كەڭەس تٶراعاسى, مەجٸلٸس دەپۋتاتى امانجول ەلتاي جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا جاپپاي تٶبەلەس, سۋيتسيد, زورلىق-زومبىلىق ەرەكەتتەرٸنٸڭ بەلەڭ الىپ تۇرعانىنا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلت تامىرىنا بالتا شاباتىن وسىنداي ەرەكەتتەردٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن ۇلتتىق تەربيەنٸڭ نەگٸزدەرٸن بٸر ارناعا تٷسٸرەتٸن تۇجىرىمدامانى ەنگٸزۋ ماڭىزدى.
بۇل رەتتە پارتييا حاتشىسى دەۋلەت كەرٸبەك «AMANAT» بۇل ٸسكە اتسالىسۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزٸپ, ەرتەڭگٸ ۇرپاق ونىڭ جەمٸسٸن كٶرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
– جاھان جۇرتشىلىعى ٶزٸنٸڭ ۇلتتىق بولمىسىن, تٶل تۋما تابيعاتىن, دەستٷرٸن قايماعىن بۇزباي ساقتاپ قالۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ونداي مەملەكەتتەردە «مىقتى ۇلت وتباسىندا قالىپتاسادى» دەگەن تٷسٸنٸك بار. بٸز ايتىپ جٷرگەن نورۆەگييا, شۆەتسييا, جاپونييا سەكٸلدٸ ەلەمنٸڭ وزىق ەلدەرٸندە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ جۇمىسى ەڭ الدىمەن ۇرپاق تەربيەسٸنەن باستاۋ الادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدە وسى مەسەلە كەنجەلەپ قالۋدا. وسىنى ەسكەرە كەلە «AMANAT» پارتيياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا «ۇلتتىق تەربيە – ۇلت بولاشاعى» تۇجىرىمداماسىن ەنگٸزۋ كٶرٸنٸس تاپتى. بۇل تۇجىرىمداما الداعى ۋاقىتتا جان-جاقتى سارالانىپ بارىپ قابىلدانادى دەگەن ويدامىن, – دەدٸ پارتييا حاتشىسى.
– يسلاندييادا اتا-انا بالالارىمەن مٷمكٸندٸگٸنشە كٶبٸرەك بٸرگە ۋاقىت ٶتكٸزۋٸ ٷشٸن ولاردىڭ جۇمىستان ەرتەرەك ٷيگە قايتۋىنا جاعداي جاسالعان. جەتكٸنشەكتەردٸڭ ساعات 22:00-دەن كەيٸن دالادا, كٶپشٸلٸك ورىنداردا جٷرۋٸنە تىيىم سالىندى. بوس ۋاقىتىندا مەيلٸنشە سپورت, ٶنەرمەن اينالىسۋى ٷشٸن ەر جاسٶسپٸرٸمگە جىلىنا 500 دوللار بٶلٸنگەن. رەيكياۆيك قالاسىنىڭ مەرٸ «كەزٸندە چەمپيوناتتا انگلييانى جەڭۋٸمٸزدٸڭ باستى سەبەبٸ دە وسى رەفورما, – دەيدٸ. – بٸزگە يسلاندييا رەۆوليۋتسيياسىن قايتالاۋدىڭ قاجەتٸ جوق. بٸراق وسىعان ۇقساس وڭ نەتيجە بەرگەن ٷزدٸك ٷلگٸلەردٸ زەرتتەپ, ٶزٸمٸزدٸڭ ەرەكشەلٸگٸمٸزدٸ ەسكەرە وتىرىپ, جاستار تەربيەسٸ باعدارلاماسىن قابىلداعان جٶن دەپ سانايمىن, – دەدٸ ول.
تەربيە مەسەلەسٸندە حالىقارالىق تەجٸريبەگە ارقا سٷيەي بەرۋدٸڭ قاجەتٸ جوق ەكەنٸن قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸندەگٸ «AMANAT» فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتى جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا دا اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ۇرپاق تەربيەسٸنە قاتىستى ٶزٸنٸڭ جەكە دامۋ تراەكتوريياسىن ايقىنداپ الۋى تيٸس. ەلٸمٸز ۇرپاق تەربيەسٸ مەسەلەسٸندە تەك ٶزٸنە عانا تەن ٸشكٸ ٶزەگٸن تاۋىپ, ونى بٸلٸممەن ۇشتاستىرۋى كەرەك.
– تۋعان تاريحىن جەتە تانىعان بالا عانا ونى باسقالارمەن سالىستىرا الادى. ٶزٸنٸڭ ەلٸن تەرەڭ تانىماعان ادام كەز كەلگەن سىرتقى ىقپالعا جىعىلا سالادى. سوندىقتان مەكتەپ تۋريزمٸن قالىپتاستىرىپ, بالالاردى تاريحي ورىندارمەن تانىستىرعان جٶن. ەكٸنشٸ نازار اۋداراتىن مەسەلە, بٷگٸندە بٸز ەكٸ تٸلدٸ ورتا قالىپتاستىردىق. بۇل ەكەۋٸ بٸرٸن-بٸرٸ قابىلدامايدى, بٸر ۇلتتىق يدەياعا كەلە المايدى. بۇل – تراگەدييا! مەنٸڭ ويىمشا, وسى ەكەۋٸن بٸر قازاقي ورتاعا اينالدىرۋ كەرەك, – دەدٸ الدان سمايىل.
