حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن قالاي كٶتەرەمٸز?
بۇرىندارى ىبىراي التىنساريننٸڭ ٶلەڭٸندەگٸ «ايشىلىق الىس جەرلەردەن, كٶزٸڭدٸ اشىپ-جۇمعانشا, جىلدام حابار العىزدى» دەگەن جولدارىن وقىپ, قانشالىقتى ٶزەكتٸ مەسەلە ەكەندٸگٸن تامسانعان بولساق, جاھاندى جايلاعان پاندەمييا راسىمەن دە تسيفروۆيزاتسييا دەۋٸرٸنٸڭ قاق ورتاسىندا كەلە جاتقانىمىزدى كٶرسەتتٸ. ال الاقانداي عانا گادجەت ارقىلى بار مەسەلەنٸ تىندىرۋعا بولاتىن مىنا زاماندا حالىقتىڭ ساۋاتتىلىعى قاي دەرەجەدە? «ازاماتتىق الاڭ» وتىرىسىندا وسى مەسەلە جان-جاقتى تالقىعا سالىنىپ, بەلسەندٸلەردٸڭ پٸكٸرٸ تىڭدالدى. وتىرىسقا تٶراعالىق ەتكەن قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ بولات تٸلەپوۆ ەلەكتروندىق تەحنولوگييالار دامىعان مىنا زاماندا حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ كٷن تەرتٸبٸندە تۇرعان باستى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ ەكەنٸن ايتىپ ٶتتٸ.
«مەسسەندجەردە سٶيلەسۋ, ونلاين تٶلەمدەر جاساۋ, ەلەكتروندىق قىزمەتتەر – وسىنىڭ بارلىعى زاماناۋي ادامىڭ قاراپايىم ٶمٸرٸنٸڭ اينىماس بٶلٸگٸنە اينالدى. قازاقستاندىقتاردىڭ ٶمٸرٸنە ينتەنسيۆتٸ تٷردە كٸرگەن تسيفرلاندىرۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا مودەلٸن قالىپتاستىردى. وسى جاڭا مودەل شەڭبەرٸندە نەگٸزگٸ سالالار مەن بيزنەس قانا ەمەس, سونىمەن قاتار قوعامنىڭ بٷكٸل ٶمٸرٸ تسيفرلانىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى دا وسى باعىتتاعى جۇمىستارعا وڭ ىقپال ەتتٸ. بۇل تۇجىرىمداما حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, قوعام مەن بيلٸك اراسىنداعى ٷزدٸكسٸز بايلانىستىڭ نىعايۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ», - دەدٸ بولات بولات تٸلەپوۆ.
وتىرىس بارىسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى امانبەك تٶلەپبەرگەنوۆ قازاقستان حالقىنىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىنىڭ جاي-كٷيٸنە توقتالدى.
«ەلەكتروندىق تەحنولوگييالار دامىعان بٷگٸنگٸ دەۋٸردە قوعامنىڭ بارلىق سالاسى تسيفروۆيزاتسييانىڭ كٶمەگٸمەن دامىپ وتىر. ناقتى ايتار بولساق, مەديتسينالىق جەردەم الۋ, ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋ, ونلاين بٸلٸم دە تسيفروۆيزاتسييانىڭ كٶمەگٸمەن جٷزەگە اسۋدا. سونداي-اق, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ شالعاي مەكەندەرٸندەگٸ كيەلٸ جەرلەردٸ ونلاين كارتالارعا كٸرگٸزۋ جۇمىستارى بارىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. وسى ورايدا «2گيس» حالىقارالىق كارتوگرافييالىق كومپانيياسىمەن سەرٸكتەستٸك مەموراندۋمىنا وتىردىق. بۇدان بٶلەك, بٷگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ كٶپتەگەن مۋزەيلەر دە ونلاين جٷيەسٸنە ٶتٸپ جاتىر. ياعني, كەز كەلگەن ادام مۋزەيدٸ ٷيدە وتىرىپ-اق گادجەتتٸڭ كٶمەگٸمەن ٸشٸن ارالاپ جٷرە بەرەدٸ. «قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنىڭ اياسىندا جارىق كٶرگەن كٸتاپتاردى دا وقىرماندار 100kitap.kz جەنە openU.kz پورتالدارىنا ونلاين تٷردە وقي بەرەدٸ. وسى ورايدا قازاقستاننىڭ ەلەمنٸڭ دامىعان 30 مەملەكەتٸنٸڭ قاتارىنا كٸرۋٸ ٷشٸن دە ەلٸمٸزدە تسيفروۆيزاتسييانى دامىتىپ, حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماڭىزدى», – دەپ اتاپ ٶتتٸ امانبەك تٶلەپبەرگەنوۆ.
تسيفرلىق ساۋاتتىلىق جەنە ينتەرنەت الاياقتىق تۋرالى IT مامان, تimur academy وفلاين-ونلاين وقىتۋ ورتالىعىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى تيمۋر بەكتۇر پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن قالاي ارتتىرۋعا بولاتىندىعى جٶنٸندەگٸ مەسەلە بٷگٸندە قازاق قوعامىندا جيٸ ايتىلىپ جٷر. وسى رەتتە تسيفرلىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قاتاڭ قاداعالاۋىمىز كەرەك. قاراقشىلىقتان قورعانا الماۋ, سايتتاعى اقپاراتتار اراسىندا اداسىپ قالۋ مەسەلەلەرٸ دە جيٸ كەزدەسەدٸ. ەلٸمٸزدەگٸ 10 ملن ادام ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸ تۇراقتى پايدالانادى. شىنىندا بٸزدە تسيفرلىق ساۋاتسىزدىق دەڭگەيٸ جوعارى», – تيمۋر بەكتۇر.
ال بٷگٸندە بەلسەندٸ قازاق جاستارىنىڭ باسىن قوسىپ, ەلٸمٸزدە جايدارمان ويىنىن ۇيىمداستىرىپ جٷرگەن ەسەن ەلەۋكەن حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن كەيدە مەجبٷرلٸ تٷردە ٷيرەنۋدٸ تالاپ ەتۋدٸڭ قاجەت ەكەندٸگٸن ايتتى.
«كەيدە حالىقتى مەجبٷرلەپ, تسيفروۆيزاتسييانىڭ نەگٸزگٸ ەرەجەلەرٸن ٷيرەنۋدٸ تالاپ ەتكەن دە دۇرىس شىعار. مەسەلەن, حالىققا قىزمەت ەتۋ ورتالىقتارىندا 30 جاسقا دەيٸنگٸ جاستارعا كٶمەك كٶرسەتۋدٸ دوعارۋ كەرەك. سوندا ولار ونلاين قىزمەت الۋ ٷشٸن ەرٸكسٸز ٷيرەنۋگە مەجبٷر بولادى», - دەدٸ ەسەن ەلەۋكەن.
ايتا كەتەيٸك, «ازاماتتىق الاڭ» جوباسى قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى ۇيىمداستىردى. وعان قوعام بەلسەندٸلەرٸ, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر, بلوگەرلەر, جۋرناليستەر, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, جالپى تانىمال تۇلعالار قاتىستى. «ازاماتتىق الاڭ» وتىرىسىندا كٶتەرٸلگەن بارلىق مەسەلەلەر مەن ۇسىنىستار تيٸستٸ ورگاندارعا ۇسىنىم رەتٸندە جٸبەرٸلەتٸن بولادى.
