادى. ال ساراپشىلاردان باستاپ حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنا دەيٸن بۇل ىقتيمال جايتتى ەلدەقاشان باعالاپ, مۇندايدا مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸ 90-نان 130 دوللارعا دەيٸن قىمباتتاۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بولجاعان. الايدا وتاندىق ەكونوميست, مۇناي سالاسىنىڭ مامانى ولجاس بايدٸلدينوۆ بۇل رەتتە اسىعىس ۇيعارىم شىعارماۋعا شاقىرادى. ٶيتكەنٸ, ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ورمۋز بۇعازىن جابۋ فيزيكالىق ەرٸ ماتەريالدىق تۇرعىدا مٷلدە مٷمكٸن ەمەس كٶرٸنەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ايتا كەتسەك, ورمۋز بۇعازى ارقىلى ەلەمدە ٶندٸرٸلگەن مۇنايدىڭ شامامەن 20%-ى جەنە سۇيىتىلعان تابيعي گازدىڭ 35%-دان استامى تاسىمالدانادى. بۇل – ساۋد ارابيياسى, يراك, كۋۆەيت, كاتار, باە جەنە باحرەين سيياقتى پارسى شىعاناعى ەلدەرٸنٸڭ ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارىن ەكسپورتتايتىن نەگٸزگٸ باعىت. ورمۋز بۇعازىمەن كٷن سايىن شامامەن 3 ميلليون باررەل مۇناي ٶتەدٸ. بۇل – ەلەمدەگٸ تەۋلٸكتٸك مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ بەستەن بٸر بٶلٸگٸنە تەڭ كٶلەم.
"راسىندا, بۇعاز كٶزدەگەنگە ٶتە قولايلى نىسانا. ونىڭ ەنٸ - بار بولعانى 30-100 شاقىرىم عانا. بٸراق ونى قالاي جابۋعا بولادى? بۇل بٸزدٸڭ ماڭعىستاۋداعى ەرەۋٸل ەمەس, جولدى جاۋىپ قويا سالاتىن. تەڭٸزدٸ نەمەن جاباسىڭ? كەمەلەرمەن بە? يراندا ٶزٸ قانشا كەمە بار? قارا تەڭٸزدەگٸ قاقتىعىستان بەلگٸلٸ, قازٸر كەز كەلگەن كەمەنٸڭ كٶزٸن سۋ ٷستٸندەگٸ درون-قايىقتار وپ-وڭاي قۇرتا سالادى. مينا قويىپ تاستاۋ كەرەك پە? بۇل – قازٸر كەڭٸنەن تاراعان نۇسقا. ال مينانى قايدا, قالاي قويادى? ونى كەمەمەن پورتتان الىپ شىققاندا-اق ەۋەدەن سوققى جاساۋ ارقىلى تالقانداي سالماي ما? ەلدە دروندارمەن اپارادى ما? يە, سولاي جاساۋعا ەبدەن بولادى. بٸراق قازٸردٸڭ ٶزٸندە بۇعازدا كٶپتەگەن ەسكەري كەمەلەر ساقاداي-ساي تۇر: كەز كەلگەن ۇشقان نىساندى جوياتىن. ەلدە زىمىرانداردى پايدالانعان دۇرىس پا? ول ٷشٸن دەل سول سەتتە, ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە نىسانانى دەلدەپ باعىتتايتىن جٷيە قاجەت. ال, يراندا زىمىران قولدانىسىنىڭ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ. ۋيكيپەدييا دەرەگٸنشە, يراندا قىتايدان كٶشٸرٸلگەن "نۇر" زىمىراندارى بار. بٸراق ولاردى قالاي ۇشىرادى? بٸر-ەكٸ رەت اتار ارى كەتسە, الايدا ولاردى اۋادان بٸردەن قاعىپ الادى ەمەس پە?" دەپ جازىپتى بايدٸلدينوۆ Telegram-داعى ارناسىندا.
ال قالاي دەگەنمەن دە بۇل بۇعاز, يران بيلٸگٸ بٷگٸن شەشكەندەي, جابىلاتىن بولسا, Goldman Sachs, Citigroup جەنە JPMorgan سىندى حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى "قارا التىننىڭ" باعاسى شارىقتاي جٶنەلەتٸنٸن بولجايدى.
Goldman Sachs ساراپشىلارى ەگەر گەوساياسي جاعداي بۇرىنعى قالىپتى جاعدايعا ورالسا, Brent مۇنايىنىڭ بٸر باررەلٸ 2025 جىلدىڭ IV-توقسانىندا, تٸپتٸ 60 دوللاردان دا تٶمەن تٷسٸپ كەتۋٸ مٷمكٸن دەپ سانايدى. ال, ەگەر يراندا مۇناي تاسىمالىندا پروبلەمالار تۋىنداسا, وندا باعا 90 دوللاردان اساعا جوعارىلاۋى ىقتيمال.
Citigroup ساراپشىلارى ورمۋز بۇعازى بلوكادادا قالىپ كەتسە ەرٸ مۇناي تاسىمالىنداعى ٷزٸلٸستەر اراسى ۇزاپ كەتسە باعا 90 دوللارعا دەيٸن كٶتەرٸلۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى. ال قاتاڭ ستسەنارييلەردە باعا شىعى 120-130 دوللاردى يگرەۋٸ ىقتيمال.
"ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ٶسٸمٸ جەنە قىتاي تاراپىنان سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸ اقىرىندا باعانىڭ ساباسىنا تٷسٸرۋ رٶلٸن اتقارۋى مٷمكٸن. ياعني, بۇل رەتتە باعا ٶسٸمٸ قىسقا مەرزٸمدٸ سيپاتقا يە بولاتىن سيياقتى", - دەيدٸ Citigroup ساراپشىلارى.
JPMorgan ساراپشىلارى ورمۋز بۇعازى ارقىلى ٶتەتٸن ارنا جابىلسا نەمەسە تاياۋ شىعىستا ٸرٸ سوعىس وتى تۇتانسا مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸنٸڭ قۇنى 130 دوللارعا دەيٸن كٶتەرٸلۋٸ مٷمكٸن دەپ ەسكەرتەدٸ.
ايتا كەتسەك, 22 ماۋسىمعا قاراعان تٷنٸ اقش-تىڭ ەۋە كٷشتەرٸ يراننىڭ فوردو, ناتانز جەنە يسفاحان سىندى يادرولىق نىساندارىنا دٶپ سوققى بەردٸ. وسىلايشا 13 ماۋسىمنان بەرٸ ٶز جالعاستىعىن تاۋىپ جاتقان يران مەن يزرايل قاقتىعىسى جاڭا رەڭكە يە بولدى. اقش-تىڭ تٸكەلەي ەسكەري قاتىسى گەوساياسي شيەلەنٸستٸ ودان سايىن ۋشىقتىرا تٷسۋدە. ينۆەستورلاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ باعالى قاعازداردان اقشاسىن الىپ, التىنعا سالۋعا جاپپاي كٶشتٸ...
