– سىرت ەلدەردە عىلىم سالاسىندا ەڭبەك ەتٸپ, ەلگە كەلگەن سوڭ عىلىمي جۇمىستارىن جالعاستىرعان قانداستارىمىز جايىندا ايتىپ وتىرسىز با ۇلىقپان اعا?
– يە. سىرتتان كەلگەن عالىمدارىمىز قازاق عىلىمىنىڭ اياققا تۇرۋىنا كٶپ ىقپال ەتتٸ. ٶز باسىم مۇنى ٷلكەن تاريحي كەزەڭ دەپ باعالايمىن.
ايتالىق, توقسانىنشى جىلدارى تاريحشى, قوعام قايراتكەرٸ زاردىحان قيناياتۇلى موڭعولييا ٷكٸمەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى سىندى ٷلكەن مانسابىن تاستاپ, ەلگە كەلٸپ, تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋىندا عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ جۇمىس ٸستەۋٸن ٷلكەن ەرلٸككە باعالاۋعا بولادى. بۇل – ٷلكەن ازاماتتىق قوي.
سول سيياقتى بەلگٸلٸ ەتنوگراف جاعدا بابالىقۇلىنىڭ مول مۇراسى بٸزگە قانشاما كٷش-قۋات بەردٸ دەسەڭٸزشٸ.
وسىدان بٸرشاما ۋاقىت بۇرىن شەكٸرتٸم, تانىمال اقىن قاسىمحان بەگمانوۆ جاعدا بابالىقۇلىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي مول مۇراسىن جيناقتاپ, كٶپتومدىق كٸتاپ شىعاردى. قازاقتىڭ سالت-دەستٷرٸن, مەدەنيەتٸن بٸر كٸسٸدەي بٸلەتٸن ادام رەتٸن ايتسام, جاعدا بابالىقۇلىنداي كەمەڭگەر ەتنوگرافتى كٶرگەن دە, ەستٸگەن دە ەمەسپٸن. مۇنداي ادامدار مىڭ جىلدا بٸر-اق رەت تۋاتىنى انىق. بۇدان باسقا قازٸرگٸ تاڭدا جاراتىلىستانۋ سالاسىندا شەتتەن كەلگەن قازاق عالىمدارى جەمٸستٸ ەڭبەك ەتٸپ جاتىر.
دٷنيەجٷزٸندە تارىداي شاشىلعان قازاقتار ٶزٸنٸڭ قاجىرلى ەڭبەگٸمەن ٶز ٸسٸنٸڭ بٸلٸكتٸ مامانى ەكەنٸن ناقتى ٸسپەن دەلەلدەپ بەردٸ. ەلگە كەلگەن قانداستارىمىزدىڭ اراسىندا تٷرلٸ سالانىڭ ماماندارى بار.
ولاردىڭ اراسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتە زور تابىسقا جەتكەن ازاماتتار دا بولدى. بٸراق سولاردى ەل باسقارۋ ٸسٸنە تارتىپ, ەلەۋەتٸن پايدالانباي جٷرگەنٸمٸزدٸ تٷسٸنبەيمٸن.
عىلىم مەن ەدەبيەت سالاسىندا ەڭبەك ەتكەن ازاماتتار عانا ەلگە كەلگەن سوڭ, ٶزٸنٸڭ تٶل كەسٸبٸن جالعاستىرۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولدى. ال قارجى, ەكونوميكا, مەملەكەتتٸك باسقارۋ سالاسىندا مول تەجٸريبە جيناعان قانداستارىمىز ساۋدا-ساتتىقتىڭ اينالاسىندا ەلٸ جٷر. بٸزدەر سىرتتاعى قازاقتى ەلگە كٶشٸرٸپ ەكەلگەندە تەك قانا سانىمىزدى كٶبەيتۋدٸ عانا ويلامادىق قوي?!
– ۇلىقپان اعا, ٶتە ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ قوزعاپ وتىرسىز. راسىمەن دە, قازٸر ورالمانداردى جەرگٸلٸكتٸ ٶمٸرگە بەيٸمدەۋ, ولاردىڭ ەلەۋەتٸن پايدالانۋ ٸسٸ اقساپ تۇر.
– ورالمانداردى جەرگٸلٸكتٸ جەردٸڭ جاعدايىنا بەيٸمدەۋ, ولاردىڭ مٷمكٸنشٸلٸگٸن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ مٷددەسٸنە پايدالانۋ ەلٸمٸزدەگٸ نەگٸزگٸ ساياساتتىڭ بٸرٸنە اينالۋى تيٸس.
قازٸرگٸ تاڭدا مەسەلەنٸڭ بايىبىنا بارا المايتىن, جايداق ويلايتىن كەيبٸر جاستار ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە «ورالماندار ەل باسىنا كٷن تۋعاندا سىرتقا قاشىپ كەتتٸ» دەپ ەلدٸ ەكٸگە جارىپ, ەڭگٸمە ايتاتىنىن بايقاپ قالدىم.
ەگەر ەلٸمٸزدە ورالماندارعا قاتىستى قانداي دا بٸر ايقىن ساياسات بولسا, مۇنداي ەڭگٸمە ايتىلماس ەدٸ. بٷگٸندە بٸزدەر سونىڭ زاردابىن تارتىپ وتىرمىز.
قازٸر ۋنيۆەرسيتەتتە سىرتتان كەلگەن كٶپتەگەن جاستارىمىز بٸلٸم الۋدا. بەرٸ شەتٸنەن بٸلٸمگە قۇشتار. ولاردىڭ بويىنان ەشقانداي جامان ەدەتتٸ بايقاعان ەمەسپٸن.
الماعايىپ زاماندا ٶزگە ەلگە كەتۋگە مەجبٷر بولعان قانداستارىمىز ەلگە ورالعالى بەرٸ تٸلٸمٸز, مەدەنيەتٸمٸز قايتا جاڭعىردى. مۇنى كٶپشٸلٸگٸمٸز قۋ تٸرشٸلٸكتٸڭ سوڭىندا جٷرٸپ بايقاماي كەلەمٸز. بولاشاق ۇرپاق كەلەشەكتە نازارباەۆتىڭ بۇل باستاماسىنا ٶز باعاسىن بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن.
تانىمال عالىم, ەيگٸلٸ «دوس-مۇقاسان» توبىنىڭ بەلدٸ مٷشەسٸ
ۇلىقپان سىدىقوۆتىڭ
"قالا مەن دالا" گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىنان ٷزٸندٸ.
سۇحباتتىڭ تولىق نۇسقاسىن وسى ارادان – dalanews.kz وقي الاسىز.