ٶز كەزەگٸندە, قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى نۇرتٶرە جٷسٸپ ەلٸمٸزدەگٸ جاستار ورتالىقتارىنىڭ جۇمىس ساپاسىنا نازار اۋداردى.
– ٶكٸنٸشكە قاراي, ٶتكەن ٷش ونجىلدىقتا بٸز قۇندىلىقتار جٷيەسٸن قالىپتاستىرا العان جوقپىز. بارشا قازاقستان ازاماتىنا باعىت-باعدار سٸلتەيتٸن, جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىندا ساقتالاتىن جٷيە جاساي المادىق. ەلٸمٸزدەگٸ جاستار ورتالىقتارى نەمەن اينالىسادى? تەربيەنٸڭ ٶزەگٸ سول جاستارمەن جۇمىس ٸستەۋدە ەمەس پە? ۇرپاق تەربيەسٸ سولاردىڭ قولىندا بولۋى كەرەك. تەربيەگە قاتىستى قانداي مەحانيزمدەر بار? مٸنە, وسىعان قاداعالاۋ جاساعان كەزدە عانا جۇمىس نەتيجەلٸ بولادى. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ەردايىم ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە ناسيحاتتاپ وتىرعان جٶن, – دەدٸ سەناتور.
قوعام قايراتكەرٸ, تٸل جاناشىرى ورازكٷل اسانعازىقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ۇرپاق تەربيەسٸن اتا-انانى تەربيەلەۋدەن باستاۋ كەرەك.
«ۇلتتىق تەربيە – ۇرپاق تەربيەسٸنٸڭ ٶزەگٸ. جاستار اراسىنداعى ۇلتتىق بولمىسىمىزعا جات سايىستاردى, باعدارلامالاردى تىيىپ, ٶز قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتايتىن ٸس-شارالاردىڭ سانىن ارتتىرۋ قاجەت. تٶل مەدەنيەتٸمٸزدٸ, سالت-دەستٷرٸمٸزدٸ دەرٸپتەيتٸن پەن نەمەسە فاكۋلتاتيۆ ەنگٸزۋ كەرەك», - دەدٸ ول.
ال قر وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەدٸل وسپان ۆەدومستۆو ەزٸرلەپ جاتقان تۇجىرىمدامانىڭ ٶزەگٸ – ۇلتتىق ادامي قۇندىلىقتار بولاتىنىنا سەندٸردٸ.
«بٸز ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويعا سٸڭٸرگەن بٸلٸمدٸ, سانالى ازاماتتاردى تەربيەلەۋدٸ ماقسات ەتٸپ وتىرمىز. حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق تەربيە تۇعىرناماسى دا ەسكەرٸلەدٸ. سوناۋ ەل-فارابيدەن باستاپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ ٸسٸندە ٶشپەس ٸز قالدىرعان اباي, شەكەرٸم, ىبىراي سىندى تۇعىرلى تۇلعالارىمىزدىڭ ٶسيەتٸن باسشىلىققا الامىز. بٷگٸندە بۇل قۇندى قۇجات ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق بٸلٸم اكادەميياسىنىڭ بٸلٸكتٸ ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ەزٸرلەنۋدە», - دەدٸ ۆيتسە-مينيستر.
كەڭەس تٶراعاسى امانجول ەلتاي ەلٸمٸزدە جاستاردى تەربيەلەۋ سالاسىندا شەشٸمٸ تابىلماعان كٶپتەگەن پروبلەما بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, تەربيەنٸڭ ماقساتىن جەنە باسىم باعىتىن ايقىندايتىن ناقتى ۇلتتىق يدەولوگييالىق باعداردىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ بايقالادى. سونداي-اق, وقىتۋ رٶلٸنٸڭ جوعارى باعالانىپ, تەربيە رٶلٸنٸڭ تولىق باعالانباۋى, ەلەۋمەتتٸك ينستيتۋت رەتٸندە وتباسىنىڭ تەربيەلٸك رٶلٸنٸڭ ەلسٸرەۋٸ, سالاۋاتتى ٶمٸر سالتى داعدىلارىنىڭ تولىق قالىپتاسپاۋى سيياقتى ت.ب. قوردالانعان مەسەلەلەر بار. سوندىقتان دا «Miras» كەڭەسٸ ٷكٸمەت ەزٸرلەپ جاتقان جاستاردىڭ تەربيە جۇمىستارى تۇجىرىمداماسىنا بٷگٸنگٸ جيىن بارىسىندا ايتىلعان ۇسىنىس-پٸكٸرلەردٸ جولدايدى.
«AMANAT» پارتيياسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
سۋرەتتٸ تٷسٸرگەن ەلي عالىم
https://dalanews.kz/news/88620-ayes-mamandar-yekologiialyq-saraptama-zh
