– Syrt elderde ǵylym salasynda eńbek etip, elge kelgen soń ǵylymi jumystaryn jalǵastyrǵan qandastarymyz jaiynda aityp otyrsyz ba Ulyqpan aǵa?
– Iá. Syrttan kelgen ǵalymdarymyz qazaq ǵylymynyń aiaqqa turýyna kóp yqpal etti. Óz basym muny úlken tarihi kezeń dep baǵalaimyn.
Aitalyq, toqsanynshy jyldary tarihshy, qoǵam qairatkeri Zardyhan Qinaiatuly Mońǵoliia Úkimeti tóraǵasynyń orynbasary syndy úlken mansabyn tastap, elge kelip, Tarih jáne etnologiia institýynda ǵylymi qyzmetker bolyp jumys isteýin úlken erlikke baǵalaýǵa bolady. Bul – úlken azamattyq qoi.
Sol siiaqty belgili etnograf Jaǵda Babalyqulynyń mol murasy bizge qanshama kúsh-qýat berdi deseńizshi.
Osydan birshama ýaqyt buryn shákirtim, tanymal aqyn Qasymhan Begmanov Jaǵda Babalyqulynyń 100 jyldyq mereitoiyna orai mol murasyn jinaqtap, kóptomdyq kitap shyǵardy. Qazaqtyń salt-dástúrin, mádenietin bir kisidei biletin adam retin aitsam, Jaǵda Babalyqulyndai kemeńger etnografty kórgen de, estigen de emespin. Mundai adamdar myń jylda bir-aq ret týatyny anyq. Budan basqa qazirgi tańda jaratylystaný salasynda shetten kelgen qazaq ǵalymdary jemisti eńbek etip jatyr.
Dúniejúzinde tarydai shashylǵan qazaqtar óziniń qajyrly eńbegimen óz isiniń bilikti mamany ekenin naqty ispen dáleldep berdi. Elge kelgen qandastarymyzdyń arasynda túrli salanyń mamandary bar.
Olardyń arasynda memlekettik qyzmette zor tabysqa jetken azamattar da boldy. Biraq solardy el basqarý isine tartyp, áleýetin paidalanbai júrgenimizdi túsinbeimin.
Ǵylym men ádebiet salasynda eńbek etken azamattar ǵana elge kelgen soń, óziniń tól kásibin jalǵastyrý múmkindigine ie boldy. Al qarjy, ekonomika, memlekettik basqarý salasynda mol tájiribe jinaǵan qandastarymyz saýda-sattyqtyń ainalasynda áli júr. Bizder syrttaǵy qazaqty elge kóshirip ákelgende tek qana sanymyzdy kóbeitýdi ǵana oilamadyq qoi?!
– Ulyqpan aǵa, óte ózekti máseleni qozǵap otyrsyz. Rasymen de, qazir oralmandardy jergilikti ómirge beiimdeý, olardyń áleýetin paidalaný isi aqsap tur.
– Oralmandardy jergilikti jerdiń jaǵdaiyna beiimdeý, olardyń múmkinshiligin memleketimizdiń múddesine paidalaný elimizdegi negizgi saiasattyń birine ainalýy tiis.
Qazirgi tańda máseleniń baiybyna bara almaityn, jaidaq oilaityn keibir jastar áleýmettik jelide «oralmandar el basyna kún týǵanda syrtqa qashyp ketti» dep eldi ekige jaryp, áńgime aitatynyn baiqap qaldym.
Eger elimizde oralmandarǵa qatysty qandai da bir aiqyn saiasat bolsa, mundai áńgime aitylmas edi. Búginde bizder sonyń zardabyn tartyp otyrmyz.
Qazir ýniversitette syrttan kelgen kóptegen jastarymyz bilim alýda. Bári shetinen bilimge qushtar. Olardyń boiynan eshqandai jaman ádetti baiqaǵan emespin.
Almaǵaiyp zamanda ózge elge ketýge májbúr bolǵan qandastarymyz elge oralǵaly beri tilimiz, mádenietimiz qaita jańǵyrdy. Muny kópshiligimiz qý tirshiliktiń sońynda júrip baiqamai kelemiz. Bolashaq urpaq keleshekte Nazarbaevtyń bul bastamasyna óz baǵasyn beretinine senimdimin.
Tanymal ǵalym, áigili «Dos-Muqasan» tobynyń beldi múshesi
Ulyqpan Sydyqovtyń
"Qala men Dala" gazetine bergen suhbatynan úzindi.
Suhbattyń tolyq nusqasyn osy aradan – dalanews.kz oqi alasyz.
